Chcesz nauczyć się nowego języka? A może zależy Ci na tym, żeby świetnie opanować Excela bądź jakiś inny program? Chcesz montować filmy, świetnie występować publicznie, nauczyć się rysowania, sztucznej inteligencji albo po prostu się przebranżowić? Gdybym zaczynała naukę jakiejkolwiek umiejętności od zera, to na pewno nie zaczynałabym od pierwszej lekcji.
Nazywam się Dorota Filipiuk, jestem psychologiem i trenerką efektywnych technik nauki. Dzisiaj chcę Ci pokazać, jak nauczyć się nowej umiejętności od zera. Dowiesz się, jak szybciej zobaczyć rezultaty i uniknąć błędów, które mogą mocno podcinać Ci skrzydła.
Wolisz oglądać niż czytać? Obejrzyj odcinek, w którym pokazuję, od czego zacząć naukę nowej umiejętności. Wyjaśniam też, jak uniknąć najczęstszych błędów i szybciej zobaczyć rezultaty.
Zanim zaczniesz naukę nowej umiejętności, sprawdź, jak uczą się jej inni
Wyobraź sobie, że na przykład chcesz nauczyć się rysowania. Co robisz? Kupujesz szkicownik, zaczynasz przerysowywać zdjęcia, szukasz kursu anatomii. A może uczysz się perspektywy? Może warto byłoby zacząć od kupienia tabletu graficznego?
Każda z tych rzeczy może mieć oczywiście jakieś zastosowanie. Tylko skąd osoba zupełnie początkująca ma wiedzieć, od czego zacząć i co w danym temacie jest najważniejsze?
Sama pamiętam, kiedy zapisywałam się na kurs rysunku, byłam w szoku, że tak naprawdę na początku uczyliśmy się rysowania kresek. Chodziło o to, żeby wyrobić sobie mięśnie dłoni i nauczyć się robić piękne kształty. Uczyliśmy się też znajdować je w otaczającej nas rzeczywistości, dostrzegać, jak do siebie pasują, i łapać pewnego rodzaju proporcje.
To było najważniejsze. Nie chodziło o to, żeby od razu wziąć piękny rysunek jakiegoś ptaszka czy kwiatuszka i próbować go odtworzyć. Chodziło o naukę zupełnie innej umiejętności.To było dla mnie bardzo szokujące, ale dzięki temu dużo szybciej zobaczyłam świetne rezultaty.
To jest bardzo ważna rzecz, szczególnie kiedy dopiero zaczynamy. Kiedy jesteśmy laikami, często nie mamy pojęcia, w jaki sposób ułożyć sobie plan nauki. Od czego powinniśmy zacząć, jak te umiejętności powinny się zazębiać i jakich konkretnie umiejętności czasami nawet potrzebujemy.
Musisz się najpierw zorientować w terenie. Nie musi to być oczywiście jakiś wielki research. Jeśli masz świetnego trenera, super nauczyciela, od którego się uczysz, to on tak naprawdę powinien to zrobić za Ciebie. Ale jeśli chcesz się uczyć samodzielnie, na przykład z internetu, jest to niezwykle ważna rzecz.
Od czego zacząć naukę nowej umiejętności?
Znajdź sobie między innymi odpowiedzi na takie pytania:
- Jakie podstawy będą mi potrzebne?
- W jakiej kolejności warto je poznawać?
- Co początkujący często pomijają, a na co poświęcają dużo czasu, choć na starcie nie jest to najważniejsze?
Jeśli chcesz na przykład montować filmy, możesz się dowiedzieć, że na początku bardziej przyda Ci się opanowanie prostego cięcia i dźwięku niż najbardziej efektownych przejść.
To są informacje, które pomagają nam podejmować zdecydowanie lepsze decyzje, nawet odnośnie tego, jaki kurs wybrać. Kiedy wybierasz kurs, ważne jest to, aby sprawdzić, od jakiego poziomu w ogóle startuje, czy wyjaśnia potrzebne Ci podstawy, czy pokazuje przykłady i czy daje możliwość ćwiczenia nowych umiejętności.
Kiedy nie mamy pojęcia o jakimś temacie, bardzo łatwo jest wybrać kurs, który wygląda ładnie i jest atrakcyjny wizualnie. Zaawansowane efekty w montażu filmów wydają nam się bardziej atrakcyjne niż jakieś proste rzeczy. Dobry kurs ma przeprowadzić Cię przez całą ścieżkę do poziomu zaawansowanego w taki sposób, aby każdy krok był zrozumiały i logiczny.
Koniecznie skorzystaj z czyjegoś doświadczenia. Jeśli nie masz pojęcia, jak się uczyć danej umiejętności, a nie stać Cię na trenera bądź rewelacyjny kurs, zadzwoń do kogoś z doświadczeniem. Najlepiej do osoby, która od jakiegoś czasu uczy się tej umiejętności. Po prostu ją zapytaj.
Chodzi o to, aby mieć pełną świadomość, dlaczego uczysz się konkretnych podstaw. Ważne jest też to, jak wykorzystasz je na kolejnych etapach.
Samo oglądanie lekcji i przerabianie kursów to jeszcze nie nauka
Wyobraźmy sobie, że już wybierasz odpowiedni kurs, szkolenie czy trenera. Masz ten kurs, odpalasz pierwsze filmy, zaczynasz oglądać i naprawdę bardzo Ci się podoba.
Jedna lekcja, druga, piąta, dziesiąta. „Wow, uczę się nowej umiejętności, przerabiam program, idę do przodu, widzę moje postępy. Mało tego, mogę być nawet bardzo usatysfakcjonowana z tego, jaka w końcu jestem systematyczna”.
I tutaj może pojawić się pewna pułapka.
Po pierwsze, samo zapoznawanie się z materiałem, czyli tak naprawdę po prostu spożywanie nowych informacji, to jeszcze nie jest odpowiednia nauka.
W nauce kluczowe jest przejście od biernego gromadzenia informacji do ich aktywnego przetwarzania – wyciągania esencji i natychmiastowego testowania wiedzy w praktyce.
To jest niezwykle ważne. Cały czas pracuję z kursantami i poznaję różne osoby na szkoleniach. Widzę, że często mamy dokładnie ten problem i wpadamy w pułapkę myślenia, że jeśli przerobię więcej kursów i przeczytam jeszcze więcej książek na ten temat, to będę coraz lepsza w danym temacie.
A tak wcale nie musi się stać.
Oczywiście teoretycznie moja wiedza może rosnąć, ale wcale nie oznacza to, że za tym będą szły konkretne umiejętności.
Nawet przejście pięciu kursów trenerskich wcale nie oznacza, że będę robiła dużo lepsze szkolenia niż osoba, która przeszła jeden porządny, świetnie skonstruowany kurs. Taki, który wymusił od niej zastosowanie wiedzy w praktyce, otrzymanie informacji zwrotnej i wykorzystanie jej, żeby mogła prowadzić coraz lepsze szkolenia.
Mam nadzieję, że widzisz, jaka to ogromna różnica: po prostu zdobywać informacje, a coś z nimi później robić.
Dlaczego na początku nauki czujemy się przytłoczeni?
Mamy też drugą pułapkę. Gdy bez przerwy dokładamy do głowy kolejne partie teorii, bardzo szybko dochodzi do poczucia przytłoczenia.
Dlaczego tak się dzieje?
Na samym początku, kiedy się czegoś uczymy, często mamy takie przeciążenie w naszej głowie. To się nazywa przeciążeniem poznawczym.
Wynika ono między innymi z tego, że nie mamy jeszcze wiedzy w danym temacie w pamięci długotrwałej, która przez cały czas wspiera naszą pamięć krótkotrwałą. To, czego właśnie się uczysz, co czytasz i czego słuchasz.
Gdy brakuje tej bazy, pojawia się spadek koncentracji, znużenie i wrażenie, że materiał jest po prostu zbyt skomplikowany.
Zobacz, jak wiele osób właśnie na samym początku się poddaje, kiedy ma to poczucie.
Ale pamiętaj, że kiedy zaczynamy się uczyć, stosować wiedzę i łączyć to, co poznajemy, z tym, co już wiemy, coraz więcej informacji zaczyna nam przechodzić do pamięci długotrwałej.
Kiedy wykorzystujemy do tego efektywne techniki nauki, wiemy, jak się uczyć, jak budować systemy powtórkowe, odpowiednio wykorzystywać mnemotechniki, notować i zarządzać informacjami, ten przyrost jest coraz szybszy, coraz lepszy i coraz bardziej świadomy.
Dzięki temu dalsza nauka staje się coraz łatwiejsza.
Dlaczego innym nauka nowej umiejętności przychodzi łatwiej?
Pamiętaj o tym, bo to bardzo częsty efekt u osób, które zaczynają się uczyć: „Ja jestem po prostu z tego beznadziejna, ja nic nie rozumiem”.
Często porównujemy się z innymi, widząc, że opanowują temat szybciej. Zazwyczaj nie wynika to z talentu, lecz z faktu, że posiadają już w pamięci skojarzenia z pokrewnych dziedzin, które ułatwiają im start.
Jeśli na przykład znam program, który działa w jakikolwiek sposób podobnie do Excela, nauka Excela będzie dla mnie dużo łatwiejsza niż dla osoby, która nigdy wcześniej nie miała z tym nic wspólnego.
Nie świadczy to o żadnych predyspozycjach technicznych, jakimś ścisłym umyśle ani żadnych takich rzeczach, tylko o pewnym doświadczeniu i wiedzy, która mieści się już w naszej pamięci długotrwałej.
Jak ćwiczyć nową umiejętność, żeby nie przeciążać pamięci?
Chciałabym tutaj bardzo mocno zwrócić uwagę na to, że powinniśmy ćwiczyć pewne umiejętności, ale zaczynać od podstawowych elementów, a nie wrzucać wszystkiego naraz.
Zobaczmy to na przykładzie wystąpień publicznych.
Dowiadujesz się, że warto utrzymywać kontakt wzrokowy, zwracać uwagę na tempo mówienia, robić odpowiednie pauzy, świadomie gestykulować, pilnować postawy ciała, dobrze rozpocząć i oczywiście nie czytać wszystkiego ze slajdów.
Pamiętasz też o tym, by unikać nerwowego chodzenia po sali i nie chować rąk za plecami.
Wszystko brzmi sensownie. Ale kiedy potem masz powiedzieć parę słów na scenie i próbujesz pamiętać o tym wszystkim, jest to po prostu za trudne.
Jako laikom ciężko nam pracować ze swoimi rękami, ustami, tym, co chcemy powiedzieć, i jeszcze tym, w jaki sposób powinniśmy to zrobić. Jak przetwarzać informacje, jak pracować ze stresem i na kogo teraz patrzeć?
Możemy mieć nawet wrażenie na samym początku, że gorzej nam idzie niż wcześniej, kiedy w ogóle nie mieliśmy tych wskazówek i wiedzy.
Oczywiście, że tak, bo w końcu jesteśmy świadomi, na co powinniśmy zwracać uwagę. Kiedyś po prostu mówiliśmy, a teraz wiemy, co powinniśmy jeszcze dodatkowo kontrolować.
Ćwicz jeden element, sprawdzaj efekty i dokładaj kolejny
W takiej sytuacji nie rekomendowałabym Ci kolejnych dziesięciu rad. Zaproponowałabym wybranie jednego elementu.
Na przykład przygotuj sobie minutową wypowiedź na swój temat i skup się na tym, aby utrzymywać kontakt wzrokowy ze słuchaczami albo maksymalnie klarownie o tym powiedzieć.
Następnie się nagraj, odsłuchaj, sprawdź, czy jest to zrobione według sztuki, popraw, zrób lepiej i spróbuj ponownie. Dopiero później dokładasz kolejny element i kolejny.
Oczywiście nie jest tak, że wszystkiego powinniśmy się uczyć osobno. Chcę jednak zwrócić uwagę na to, że często osoby początkujące porównują się z osobami, które już coś robią bardzo dobrze.
To jest mój przykład chociażby z nauki jazdy na rolkach.
Niestety jako dziecko nigdy się tego nie nauczyłam, więc zaczęłam to robić przed czterdziestką. Zauważyłam, że bardzo łatwo mi porównywać się do osób, które już jeżdżą wiele lat.
A ja tak naprawdę chcę na razie tylko utrzymać równowagę i nauczyć się w ogóle posuwać do przodu. Zwracanie uwagi na dodatkowe elementy powinnam zostawić sobie na później.
Dokładnie to samo mówię moim kursantom: na samym początku utrzymanie w naszej pamięci krótkotrwałej tak wielu elementów, które trzeba kontrolować, jest bardzo trudne.
Dlatego musimy tę pamięć trochę odciążyć.
Czasami lepiej jest wolniej przechodzić cały kurs, aby sprawniej rozwijać daną umiejętność, niż przeskakiwać kolejne etapy.
Dlaczego nie warto przeskakiwać kolejnych etapów nauki?
Świetnie widziałam to zawsze, kiedy uczyłam ludzi żonglować.
Stoi za tym precyzyjna metodyka: naukę zaczyna się od lekkich chust, następnie przechodzi do jednej piłki, dwóch, a dopiero na końcu sięga po trzy. Każdy krok ma wyrobić konkretny odruch.
Właśnie o to chodzi, że osoby, które robią to według sztuki i za szybko nie biorą trzeciej piłki, uczą się dużo szybciej niż osoby, które chcą przeskoczyć dalej, bo przecież będzie szybciej.
Dlatego zamiast skupiać się tylko na tym, żeby włączyć kurs, przeczytać dziesięć książek, zaliczyć je i odhaczyć, naprawdę skupiaj się na wdrażaniu umiejętności.
Jeśli masz Akademię Geniusza + AI, zawsze mówię: włączasz jedną lekcję nawet na kilka dni i od razu ją wdrażasz. Po prostu wyłączasz ją i od razu wykorzystujesz.
Nie ma sensu przerabiać całego programu i dopiero później zastanawiać się, w jaki sposób można z niego korzystać.
Samo tempo przetwarzania informacji i przechodzenia programów naprawdę za mało nam mówi.
Znam osoby, które przeszły kilka lekcji i korzystają z nich na maksa, a są też takie, które przeszły cały program i dalej nie zaczęły działać.
Czy kiedy uczysz się nowej umiejętności, stosujesz tę zasadę? A może skupiasz się tylko na odhaczaniu kolejnych lekcji, a później myślisz: „Okej, przejdę cały kurs i zacznę wtedy to stosować i robić”?
Dlaczego praktyka zwiększa motywację do dalszej nauki?
To ma jeszcze jedną ważną zaletę.
Jeśli stosuję coś w praktyce i na przykład mi to nie wychodzi albo zastanawiam się: „O kurczę, ale tu się pojawił taki problem, jak mam go rozwiązać?”, to moja motywacja do nauki bardzo rośnie.
To kolejna rzecz, dla której przechodzenie całego kursu po to, żeby później do niego wracać, nie jest najlepszym pomysłem.
Jak zaplanować, co stanie się z wiedzą, którą zdobywasz?
Kolejna rzecz, która jest dla mnie niezwykle ważna, to zaplanowanie, co się stanie z wiedzą, którą właśnie zdobywasz.
Często myślimy sobie w taki sposób: „Okej, w poniedziałki i środy będę przerabiać lekcje, zdobywać wiedzę, mogę sobie nawet robić jakieś ekstra notatki”.
Tylko co się dzieje z wiedzą, której uczyliśmy się tydzień temu, dwa tygodnie temu, trzy tygodnie temu?
Co dzieje się ze szkoleniami, w które inwestujemy sporo pieniędzy i czasu? Bardzo często po kilku tygodniach zostają nam jedynie luźne notatki. Moi kursanci regularnie powtarzają: 'Przecież gdzieś to miałam zanotowane, ale nie mogę tego znaleźć’.
Sam kontakt z materiałem nie gwarantuje jeszcze tego, że wiedza będzie dla nas później dostępna.
Samo zapisanie się na kurs czy szkolenie nie powoduje, że nagle masz te umiejętności i wiedzę. Jeśli nic z materiałem dalej nie robisz, odpowiednio go nie zapamiętujesz, nie wdrażasz i nie masz systemu nauki, to nie na tym polega uczenie się.
Stwórz własny system nauki i zarządzania wiedzą
Dlatego niezwykle ważne jest stworzenie swojego systemu nauki i wiedza, w jaki sposób pracować z informacjami.
Kiedy mierzysz się z wymagającym kursem, zadaj sobie pytanie: co dalej stanie się z tą wiedzą? Czy zależy Ci na tym, aby zapamiętać ją trwale, bo buduje Twoje kompetencje eksperckie? A może wystarczy odłożyć ją do uporządkowanego cyfrowego archiwum, by w razie potrzeby szybko wrócić do niej podczas pracy nad projektem?
Ta umiejętność wydaje mi się niesamowicie ważna, szczególnie w czasach, kiedy dostęp do informacji jest ogromny.
Non stop czujemy się wręcz przytłoczeni ilością informacji. Chodzimy na kursy, szkolenia, słuchamy podcastów, oglądamy social media, inspirujemy się książkami, postami i na wiele innych sposobów.
Umiejętność zarządzania informacjami jest niezwykle ważna, abyśmy nie czuli się przytłoczeni, ale też nie czuli zniechęcenia nauką.
Bo przecież możesz pomyśleć: „Kurczę, zainwestowałam tyle w ten kurs, naprawdę mnóstwo czasu, pieniędzy, a tak naprawdę co ja z tego mam po jakimś czasie?”.
Czy kiedy czytasz książki, dobrze je zapamiętujesz? Czy wydajesz pieniądze na kursy i naprawdę z nich korzystasz?
Często wpadamy w pułapkę, że jeśli nie potrafię tego zrobić dobrze i nie umiem zarządzać swoją wiedzą, później w ogóle rezygnuję z nauki.
Łatwo wtedy dojść do mylnego wniosku: 'To bezcelowe. Po co inwestować w kolejne programy, nauczycieli czy książki, skoro i tak niczego to w moim życiu nie zmienia?’.
To nie świadczy o tym, że książka była słaba. To świadczy o tym, że nie wiesz, jak zarządzać wiedzą, aby później odpowiednio z niej skorzystać.
I to jest wiedza, którą warto w pierwszej kolejności opanować.
Jak sprawdzić, czy naprawdę uczysz się nowej umiejętności?
Wyobraźmy sobie, że jesteś osobą bardzo świadomą. Wiesz, że umiejętność efektywnej nauki to jedna z najważniejszych kompetencji XXI wieku. Wdrażasz wiedzę i sprawdzasz, jak działa.
Teraz warto zadać sobie pytanie: po czym poznam, że ten kurs, ten program działa?
Zamiast skupiać się tylko na tym, czy masz odhaczone wszystkie lekcje, zwróć uwagę na to, czy nowa wiedza realnie ułatwia Ci codzienne zadania.
Możemy też sami robić sobie takie testy.
Na przykład przed kursem rysunku bierzemy kartkę i coś rysujemy. Po kursie znowu rysujemy i porównujemy oba rysunki.
W swoich programach pamięciowych zachęcam do tego, żeby zrobić test pamięciowy przed kursem i po kursie.
Przyznam szczerze, że ten pierwszy test jest tak trudny, że dla takiego normalnego człowieka wydaje się nie do zrobienia.
Wielokrotnie mówię: „Nie martw się wynikiem. Im gorszy, tym lepszy, tym bardziej będziesz usatysfakcjonowany z rezultatów, bo zobaczysz ogromną różnicę. Zachowaj koniecznie ten test, podpisz go, nadaj mu datę”.
Po kursie zachęcam dokładnie do tego samego.
Te zadania są bardzo podobne do siebie, ale jeśli ktoś przerobi program, stają się dla niego wręcz banalnie proste.
I wtedy muszę tłumaczyć w drugą stronę: „Ja wiem, że to ćwiczenie może być dla Ciebie niesamowicie proste, ale pamiętaj, że kiedyś było ogromnym wyzwaniem”.
To najlepszy sposób, aby obiektywnie zobaczyć, jak duży postęp udało Ci się zrobić od momentu startu.
Możesz sobie teraz pogratulować, bo rozwijając się, łatwo przesuwać poprzeczkę tak szybko, że przestajemy zauważać, że już coś się zmieniło.
Często mówimy nawet o takim efekcie, że im więcej na jakiś temat wiem, tym więcej widzę, ile jeszcze nie wiem.
Z pewnością znasz osoby, które naprawdę dużo wiedzą w jakimś temacie, ale mają więcej pokory niż osoby, które przeczytały na ten temat dwie książki.
Jak nauczyć się nowej umiejętności od zera i nie poddawać się na początku?
Mam nadzieję, że te kilka wskazówek zachęci Cię do uczenia się nowych rzeczy.
Kiedy na początku mamy jakiekolwiek trudności, wcale nie świadczy to o tym, że brakuje nam predyspozycji. Brakuje nam po prostu jeszcze podstaw.
A te podstawy są potrzebne do tego, aby każda nowa informacja mogła się później ładnie do nich doczepiać.
Naprawdę się nie poddawaj. To niezwykle ważne.
Równie ważne jest to, aby od razu wybrać dobry sposób nauki danej umiejętności. Jako laicy czasami nie mamy kompletnie pojęcia, od czego zacząć.
Absolutnie nie zabierałabym się za wymyślanie koła od nowa, tylko za dopytywanie i sprawdzanie, co jest najważniejsze, aby danej umiejętności nauczyć się jak najszybciej.
Bardzo dbałabym o to, aby nie przeciążać pamięci krótkotrwałej. Gdy wrzucamy do niej zbyt dużo nowych informacji naraz i nie wspieramy się mnemotechnikami, proces nauki szybko staje się męczący i przestaje przynosić satysfakcję.
A nie o to chodzi.
Zobacz, że jeśli mamy nowy przepis i pojawia się w nim mnóstwo nowych składników i czynności, jest nam dużo trudniej niż osobie, dla której zeszklenie cebuli, przygotowanie farszu czy zrobienie ponczu to zupełnie naturalne, opanowane wcześniej czynności.
Ona wszystko wie, więc zrobienie takiego przepisu jest dla niej bardzo łatwe.
Ale dla laika, dla którego zeszklenie cebuli jest już czymś zupełnie nowym, jest to za trudne.
Pamiętaj o tym, kiedy uczysz się nowych umiejętności.
Zawsze będę też zwracała uwagę na to, aby nowe informacje zapamiętywać i jak najszybciej wdrażać je w praktykę. Testować po jednej umiejętności, jak najszybciej szukać informacji zwrotnej, poprawiać i uczyć się na błędach.
One są rewelacyjnym sposobem na to, aby mierzyć postępy, widzieć szybsze rezultaty i wiedzieć, w którą stronę iść.
Bezpłatne szkolenie o tym, jak lepiej zapamiętywać i uczyć się bez stresu
To zaledwie kilka najważniejszych zasad, które warto wdrożyć na samym początku drogi.
Jeśli chcesz nauczyć się tego, w jaki sposób lepiej zapamiętywać, bez kucia, zarywania nocy i bez stresu, który często towarzyszy nauce, bardzo serdecznie zapraszam Cię na moje bezpłatne szkolenie.
Jestem bardzo ciekawa, jakiej umiejętności Ty chcesz nauczyć się od zera. Co sprawiłoby, że Twoja praca lub codzienne życie stałyby się prostsze i bardziej satysfakcjonujące? Daj mi znać w komentarzu poniżej – Twoja odpowiedź może stać się świetną inspiracją dla innych!
