Tag: rozwój kompetencji

  • Czego się uczyć, aby coraz więcej zarabiać

    Czego się uczyć, aby coraz więcej zarabiać

    „Zrobię jeszcze jeden kurs, później może podyplomówkę, a potem jeszcze taki dodatkowy certyfikat i wtedy to już będę gotowa na zmianę pracy”.

    Mijają miesiące, w Twoim CV robi się coraz ciaśniej, a w życiu zawodowym bardzo często nic się nie zmienia. I wtedy możesz zacząć myśleć: „Po co ja się tyle uczę?”.

    Nazywam się Dorota Filipiuk, jestem psychologiem i trenerką mózgu. Stworzyłam Akademię Geniusza + AI, aby pomagać ludziom zdawać nawet najtrudniejsze egzaminy. Dzisiaj chcę Ci pokazać, jak wybierać edukację, która będzie nas przybliżała do naszych celów. Jak sprawdzić, czego potrzebujesz do lepszej pracy czy awansu, zanim oddasz kolejne weekendy i ciężko zarobione pieniądze na szkolenia i kursy, które być może kiedyś Ci się przydadzą.

    Ja naprawdę wierzę w to, że edukacja może zmieniać nasze życie. Dzięki temu, że się uczymy, powinno być nam coraz łatwiej rozwiązywać różnego rodzaju problemy, stawać się ekspertami w swojej dziedzinie, czuć niesamowitą satysfakcję, zarabiać coraz więcej, mieć poczucie, że lepiej rozumiemy innych i samych siebie. Po prostu rozwiązujemy edukacją i wiedzą kolejne trudności, które stają na naszej drodze.

    Ale rozumiem też osoby, które przychodzą do mnie i mówią: „Dorota, ja mam dwa kierunki studiów, cztery podyplomówki, kursy, szkolenia, cały czas się uczę, inwestuję w swój rozwój i wcale nie jest tak, że coraz więcej zarabiam, że jest mi w tym życiu coraz lżej”.

    Właśnie temu zagadnieniu przyjrzymy się bliżej. Skąd w ogóle bierze się takie rozczarowanie i co zrobić, aby kolejna decyzja o nauce miała zdecydowanie więcej sensu?

    Wolisz oglądać niż czytać? Obejrzyj odcinek, w którym opowiadam, dlaczego kolejne kursy i szkolenia nie zawsze przekładają się na rozwój zawodowy. Pokazuję też, jak wybierać edukację, która naprawdę przybliża Cię do Twoich celów.


    Dlaczego kolejne kursy i szkolenia nie zawsze zmieniają naszą karierę?

    Pamiętam, jak na piątym roku studiów wiele osób było już poddenerwowanych tym, że za chwilę dostanie dyplom i trafi na rynek pracy. Jak to się często odbywało? Większość studentów zaczynała gorączkowo szukać różnych szkoleń, kursów i rzeczy, które można byłoby robić tak na zaś, bo być może się przydadzą.

    Wiele osób wydawało mnóstwo pieniędzy na kursy, które w ogóle nie były później związane z ich drogą zawodową. Widziałam bardzo mocno, że wynikało to ze zdenerwowania.

    Pamiętam też, jak często dostawałam pytania: „A czemu Ty na ten kurs nie idziesz? A czemu na tamten? On jest tani, weź sobie z niego skorzystaj”.

    Ja już wtedy, na studiach, wiedziałam, że zechcę być trenerem. Wolałam więc odkładać sobie te 200, 300 czy 500 zł, które moi znajomi wydawali na mniejsze kursy, i zainwestować kilka tysięcy w bardzo dobry kurs trenerski.

    Dlaczego tak było? Bo już w głowie miałam jakiś plan, co chcę robić później, i wiedziałam, że nie warto wydawać pieniędzy na różne rzeczy, które być może się przydadzą, a być może nie.

    Bardzo dużo osób ma podobne podejście. Za chwilę trzeba będzie szukać pracy, więc pojawia się pomysł: „Zrobię jeszcze jakiś kurs, może coś z komunikacji, coś z zarządzania, może coś z AI”.

    Teraz wszędzie jest AI, więc zabierzmy się za AI.

    A kiedy pytam: „Dlaczego akurat to? Dlaczego akurat ten kurs?”, słyszę: „Bo być może się przyda”.

    Ja to naprawdę rozumiem. Kiedy nie wiesz, czego będzie od Ciebie wymagać rynek pracy, chcesz się jakoś zabezpieczyć, mieć poczucie, że zrobiłaś wszystko, co można. Tylko że na wszystko nie da się przygotować.


    Zanim wybierzesz kurs, zastanów się, co chcesz zmienić

    To jest trochę tak, jakbyśmy pakowali walizkę, ale jeszcze nie mieli pojęcia, dokąd jedziemy. Pakujemy więc strój kąpielowy, kurtkę zimową, eleganckie buty i kalosze. Walizka robi się coraz cięższa, wydajemy na to coraz więcej pieniędzy, ale nadal nie wiemy, dokąd będziemy jechać.

    Z edukacją może być naprawdę bardzo podobnie.

    Dlatego zanim zadasz sobie pytanie, na jaki kurs się zapisać, warto zadać sobie wcześniejsze pytanie: „Co ja właściwie chcę dzięki tej nauce zmienić?”.

    Chcesz znaleźć pierwszą pracę, zmienić branżę, przejąć większą odpowiedzialność, mniej stresować się zadaniami, które już wykonujesz, a może zacząć pracować na własny rachunek?

    To są zupełnie różne cele i mogą wymagać zupełnie innych decyzji.

    Nie zachęcam Cię wcale do wypełniania szczegółowych planów kariery na 20 najbliższych lat – nikt z nas nie wie, jak będzie wyglądał rynek za dwie dekady. Warto jednak precyzyjnie wiedzieć, czego potrzebujesz tu i teraz.

    Zamiast ogólnego rozwoju wybierz konkretną umiejętność

    Od czego ja bym zaczęła? Od sytuacji, w której chcesz sobie poradzić.

    „Chcę się rozwijać” to coś bardzo ogólnego i tak naprawdę nic nam nie mówi.

    Spróbuj powiedzieć sobie coś dużo konkretniej:

    „Chcę samodzielnie rozmawiać z klientem po angielsku w tym i w tym temacie”.

    „Moim celem jest samodzielne wykonanie takiego i takiego raportu, aby móc podjąć konkretną decyzję”.

    „Zależy mi na samodzielnym przygotowaniu kampanii marketingowej dla małej firmy, aby pozyskać określonych klientów w konkretnym budżecie”.

    Przy takim celu jest nam dużo łatwiej zdecydować, czy potrzebujemy książki, mentora, konsultacji, kursu, a być może całych studiów.


    Czy studia podyplomowe zawsze są najlepszym wyborem?

    Dobrze ilustruje to mój własny przykład.

    Znam wiele osób, które kończą studia MBA. Oczywiście ja też wielokrotnie się nad nimi zastanawiałam. Poszłam więc do tych osób i zapytałam: „Jak Wam się wydaje, czy jeśli pójdę na te konkretne studia, to pomogą mi podejmować lepsze decyzje biznesowe? Czy pomogą mi lepiej skalować moją firmę? Czy dzięki tym studiom rzeczywiście będę mogła się bardziej rozwijać?”.

    Każda z tych osób odpowiedziała mi: „Nie”.

    Naturalnie mogłam zapisać się na takie studia od razu – skoro prowadzę firmę i chcę ją rozwijać, wydawało się to oczywistym krokiem.

    Ale dużo lepszym pytaniem, które sobie zadaję, jest: „Czego ja konkretnie chcę się nauczyć? Czego mi brakuje w mojej firmie?”.

    Oczywiście mogę być nieświadoma pewnych rzeczy. Dlatego dobrze jest mieć mentora, osobę, która powie mi na przykład: „Słuchaj, Ty tego nie potrafisz, to u Ciebie leży”.

    Robię więc pewien audyt, widzę, czego nie potrafię i czego jeszcze powinnam się nauczyć, bo bardzo często nie jesteśmy tego świadomi.

    U mnie była to też decyzja, czy lepiej wybrać konsultacje, mentora albo konkretny, wąski kurs w danym temacie, czy zainwestować nie tylko dużo pieniędzy, ale też ogrom mojego czasu w naukę umiejętności, których być może nie potrzebuję.

    Być może nie są dopasowane do mojego profilu. Być może czegoś się tam nauczę, ale przy okazji będę musiała uczyć się też różnych innych rzeczy, które kompletnie nie są mi potrzebne.

    Jak wybrać najbardziej optymalny sposób nauki?

    Zawsze zachęcam do dokładnego przeanalizowania, czy sposób edukacji, który wybierasz, jest najbardziej optymalny.

    Czy studia podyplomowe to zawsze najlepszy sposób na zdobycie danej kompetencji?

    Co to właściwie znaczy „optymalny” albo „efektywny”?

    To znaczy, że w danej jednostce czasu uczę się tego, czego konkretnie potrzebuję. Nauka jest wystarczająco krótka, wystarczająco tania i właśnie w taki sposób podejmuję decyzję.

    Może się okazać, że przez dwa lata studiów dowiem się pewnych rzeczy, ale może się też okazać, że przez dwa tygodnie naprawdę świetnie skrojonego kursu pod moje potrzeby nauczę się tego jeszcze szybciej, często taniej i lepiej niż na dłuższych studiach, które są rozciągnięte w czasie.

    Moim celem nie jest zniechęcanie do tradycyjnych studiów. Zachęcam natomiast do zadawania sobie pytania, czy podjęcie studiów, kursu, szkolenia albo mentoringu jest optymalne.

    Czy jest inne miejsce, w którym mogę nauczyć się tego szybciej, taniej, lepiej i łatwiej?

    Właśnie tak powinniśmy podchodzić do edukacji.

    Najważniejsze jest jednak to, żebym w ogóle wiedziała, czego konkretnie chcę się nauczyć. Jaką wiedzę, a przede wszystkim jakie umiejętności powinnam zdobyć, aby rzeczywiście moje życie się zmieniało?

    My natomiast bardzo często myślimy: „Pójdę sobie na to, bo papier się przyda”.

    Rozumiem takie podejście. Często doradzają nam rodzice czy dziadkowie, którzy żyli w rzeczywistości, gdzie zdobycie dyplomu wyższej uczelni często zapewniało pracę.

    Ale przypominam: my w tej rzeczywistości już dawno nie żyjemy.


    Skąd wiedzieć, jakich umiejętności potrzebujesz do lepszej pracy?

    Wróćmy teraz do pytania: skąd mam wiedzieć, czego mi brakuje?

    Gdybyśmy to wiedzieli, łatwiej byłoby nam coś wybrać.

    Nie zaczynałabym od przeglądania ofert szkoleń, żeby zobaczyć, co będzie do mnie pasowało. Zanim wybierzesz rozwiązanie, przyjrzyj się miejscu, do którego chcesz dojść.

    Jeśli myślisz o zmianie pracy, przejrzyj opisy stanowisk, które rzeczywiście Cię interesują. Nie tylko nazwy wymaganych programów czy dyplomów.

    Przeczytaj, co konkretnie osoba na tym stanowisku ma robić. Czy będzie rozmawiać z klientem, analizować wyniki, planować projekty, czy zarządzać innymi ludźmi?

    A jeśli masz taką możliwość, najlepiej porozmawiaj z osobą, która wykonuje tę pracę.

    Zadałabym jej trzy pytania:

    „Co robisz najczęściej?”.

    „Z czym początkujące osoby mają największą trudność?”.

    „Co trzeba umieć, żeby pracować samodzielnie?”.

    Bardzo często między opisem stanowiska a tym, co konkretna osoba robi w swojej pracy, jest ogromna rozbieżność. Dlatego analiza stanowiska pracy i tego, czego konkretnie będę potrzebować, jest niezwykle ważna.

    Dopiero wtedy zaczynam szukać. „Okej, nie potrafię delegować, chciałabym się tego nauczyć, wiem, że to stanowisko pracy będzie tego wymagało, więc poszukajmy najlepszego sposobu na naukę delegowania”.

    Być może najbardziej optymalne będą studia MBA, a być może wąski kurs stworzony specjalnie dla osób, które są project managerami i muszą nauczyć się delegowania.

    Co zrobić, jeśli chcesz awansować w obecnej firmie?

    Jeśli chcesz awansować, zrobiłabym podobną rzecz, tylko w swojej organizacji.

    Świetnie, jeśli masz możliwość pójść i porozmawiać z działem HR albo swoim szefem o tym, że chcesz mieć coraz większą odpowiedzialność i chcesz awansować.

    Czego powinnaś się nauczyć? Co powinnaś robić samodzielnie? Po czym poznają, że jesteś już gotowa do nowej roli?

    Jest też pytanie, które bardzo często może być niewygodne: czy w ogóle istnieje możliwość awansu?

    Bardzo możliwe, że myślimy: „Okej, nauczę się jeszcze tego i tego, i tego”, a okazuje się, że w firmie nie ma ani na to przestrzeni, ani pieniędzy.

    Możesz zdobywać kolejne kwalifikacje, zakładając, że ktoś Cię zauważy i domyśli się, czego oczekujesz. A druga strona nawet nie wie, że zależy Ci na zmianie.

    Dlatego niezwykle ważne jest, żeby jasno o tym rozmawiać i zastanowić się, czy chcę awansować w tej firmie, czy mam taką możliwość, czy może chcę ją kompletnie zmienić.


    Umiejętności przyszłości – czego naprawdę warto się uczyć?

    A co z umiejętnościami przyszłości?

    Oczywiście warto patrzeć dużo szerzej. Raporty o rynku pracy wskazują między innymi na znaczenie myślenia analitycznego, sprawnego korzystania z technologii i rosnącą rolę AI.

    Tylko że hasło „naucz się AI” jest mniej więcej tak precyzyjne jak „naucz się korzystać z komputera”.

    Do czego?

    Chcesz analizować dokumenty, przygotować materiały szkoleniowe, sprawdzać kod, uporządkować obsługę klienta?

    Dwie osoby mogą powiedzieć „uczę się AI”, a potrzebują zupełnie innych umiejętności.

    Dlatego potraktowałabym takie raporty jak mapę pokazującą kierunki zmian, a później sprawdziła, co te kierunki oznaczają w mojej pracy.

    Nie musisz oczywiście uczyć się teraz wszystkiego, co jest modne. Dobrze jest jednak wiedzieć, co się zmienia w zadaniach, które wykonujesz albo które zechcesz wykonywać.


    Jak wybrać dobry kurs lub szkolenie dla siebie?

    Przejdźmy do bardzo ważnej rzeczy: kurs, który kupujesz, może być dobry, naprawdę dobry, ale nie być dobry dla Ciebie.

    Myślę, że o tym bardzo mało rozmawiamy. Kurs może mieć świetnego prowadzącego, dobre opinie, wartościowy program, a mimo to w Twojej sytuacji nie musi być trafionym wyborem.

    Kurs może być za prosty, za trudny, niedostosowany do Twojego stanowiska pracy. Bywa pełen ciekawych przykładów i wykładów, ale w żaden sposób nie ćwiczy Twoich umiejętności ani nie przekłada się na Twoją pracę.

    Wyobraź sobie na przykład, że wybierasz fantastyczny kurs dotyczący komunikacji bez przemocy i uczysz się wielu ważnych rzeczy. Ale to wcale nie oznacza, że automatycznie będziesz lepszym project managerem. Nie znaczy też, że od razu będziesz lepiej delegować zadania i dużo lepiej dogadywać się z ludźmi.

    Ale to wcale nie oznacza, że automatycznie będziesz lepszym project managerem, że od razu będziesz lepiej delegować zadania i dużo lepiej dogadywać się z ludźmi.

    To może pośrednio na to wpływać, ale nie zawsze taki kurs będzie idealnie pasował do Twojego stanowiska pracy.

    Sprawdź, co będziesz robić podczas szkolenia

    Podczas wybierania kursów zwróciłabym przede wszystkim uwagę na to, co będę w tym kursie robić, a nie tylko czego będę słuchać.

    Poszukałabym odpowiedzi na trzy pytania:

    „Czy program dotyczy zadania, na którym mi zależy?”.

    „Mam odpowiednie przygotowanie, żeby z niego skorzystać?”.

    „A czy podczas szkolenia będę mieć okazję sprawdzić, jak sobie z tym zadaniem radzę?”.

    Warto o to pytać wprost, szczególnie jeśli zamierzasz zainwestować sporą kwotę i wiele weekendów.

    „Chcę po tym szkoleniu przygotować taki i taki raport. Czy to szkolenie mnie tego nauczy?”.

    „Chciałabym po tym szkoleniu wystąpić na takiej i takiej konferencji. Czy to szkolenie mi w tym pomoże?”.

    „Jestem project managerem. Zależy mi na tym, aby poprowadzić taki i taki projekt. Czy to szkolenie mi to ułatwi?”.

    Mówię to jako osoba, która sama cały czas się uczy, non stop kupuje kursy, ale też sama je tworzy.

    Ja powinnam zawsze powiedzieć, komu dany kurs się przyda, komu niekoniecznie, w czym konkretnie pomaga, a czego w nim nie ma.


    Czy dyplomy i certyfikaty naprawdę mają znaczenie na rynku pracy?

    Dlaczego tak często przywiązujemy się do dokumentów?

    Przez lata uczymy się bardzo czytelnego schematu: przerabiasz materiał, zdajesz, dostajesz ocenę, przechodzisz dalej.

    Dokument często oznacza zakończenie pewnego etapu. Jest widoczny, namacalny i konkretny. Można go dołączyć do CV, można go pokazać i pochwalić się w pracy.

    Ale potem trafiasz do świata zawodowego i okazuje się, że nie zawsze dostajesz jasną instrukcję, co prowadzi do następnego etapu.

    Nic więc dziwnego, że sięgamy po coś znajomego: „Zrobię sobie kolejne szkolenie, przejdę na kolejny etap”.

    Do tego dochodzą różnego rodzaju wymagania pracodawców. Jeśli w ogłoszeniach ciągle widzisz pytania o wykształcenie, trudno się dziwić, że chcesz mieć odpowiednie kwalifikacje.

    Nie twierdzę, że formalne certyfikaty nie mają znaczenia i liczą się wyłącznie umiejętności praktyczne. Rynek pracy bywa bezwzględny. Warto jednak pamiętać, że dokument dokumentowi nie jest równy. Jeden potwierdza jedynie bierną obecność na sali, inny z kolei jest dowodem zdania wymagającego, praktycznego egzaminu.

    Każdy z nich jest kompletnie inną informacją. Nie można między nimi postawić znaku równości.

    Czy certyfikat pokazuje, co naprawdę potrafisz?

    Warto postawić sprawę otwarcie: czy opieranie rekrutacji wyłącznie na formalnych dyplomach rzeczywiście pomaga firmom znaleźć idealnego pracownika? Jeśli szukamy trenera, kandydat może mieć w portfolio kilka certyfikatów, ale w praktyce liczy się to, jak radzi sobie z grupą, jak układa proces dydaktyczny i jak tłumaczy skomplikowane zagadnienia.

    Tutaj też możemy jasno powiedzieć: kurs kursowi nie jest równy.

    Czy to, że ktoś skończył na przykład marketing, oznacza od razu, że będzie prowadził fantastyczne kampanie marketingowe i robił świetne lejki sprzedażowe?

    Niekoniecznie.

    Mam sporo zarzutów, jeśli chodzi o proces rekrutacji. To nie jest zarzut do osób z HR-u, tylko do procesu, który często gdzieś się utrzymuje.

    Rozumiem frustrację osób, które mówią: „Mam świetne kwalifikacje, mnóstwo rzeczy potrafię, ale nie mam na to żadnego dokumentu. Co ja mam z tym zrobić? W jaki sposób mam to pokazać?”.

    Świetnie byłoby, gdyby proces rekrutacji to uwzględniał i pozwalał nam pokazywać, co tak naprawdę potrafimy.

    „Potrafię przeprowadzić takie i takie szkolenie, wykorzystując takie i takie metody”.

    Bo jest ogromna różnica między „zrobiłam kurs trenerski” a „potrafię wykorzystywać konkretne metody”, najlepiej jeszcze poparte doświadczeniem.


    Dlaczego rozwój zawodowy nie zawsze oznacza podwyżkę?

    Dochodzimy do czegoś, co według mnie jest bardzo ważne.

    Możesz wybrać potrzebną umiejętność, możesz dobrze wykonywać swoją pracę, możesz nawet opowiadać o swoich rezultatach: „Zobacz, tego wcześniej nie robiłam, teraz to potrafię, jest progres”.

    I nadal nie dostać podwyżki.

    Firma może nie mieć budżetu, może nie mieć dobrej woli, Twój przełożony wcale nie musi chcieć zmieniać warunków. Możesz być w miejscu, które po prostu nie daje Ci dalszych możliwości.

    To oczywiście nie oznacza automatycznie, że edukacja nic Ci nie dała. Ale może oznaczać, że kolejny krok powinien dotyczyć czegoś zupełnie innego.

    Rozmowy o warunkach, sprawdzania ofert, zastanowienia się, gdzie Twoje umiejętności będą mogły być lepiej wykorzystane, a nie myślenia o tym, jak zrobić kolejny kurs i zainwestować w kolejną edukację.

    W ten sposób bardzo często możemy nabierać przekonania: „Uczę się, inwestuję w swój rozwój, w swoje kwalifikacje, chodzę na szkolenia, robię podyplomówkę za podyplomówką, a wcale więcej nie zarabiam, wcale nie mam większej satysfakcji, wcale nie jestem lepszym ekspertem”.

    To nie dlatego, że edukacja nie działa, tylko te decyzje niekoniecznie były najlepsze.


    Trzy pytania, które warto zadać sobie przed kolejnym kursem

    Mam takie poczucie, że świetnie, jeśli chcesz się rozwijać i zmieniać, ale zanim sięgniesz po kolejny kurs, szkolenie czy podyplomówkę, zadaj sobie trzy pytania:

    „Co chcę dzięki tej nauce konkretnego zmienić?”.

    „Skąd wiem, że właśnie tego potrzebuję?”.

    „Po czym poznam, że ta konkretna nauka rzeczywiście mi pomogła?”.

    Czy każda nauka musi służyć rozwojowi zawodowemu?

    Oczywiście nie każda decyzja o nauce musi dotyczyć pracy i pieniędzy.

    Możesz tak jak ja zapisać się na ceramikę, improwizację teatralną czy naukę szkicowania, bo sprawia Ci to po prostu przyjemność i pozwala się zrelaksować.

    Możesz też czytać o historii, geografii czy biologii, bo jesteś po prostu ciekawa świata.

    A czasami uczysz się czegoś, bo chcesz lepiej rozumieć swoje własne życie.

    To również ma ogromną wartość i powoduje, że życie jest dużo ciekawsze.

    Ale jeśli chcesz inwestować kolejne weekendy, odkładać ciężko zarobione pieniądze, aby awansować, mieć lepszą pracę, być ekspertem w swojej dziedzinie, a robisz różnego rodzaju kursy i szkolenia, bo może Ci się to kiedyś przyda, bo może kiedyś jakoś to wykorzystasz, to według mnie nie jest najlepsza decyzja.

    Ja naprawdę wierzę w edukację, niekoniecznie tę formalną. Wierzę w to, że edukacja może zmieniać nam życie.

    Właśnie dlatego chcę od niej czegoś więcej niż tylko kolejnego wpisu do CV. Chcę, żeby dawała nam większą samodzielność i więcej możliwości. Zależy mi na tym, aby każda edukacja dawała realne kompetencje. Takie, które pozwolą realizować cele wcześniej będące poza moim zasięgiem.

    Podziel się swoją opinią w komentarzu poniżej. Jestem bardzo ciekawa Twoich doświadczeń. Jaka nauka rzeczywiście coś zmieniła w Twoim życiu? A może masz za sobą jakieś kursy czy szkolenia, które okazały się rozczarowaniem?

    Jestem też ciekawa, jak podchodzisz do rozwoju osobistego. Czy cały czas się uczysz, czy szukasz kursów, co jest dla Ciebie najważniejsze w takiej decyzji? Czy czasami zadajesz sobie pytanie: „Czego mogłabym się jeszcze nauczyć, aby moje życie było łatwiejsze? Czego mogłabym się nauczyć, aby lepiej zarabiać?”.


    Bezpłatne szkolenia o rozwoju kariery i efektywnej nauce

    Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o tym, jak budować swoją karierę zawodową, zapraszam Cię na zupełnie bezpłatne szkolenie „Od absolwenta do eksperta”, podczas którego wraz z innymi ekspertkami od budowania kariery pomagamy ułożyć swoją drogę zawodową i zadbać o siebie na rynku pracy.

    A jeśli zależy Ci na tym, aby jak najlepiej wykorzystać studia, kursy i szkolenia, za które płacisz mnóstwo pieniędzy i w które inwestujesz dużo czasu, zachęcam Cię również do mojego bezpłatnego szkolenia o tym, jak uczyć się łatwiej, szybciej i przyjemniej, bez stresu, bez kucia i bez zarywania nocy.

    Na co dzień uczę ludzi, jak lepiej wykorzystywać swój umysł. Jestem przerażona tym, że nigdzie nie uczymy się, jak się uczyć, że więcej wiemy na temat swoich telefonów niż na temat tego, jak działa nasz własny mózg.

    Dlatego jeśli chcesz dowiedzieć się, jak uczyć się efektywniej, zapraszam Cię również na to bezpłatne szkolenie.

  • Jak nauczyć się nowej umiejętności OD ZERA?

    Jak nauczyć się nowej umiejętności OD ZERA?

    Chcesz nauczyć się nowego języka? A może zależy Ci na tym, żeby świetnie opanować Excela bądź jakiś inny program? Chcesz montować filmy, świetnie występować publicznie, nauczyć się rysowania, sztucznej inteligencji albo po prostu się przebranżowić? Gdybym zaczynała naukę jakiejkolwiek umiejętności od zera, to na pewno nie zaczynałabym od pierwszej lekcji.

    Nazywam się Dorota Filipiuk, jestem psychologiem i trenerką efektywnych technik nauki. Dzisiaj chcę Ci pokazać, jak nauczyć się nowej umiejętności od zera. Dowiesz się, jak szybciej zobaczyć rezultaty i uniknąć błędów, które mogą mocno podcinać Ci skrzydła.

    Wolisz oglądać niż czytać? Obejrzyj odcinek, w którym pokazuję, od czego zacząć naukę nowej umiejętności. Wyjaśniam też, jak uniknąć najczęstszych błędów i szybciej zobaczyć rezultaty.


    Zanim zaczniesz naukę nowej umiejętności, sprawdź, jak uczą się jej inni

    Wyobraź sobie, że na przykład chcesz nauczyć się rysowania. Co robisz? Kupujesz szkicownik, zaczynasz przerysowywać zdjęcia, szukasz kursu anatomii. A może uczysz się perspektywy? Może warto byłoby zacząć od kupienia tabletu graficznego?

    Każda z tych rzeczy może mieć oczywiście jakieś zastosowanie. Tylko skąd osoba zupełnie początkująca ma wiedzieć, od czego zacząć i co w danym temacie jest najważniejsze?

    Sama pamiętam, kiedy zapisywałam się na kurs rysunku, byłam w szoku, że tak naprawdę na początku uczyliśmy się rysowania kresek. Chodziło o to, żeby wyrobić sobie mięśnie dłoni i nauczyć się robić piękne kształty. Uczyliśmy się też znajdować je w otaczającej nas rzeczywistości, dostrzegać, jak do siebie pasują, i łapać pewnego rodzaju proporcje.

    To było najważniejsze. Nie chodziło o to, żeby od razu wziąć piękny rysunek jakiegoś ptaszka czy kwiatuszka i próbować go odtworzyć. Chodziło o naukę zupełnie innej umiejętności.To było dla mnie bardzo szokujące, ale dzięki temu dużo szybciej zobaczyłam świetne rezultaty.

    To jest bardzo ważna rzecz, szczególnie kiedy dopiero zaczynamy. Kiedy jesteśmy laikami, często nie mamy pojęcia, w jaki sposób ułożyć sobie plan nauki. Od czego powinniśmy zacząć, jak te umiejętności powinny się zazębiać i jakich konkretnie umiejętności czasami nawet potrzebujemy.

    Musisz się najpierw zorientować w terenie. Nie musi to być oczywiście jakiś wielki research. Jeśli masz świetnego trenera, super nauczyciela, od którego się uczysz, to on tak naprawdę powinien to zrobić za Ciebie. Ale jeśli chcesz się uczyć samodzielnie, na przykład z internetu, jest to niezwykle ważna rzecz.

    Od czego zacząć naukę nowej umiejętności?

    Znajdź sobie między innymi odpowiedzi na takie pytania:

    • Jakie podstawy będą mi potrzebne?
    • W jakiej kolejności warto je poznawać?
    • Co początkujący często pomijają, a na co poświęcają dużo czasu, choć na starcie nie jest to najważniejsze?

    Jeśli chcesz na przykład montować filmy, możesz się dowiedzieć, że na początku bardziej przyda Ci się opanowanie prostego cięcia i dźwięku niż najbardziej efektownych przejść.

    To są informacje, które pomagają nam podejmować zdecydowanie lepsze decyzje, nawet odnośnie tego, jaki kurs wybrać. Kiedy wybierasz kurs, ważne jest to, aby sprawdzić, od jakiego poziomu w ogóle startuje, czy wyjaśnia potrzebne Ci podstawy, czy pokazuje przykłady i czy daje możliwość ćwiczenia nowych umiejętności.

    Kiedy nie mamy pojęcia o jakimś temacie, bardzo łatwo jest wybrać kurs, który wygląda ładnie i jest atrakcyjny wizualnie. Zaawansowane efekty w montażu filmów wydają nam się bardziej atrakcyjne niż jakieś proste rzeczy. Dobry kurs ma przeprowadzić Cię przez całą ścieżkę do poziomu zaawansowanego w taki sposób, aby każdy krok był zrozumiały i logiczny.

    Koniecznie skorzystaj z czyjegoś doświadczenia. Jeśli nie masz pojęcia, jak się uczyć danej umiejętności, a nie stać Cię na trenera bądź rewelacyjny kurs, zadzwoń do kogoś z doświadczeniem. Najlepiej do osoby, która od jakiegoś czasu uczy się tej umiejętności. Po prostu ją zapytaj.

    Chodzi o to, aby mieć pełną świadomość, dlaczego uczysz się konkretnych podstaw. Ważne jest też to, jak wykorzystasz je na kolejnych etapach.


    Samo oglądanie lekcji i przerabianie kursów to jeszcze nie nauka

    Wyobraźmy sobie, że już wybierasz odpowiedni kurs, szkolenie czy trenera. Masz ten kurs, odpalasz pierwsze filmy, zaczynasz oglądać i naprawdę bardzo Ci się podoba.

    Jedna lekcja, druga, piąta, dziesiąta. „Wow, uczę się nowej umiejętności, przerabiam program, idę do przodu, widzę moje postępy. Mało tego, mogę być nawet bardzo usatysfakcjonowana z tego, jaka w końcu jestem systematyczna”.

    I tutaj może pojawić się pewna pułapka.

    Po pierwsze, samo zapoznawanie się z materiałem, czyli tak naprawdę po prostu spożywanie nowych informacji, to jeszcze nie jest odpowiednia nauka.

    W nauce kluczowe jest przejście od biernego gromadzenia informacji do ich aktywnego przetwarzania – wyciągania esencji i natychmiastowego testowania wiedzy w praktyce.

    To jest niezwykle ważne. Cały czas pracuję z kursantami i poznaję różne osoby na szkoleniach. Widzę, że często mamy dokładnie ten problem i wpadamy w pułapkę myślenia, że jeśli przerobię więcej kursów i przeczytam jeszcze więcej książek na ten temat, to będę coraz lepsza w danym temacie.

    A tak wcale nie musi się stać.

    Oczywiście teoretycznie moja wiedza może rosnąć, ale wcale nie oznacza to, że za tym będą szły konkretne umiejętności.

    Nawet przejście pięciu kursów trenerskich wcale nie oznacza, że będę robiła dużo lepsze szkolenia niż osoba, która przeszła jeden porządny, świetnie skonstruowany kurs. Taki, który wymusił od niej zastosowanie wiedzy w praktyce, otrzymanie informacji zwrotnej i wykorzystanie jej, żeby mogła prowadzić coraz lepsze szkolenia.

    Mam nadzieję, że widzisz, jaka to ogromna różnica: po prostu zdobywać informacje, a coś z nimi później robić.


    Dlaczego na początku nauki czujemy się przytłoczeni?

    Mamy też drugą pułapkę. Gdy bez przerwy dokładamy do głowy kolejne partie teorii, bardzo szybko dochodzi do poczucia przytłoczenia.

    Dlaczego tak się dzieje?

    Na samym początku, kiedy się czegoś uczymy, często mamy takie przeciążenie w naszej głowie. To się nazywa przeciążeniem poznawczym.

    Wynika ono między innymi z tego, że nie mamy jeszcze wiedzy w danym temacie w pamięci długotrwałej, która przez cały czas wspiera naszą pamięć krótkotrwałą. To, czego właśnie się uczysz, co czytasz i czego słuchasz.

    Gdy brakuje tej bazy, pojawia się spadek koncentracji, znużenie i wrażenie, że materiał jest po prostu zbyt skomplikowany.

    Zobacz, jak wiele osób właśnie na samym początku się poddaje, kiedy ma to poczucie.

    Ale pamiętaj, że kiedy zaczynamy się uczyć, stosować wiedzę i łączyć to, co poznajemy, z tym, co już wiemy, coraz więcej informacji zaczyna nam przechodzić do pamięci długotrwałej.

    Kiedy wykorzystujemy do tego efektywne techniki nauki, wiemy, jak się uczyć, jak budować systemy powtórkowe, odpowiednio wykorzystywać mnemotechniki, notować i zarządzać informacjami, ten przyrost jest coraz szybszy, coraz lepszy i coraz bardziej świadomy.

    Dzięki temu dalsza nauka staje się coraz łatwiejsza.

    Dlaczego innym nauka nowej umiejętności przychodzi łatwiej?

    Pamiętaj o tym, bo to bardzo częsty efekt u osób, które zaczynają się uczyć: „Ja jestem po prostu z tego beznadziejna, ja nic nie rozumiem”.

    Często porównujemy się z innymi, widząc, że opanowują temat szybciej. Zazwyczaj nie wynika to z talentu, lecz z faktu, że posiadają już w pamięci skojarzenia z pokrewnych dziedzin, które ułatwiają im start.

    Jeśli na przykład znam program, który działa w jakikolwiek sposób podobnie do Excela, nauka Excela będzie dla mnie dużo łatwiejsza niż dla osoby, która nigdy wcześniej nie miała z tym nic wspólnego.

    Nie świadczy to o żadnych predyspozycjach technicznych, jakimś ścisłym umyśle ani żadnych takich rzeczach, tylko o pewnym doświadczeniu i wiedzy, która mieści się już w naszej pamięci długotrwałej.


    Jak ćwiczyć nową umiejętność, żeby nie przeciążać pamięci?

    Chciałabym tutaj bardzo mocno zwrócić uwagę na to, że powinniśmy ćwiczyć pewne umiejętności, ale zaczynać od podstawowych elementów, a nie wrzucać wszystkiego naraz.

    Zobaczmy to na przykładzie wystąpień publicznych.

    Dowiadujesz się, że warto utrzymywać kontakt wzrokowy, zwracać uwagę na tempo mówienia, robić odpowiednie pauzy, świadomie gestykulować, pilnować postawy ciała, dobrze rozpocząć i oczywiście nie czytać wszystkiego ze slajdów.

    Pamiętasz też o tym, by unikać nerwowego chodzenia po sali i nie chować rąk za plecami.

    Wszystko brzmi sensownie. Ale kiedy potem masz powiedzieć parę słów na scenie i próbujesz pamiętać o tym wszystkim, jest to po prostu za trudne.

    Jako laikom ciężko nam pracować ze swoimi rękami, ustami, tym, co chcemy powiedzieć, i jeszcze tym, w jaki sposób powinniśmy to zrobić. Jak przetwarzać informacje, jak pracować ze stresem i na kogo teraz patrzeć?

    Możemy mieć nawet wrażenie na samym początku, że gorzej nam idzie niż wcześniej, kiedy w ogóle nie mieliśmy tych wskazówek i wiedzy.

    Oczywiście, że tak, bo w końcu jesteśmy świadomi, na co powinniśmy zwracać uwagę. Kiedyś po prostu mówiliśmy, a teraz wiemy, co powinniśmy jeszcze dodatkowo kontrolować.

    Ćwicz jeden element, sprawdzaj efekty i dokładaj kolejny

    W takiej sytuacji nie rekomendowałabym Ci kolejnych dziesięciu rad. Zaproponowałabym wybranie jednego elementu.

    Na przykład przygotuj sobie minutową wypowiedź na swój temat i skup się na tym, aby utrzymywać kontakt wzrokowy ze słuchaczami albo maksymalnie klarownie o tym powiedzieć.

    Następnie się nagraj, odsłuchaj, sprawdź, czy jest to zrobione według sztuki, popraw, zrób lepiej i spróbuj ponownie. Dopiero później dokładasz kolejny element i kolejny.

    Oczywiście nie jest tak, że wszystkiego powinniśmy się uczyć osobno. Chcę jednak zwrócić uwagę na to, że często osoby początkujące porównują się z osobami, które już coś robią bardzo dobrze.

    To jest mój przykład chociażby z nauki jazdy na rolkach.

    Niestety jako dziecko nigdy się tego nie nauczyłam, więc zaczęłam to robić przed czterdziestką. Zauważyłam, że bardzo łatwo mi porównywać się do osób, które już jeżdżą wiele lat.

    A ja tak naprawdę chcę na razie tylko utrzymać równowagę i nauczyć się w ogóle posuwać do przodu. Zwracanie uwagi na dodatkowe elementy powinnam zostawić sobie na później.

    Dokładnie to samo mówię moim kursantom: na samym początku utrzymanie w naszej pamięci krótkotrwałej tak wielu elementów, które trzeba kontrolować, jest bardzo trudne.

    Dlatego musimy tę pamięć trochę odciążyć.

    Czasami lepiej jest wolniej przechodzić cały kurs, aby sprawniej rozwijać daną umiejętność, niż przeskakiwać kolejne etapy.


    Dlaczego nie warto przeskakiwać kolejnych etapów nauki?

    Świetnie widziałam to zawsze, kiedy uczyłam ludzi żonglować.

    Stoi za tym precyzyjna metodyka: naukę zaczyna się od lekkich chust, następnie przechodzi do jednej piłki, dwóch, a dopiero na końcu sięga po trzy. Każdy krok ma wyrobić konkretny odruch.

    Właśnie o to chodzi, że osoby, które robią to według sztuki i za szybko nie biorą trzeciej piłki, uczą się dużo szybciej niż osoby, które chcą przeskoczyć dalej, bo przecież będzie szybciej.

    Dlatego zamiast skupiać się tylko na tym, żeby włączyć kurs, przeczytać dziesięć książek, zaliczyć je i odhaczyć, naprawdę skupiaj się na wdrażaniu umiejętności.

    Jeśli masz Akademię Geniusza + AI, zawsze mówię: włączasz jedną lekcję nawet na kilka dni i od razu ją wdrażasz. Po prostu wyłączasz ją i od razu wykorzystujesz.

    Nie ma sensu przerabiać całego programu i dopiero później zastanawiać się, w jaki sposób można z niego korzystać.

    Samo tempo przetwarzania informacji i przechodzenia programów naprawdę za mało nam mówi.

    Znam osoby, które przeszły kilka lekcji i korzystają z nich na maksa, a są też takie, które przeszły cały program i dalej nie zaczęły działać.

    Czy kiedy uczysz się nowej umiejętności, stosujesz tę zasadę? A może skupiasz się tylko na odhaczaniu kolejnych lekcji, a później myślisz: „Okej, przejdę cały kurs i zacznę wtedy to stosować i robić”?

    Dlaczego praktyka zwiększa motywację do dalszej nauki?

    To ma jeszcze jedną ważną zaletę.

    Jeśli stosuję coś w praktyce i na przykład mi to nie wychodzi albo zastanawiam się: „O kurczę, ale tu się pojawił taki problem, jak mam go rozwiązać?”, to moja motywacja do nauki bardzo rośnie.

    To kolejna rzecz, dla której przechodzenie całego kursu po to, żeby później do niego wracać, nie jest najlepszym pomysłem.


    Jak zaplanować, co stanie się z wiedzą, którą zdobywasz?

    Kolejna rzecz, która jest dla mnie niezwykle ważna, to zaplanowanie, co się stanie z wiedzą, którą właśnie zdobywasz.

    Często myślimy sobie w taki sposób: „Okej, w poniedziałki i środy będę przerabiać lekcje, zdobywać wiedzę, mogę sobie nawet robić jakieś ekstra notatki”.

    Tylko co się dzieje z wiedzą, której uczyliśmy się tydzień temu, dwa tygodnie temu, trzy tygodnie temu?

    Co dzieje się ze szkoleniami, w które inwestujemy sporo pieniędzy i czasu? Bardzo często po kilku tygodniach zostają nam jedynie luźne notatki. Moi kursanci regularnie powtarzają: 'Przecież gdzieś to miałam zanotowane, ale nie mogę tego znaleźć’.

    Sam kontakt z materiałem nie gwarantuje jeszcze tego, że wiedza będzie dla nas później dostępna.

    Samo zapisanie się na kurs czy szkolenie nie powoduje, że nagle masz te umiejętności i wiedzę. Jeśli nic z materiałem dalej nie robisz, odpowiednio go nie zapamiętujesz, nie wdrażasz i nie masz systemu nauki, to nie na tym polega uczenie się.

    Stwórz własny system nauki i zarządzania wiedzą

    Dlatego niezwykle ważne jest stworzenie swojego systemu nauki i wiedza, w jaki sposób pracować z informacjami.

    Kiedy mierzysz się z wymagającym kursem, zadaj sobie pytanie: co dalej stanie się z tą wiedzą? Czy zależy Ci na tym, aby zapamiętać ją trwale, bo buduje Twoje kompetencje eksperckie? A może wystarczy odłożyć ją do uporządkowanego cyfrowego archiwum, by w razie potrzeby szybko wrócić do niej podczas pracy nad projektem?

    Ta umiejętność wydaje mi się niesamowicie ważna, szczególnie w czasach, kiedy dostęp do informacji jest ogromny.

    Non stop czujemy się wręcz przytłoczeni ilością informacji. Chodzimy na kursy, szkolenia, słuchamy podcastów, oglądamy social media, inspirujemy się książkami, postami i na wiele innych sposobów.

    Umiejętność zarządzania informacjami jest niezwykle ważna, abyśmy nie czuli się przytłoczeni, ale też nie czuli zniechęcenia nauką.

    Bo przecież możesz pomyśleć: „Kurczę, zainwestowałam tyle w ten kurs, naprawdę mnóstwo czasu, pieniędzy, a tak naprawdę co ja z tego mam po jakimś czasie?”.

    Czy kiedy czytasz książki, dobrze je zapamiętujesz? Czy wydajesz pieniądze na kursy i naprawdę z nich korzystasz?

    Często wpadamy w pułapkę, że jeśli nie potrafię tego zrobić dobrze i nie umiem zarządzać swoją wiedzą, później w ogóle rezygnuję z nauki.

    Łatwo wtedy dojść do mylnego wniosku: 'To bezcelowe. Po co inwestować w kolejne programy, nauczycieli czy książki, skoro i tak niczego to w moim życiu nie zmienia?’.

    To nie świadczy o tym, że książka była słaba. To świadczy o tym, że nie wiesz, jak zarządzać wiedzą, aby później odpowiednio z niej skorzystać.

    I to jest wiedza, którą warto w pierwszej kolejności opanować.


    Jak sprawdzić, czy naprawdę uczysz się nowej umiejętności?

    Wyobraźmy sobie, że jesteś osobą bardzo świadomą. Wiesz, że umiejętność efektywnej nauki to jedna z najważniejszych kompetencji XXI wieku. Wdrażasz wiedzę i sprawdzasz, jak działa.

    Teraz warto zadać sobie pytanie: po czym poznam, że ten kurs, ten program działa?

    Zamiast skupiać się tylko na tym, czy masz odhaczone wszystkie lekcje, zwróć uwagę na to, czy nowa wiedza realnie ułatwia Ci codzienne zadania.

    Możemy też sami robić sobie takie testy.

    Na przykład przed kursem rysunku bierzemy kartkę i coś rysujemy. Po kursie znowu rysujemy i porównujemy oba rysunki.

    W swoich programach pamięciowych zachęcam do tego, żeby zrobić test pamięciowy przed kursem i po kursie.

    Przyznam szczerze, że ten pierwszy test jest tak trudny, że dla takiego normalnego człowieka wydaje się nie do zrobienia.

    Wielokrotnie mówię: „Nie martw się wynikiem. Im gorszy, tym lepszy, tym bardziej będziesz usatysfakcjonowany z rezultatów, bo zobaczysz ogromną różnicę. Zachowaj koniecznie ten test, podpisz go, nadaj mu datę”.

    Po kursie zachęcam dokładnie do tego samego.

    Te zadania są bardzo podobne do siebie, ale jeśli ktoś przerobi program, stają się dla niego wręcz banalnie proste.

    I wtedy muszę tłumaczyć w drugą stronę: „Ja wiem, że to ćwiczenie może być dla Ciebie niesamowicie proste, ale pamiętaj, że kiedyś było ogromnym wyzwaniem”.

    To najlepszy sposób, aby obiektywnie zobaczyć, jak duży postęp udało Ci się zrobić od momentu startu.

    Możesz sobie teraz pogratulować, bo rozwijając się, łatwo przesuwać poprzeczkę tak szybko, że przestajemy zauważać, że już coś się zmieniło.

    Często mówimy nawet o takim efekcie, że im więcej na jakiś temat wiem, tym więcej widzę, ile jeszcze nie wiem.

    Z pewnością znasz osoby, które naprawdę dużo wiedzą w jakimś temacie, ale mają więcej pokory niż osoby, które przeczytały na ten temat dwie książki.


    Jak nauczyć się nowej umiejętności od zera i nie poddawać się na początku?

    Mam nadzieję, że te kilka wskazówek zachęci Cię do uczenia się nowych rzeczy.

    Kiedy na początku mamy jakiekolwiek trudności, wcale nie świadczy to o tym, że brakuje nam predyspozycji. Brakuje nam po prostu jeszcze podstaw.

    A te podstawy są potrzebne do tego, aby każda nowa informacja mogła się później ładnie do nich doczepiać.

    Naprawdę się nie poddawaj. To niezwykle ważne.

    Równie ważne jest to, aby od razu wybrać dobry sposób nauki danej umiejętności. Jako laicy czasami nie mamy kompletnie pojęcia, od czego zacząć.

    Absolutnie nie zabierałabym się za wymyślanie koła od nowa, tylko za dopytywanie i sprawdzanie, co jest najważniejsze, aby danej umiejętności nauczyć się jak najszybciej.

    Bardzo dbałabym o to, aby nie przeciążać pamięci krótkotrwałej. Gdy wrzucamy do niej zbyt dużo nowych informacji naraz i nie wspieramy się mnemotechnikami, proces nauki szybko staje się męczący i przestaje przynosić satysfakcję.

    A nie o to chodzi.

    Zobacz, że jeśli mamy nowy przepis i pojawia się w nim mnóstwo nowych składników i czynności, jest nam dużo trudniej niż osobie, dla której zeszklenie cebuli, przygotowanie farszu czy zrobienie ponczu to zupełnie naturalne, opanowane wcześniej czynności.

    Ona wszystko wie, więc zrobienie takiego przepisu jest dla niej bardzo łatwe.

    Ale dla laika, dla którego zeszklenie cebuli jest już czymś zupełnie nowym, jest to za trudne.

    Pamiętaj o tym, kiedy uczysz się nowych umiejętności.

    Zawsze będę też zwracała uwagę na to, aby nowe informacje zapamiętywać i jak najszybciej wdrażać je w praktykę. Testować po jednej umiejętności, jak najszybciej szukać informacji zwrotnej, poprawiać i uczyć się na błędach.

    One są rewelacyjnym sposobem na to, aby mierzyć postępy, widzieć szybsze rezultaty i wiedzieć, w którą stronę iść.


    Bezpłatne szkolenie o tym, jak lepiej zapamiętywać i uczyć się bez stresu

    To zaledwie kilka najważniejszych zasad, które warto wdrożyć na samym początku drogi.

    Jeśli chcesz nauczyć się tego, w jaki sposób lepiej zapamiętywać, bez kucia, zarywania nocy i bez stresu, który często towarzyszy nauce, bardzo serdecznie zapraszam Cię na moje bezpłatne szkolenie.

    Jestem bardzo ciekawa, jakiej umiejętności Ty chcesz nauczyć się od zera. Co sprawiłoby, że Twoja praca lub codzienne życie stałyby się prostsze i bardziej satysfakcjonujące? Daj mi znać w komentarzu poniżej – Twoja odpowiedź może stać się świetną inspiracją dla innych!