Tag: techniki uczenia się

  • Jak nauczyć się nowej umiejętności OD ZERA?

    Jak nauczyć się nowej umiejętności OD ZERA?

    Chcesz nauczyć się nowego języka? A może zależy Ci na tym, żeby świetnie opanować Excela bądź jakiś inny program? Chcesz montować filmy, świetnie występować publicznie, nauczyć się rysowania, sztucznej inteligencji albo po prostu się przebranżowić? Gdybym zaczynała naukę jakiejkolwiek umiejętności od zera, to na pewno nie zaczynałabym od pierwszej lekcji.

    Nazywam się Dorota Filipiuk, jestem psychologiem i trenerką efektywnych technik nauki. Dzisiaj chcę Ci pokazać, jak nauczyć się nowej umiejętności od zera. Dowiesz się, jak szybciej zobaczyć rezultaty i uniknąć błędów, które mogą mocno podcinać Ci skrzydła.

    Wolisz oglądać niż czytać? Obejrzyj odcinek, w którym pokazuję, od czego zacząć naukę nowej umiejętności. Wyjaśniam też, jak uniknąć najczęstszych błędów i szybciej zobaczyć rezultaty.


    Zanim zaczniesz naukę nowej umiejętności, sprawdź, jak uczą się jej inni

    Wyobraź sobie, że na przykład chcesz nauczyć się rysowania. Co robisz? Kupujesz szkicownik, zaczynasz przerysowywać zdjęcia, szukasz kursu anatomii. A może uczysz się perspektywy? Może warto byłoby zacząć od kupienia tabletu graficznego?

    Każda z tych rzeczy może mieć oczywiście jakieś zastosowanie. Tylko skąd osoba zupełnie początkująca ma wiedzieć, od czego zacząć i co w danym temacie jest najważniejsze?

    Sama pamiętam, kiedy zapisywałam się na kurs rysunku, byłam w szoku, że tak naprawdę na początku uczyliśmy się rysowania kresek. Chodziło o to, żeby wyrobić sobie mięśnie dłoni i nauczyć się robić piękne kształty. Uczyliśmy się też znajdować je w otaczającej nas rzeczywistości, dostrzegać, jak do siebie pasują, i łapać pewnego rodzaju proporcje.

    To było najważniejsze. Nie chodziło o to, żeby od razu wziąć piękny rysunek jakiegoś ptaszka czy kwiatuszka i próbować go odtworzyć. Chodziło o naukę zupełnie innej umiejętności.To było dla mnie bardzo szokujące, ale dzięki temu dużo szybciej zobaczyłam świetne rezultaty.

    To jest bardzo ważna rzecz, szczególnie kiedy dopiero zaczynamy. Kiedy jesteśmy laikami, często nie mamy pojęcia, w jaki sposób ułożyć sobie plan nauki. Od czego powinniśmy zacząć, jak te umiejętności powinny się zazębiać i jakich konkretnie umiejętności czasami nawet potrzebujemy.

    Musisz się najpierw zorientować w terenie. Nie musi to być oczywiście jakiś wielki research. Jeśli masz świetnego trenera, super nauczyciela, od którego się uczysz, to on tak naprawdę powinien to zrobić za Ciebie. Ale jeśli chcesz się uczyć samodzielnie, na przykład z internetu, jest to niezwykle ważna rzecz.

    Od czego zacząć naukę nowej umiejętności?

    Znajdź sobie między innymi odpowiedzi na takie pytania:

    • Jakie podstawy będą mi potrzebne?
    • W jakiej kolejności warto je poznawać?
    • Co początkujący często pomijają, a na co poświęcają dużo czasu, choć na starcie nie jest to najważniejsze?

    Jeśli chcesz na przykład montować filmy, możesz się dowiedzieć, że na początku bardziej przyda Ci się opanowanie prostego cięcia i dźwięku niż najbardziej efektownych przejść.

    To są informacje, które pomagają nam podejmować zdecydowanie lepsze decyzje, nawet odnośnie tego, jaki kurs wybrać. Kiedy wybierasz kurs, ważne jest to, aby sprawdzić, od jakiego poziomu w ogóle startuje, czy wyjaśnia potrzebne Ci podstawy, czy pokazuje przykłady i czy daje możliwość ćwiczenia nowych umiejętności.

    Kiedy nie mamy pojęcia o jakimś temacie, bardzo łatwo jest wybrać kurs, który wygląda ładnie i jest atrakcyjny wizualnie. Zaawansowane efekty w montażu filmów wydają nam się bardziej atrakcyjne niż jakieś proste rzeczy. Dobry kurs ma przeprowadzić Cię przez całą ścieżkę do poziomu zaawansowanego w taki sposób, aby każdy krok był zrozumiały i logiczny.

    Koniecznie skorzystaj z czyjegoś doświadczenia. Jeśli nie masz pojęcia, jak się uczyć danej umiejętności, a nie stać Cię na trenera bądź rewelacyjny kurs, zadzwoń do kogoś z doświadczeniem. Najlepiej do osoby, która od jakiegoś czasu uczy się tej umiejętności. Po prostu ją zapytaj.

    Chodzi o to, aby mieć pełną świadomość, dlaczego uczysz się konkretnych podstaw. Ważne jest też to, jak wykorzystasz je na kolejnych etapach.


    Samo oglądanie lekcji i przerabianie kursów to jeszcze nie nauka

    Wyobraźmy sobie, że już wybierasz odpowiedni kurs, szkolenie czy trenera. Masz ten kurs, odpalasz pierwsze filmy, zaczynasz oglądać i naprawdę bardzo Ci się podoba.

    Jedna lekcja, druga, piąta, dziesiąta. „Wow, uczę się nowej umiejętności, przerabiam program, idę do przodu, widzę moje postępy. Mało tego, mogę być nawet bardzo usatysfakcjonowana z tego, jaka w końcu jestem systematyczna”.

    I tutaj może pojawić się pewna pułapka.

    Po pierwsze, samo zapoznawanie się z materiałem, czyli tak naprawdę po prostu spożywanie nowych informacji, to jeszcze nie jest odpowiednia nauka.

    W nauce kluczowe jest przejście od biernego gromadzenia informacji do ich aktywnego przetwarzania – wyciągania esencji i natychmiastowego testowania wiedzy w praktyce.

    To jest niezwykle ważne. Cały czas pracuję z kursantami i poznaję różne osoby na szkoleniach. Widzę, że często mamy dokładnie ten problem i wpadamy w pułapkę myślenia, że jeśli przerobię więcej kursów i przeczytam jeszcze więcej książek na ten temat, to będę coraz lepsza w danym temacie.

    A tak wcale nie musi się stać.

    Oczywiście teoretycznie moja wiedza może rosnąć, ale wcale nie oznacza to, że za tym będą szły konkretne umiejętności.

    Nawet przejście pięciu kursów trenerskich wcale nie oznacza, że będę robiła dużo lepsze szkolenia niż osoba, która przeszła jeden porządny, świetnie skonstruowany kurs. Taki, który wymusił od niej zastosowanie wiedzy w praktyce, otrzymanie informacji zwrotnej i wykorzystanie jej, żeby mogła prowadzić coraz lepsze szkolenia.

    Mam nadzieję, że widzisz, jaka to ogromna różnica: po prostu zdobywać informacje, a coś z nimi później robić.


    Dlaczego na początku nauki czujemy się przytłoczeni?

    Mamy też drugą pułapkę. Gdy bez przerwy dokładamy do głowy kolejne partie teorii, bardzo szybko dochodzi do poczucia przytłoczenia.

    Dlaczego tak się dzieje?

    Na samym początku, kiedy się czegoś uczymy, często mamy takie przeciążenie w naszej głowie. To się nazywa przeciążeniem poznawczym.

    Wynika ono między innymi z tego, że nie mamy jeszcze wiedzy w danym temacie w pamięci długotrwałej, która przez cały czas wspiera naszą pamięć krótkotrwałą. To, czego właśnie się uczysz, co czytasz i czego słuchasz.

    Gdy brakuje tej bazy, pojawia się spadek koncentracji, znużenie i wrażenie, że materiał jest po prostu zbyt skomplikowany.

    Zobacz, jak wiele osób właśnie na samym początku się poddaje, kiedy ma to poczucie.

    Ale pamiętaj, że kiedy zaczynamy się uczyć, stosować wiedzę i łączyć to, co poznajemy, z tym, co już wiemy, coraz więcej informacji zaczyna nam przechodzić do pamięci długotrwałej.

    Kiedy wykorzystujemy do tego efektywne techniki nauki, wiemy, jak się uczyć, jak budować systemy powtórkowe, odpowiednio wykorzystywać mnemotechniki, notować i zarządzać informacjami, ten przyrost jest coraz szybszy, coraz lepszy i coraz bardziej świadomy.

    Dzięki temu dalsza nauka staje się coraz łatwiejsza.

    Dlaczego innym nauka nowej umiejętności przychodzi łatwiej?

    Pamiętaj o tym, bo to bardzo częsty efekt u osób, które zaczynają się uczyć: „Ja jestem po prostu z tego beznadziejna, ja nic nie rozumiem”.

    Często porównujemy się z innymi, widząc, że opanowują temat szybciej. Zazwyczaj nie wynika to z talentu, lecz z faktu, że posiadają już w pamięci skojarzenia z pokrewnych dziedzin, które ułatwiają im start.

    Jeśli na przykład znam program, który działa w jakikolwiek sposób podobnie do Excela, nauka Excela będzie dla mnie dużo łatwiejsza niż dla osoby, która nigdy wcześniej nie miała z tym nic wspólnego.

    Nie świadczy to o żadnych predyspozycjach technicznych, jakimś ścisłym umyśle ani żadnych takich rzeczach, tylko o pewnym doświadczeniu i wiedzy, która mieści się już w naszej pamięci długotrwałej.


    Jak ćwiczyć nową umiejętność, żeby nie przeciążać pamięci?

    Chciałabym tutaj bardzo mocno zwrócić uwagę na to, że powinniśmy ćwiczyć pewne umiejętności, ale zaczynać od podstawowych elementów, a nie wrzucać wszystkiego naraz.

    Zobaczmy to na przykładzie wystąpień publicznych.

    Dowiadujesz się, że warto utrzymywać kontakt wzrokowy, zwracać uwagę na tempo mówienia, robić odpowiednie pauzy, świadomie gestykulować, pilnować postawy ciała, dobrze rozpocząć i oczywiście nie czytać wszystkiego ze slajdów.

    Pamiętasz też o tym, by unikać nerwowego chodzenia po sali i nie chować rąk za plecami.

    Wszystko brzmi sensownie. Ale kiedy potem masz powiedzieć parę słów na scenie i próbujesz pamiętać o tym wszystkim, jest to po prostu za trudne.

    Jako laikom ciężko nam pracować ze swoimi rękami, ustami, tym, co chcemy powiedzieć, i jeszcze tym, w jaki sposób powinniśmy to zrobić. Jak przetwarzać informacje, jak pracować ze stresem i na kogo teraz patrzeć?

    Możemy mieć nawet wrażenie na samym początku, że gorzej nam idzie niż wcześniej, kiedy w ogóle nie mieliśmy tych wskazówek i wiedzy.

    Oczywiście, że tak, bo w końcu jesteśmy świadomi, na co powinniśmy zwracać uwagę. Kiedyś po prostu mówiliśmy, a teraz wiemy, co powinniśmy jeszcze dodatkowo kontrolować.

    Ćwicz jeden element, sprawdzaj efekty i dokładaj kolejny

    W takiej sytuacji nie rekomendowałabym Ci kolejnych dziesięciu rad. Zaproponowałabym wybranie jednego elementu.

    Na przykład przygotuj sobie minutową wypowiedź na swój temat i skup się na tym, aby utrzymywać kontakt wzrokowy ze słuchaczami albo maksymalnie klarownie o tym powiedzieć.

    Następnie się nagraj, odsłuchaj, sprawdź, czy jest to zrobione według sztuki, popraw, zrób lepiej i spróbuj ponownie. Dopiero później dokładasz kolejny element i kolejny.

    Oczywiście nie jest tak, że wszystkiego powinniśmy się uczyć osobno. Chcę jednak zwrócić uwagę na to, że często osoby początkujące porównują się z osobami, które już coś robią bardzo dobrze.

    To jest mój przykład chociażby z nauki jazdy na rolkach.

    Niestety jako dziecko nigdy się tego nie nauczyłam, więc zaczęłam to robić przed czterdziestką. Zauważyłam, że bardzo łatwo mi porównywać się do osób, które już jeżdżą wiele lat.

    A ja tak naprawdę chcę na razie tylko utrzymać równowagę i nauczyć się w ogóle posuwać do przodu. Zwracanie uwagi na dodatkowe elementy powinnam zostawić sobie na później.

    Dokładnie to samo mówię moim kursantom: na samym początku utrzymanie w naszej pamięci krótkotrwałej tak wielu elementów, które trzeba kontrolować, jest bardzo trudne.

    Dlatego musimy tę pamięć trochę odciążyć.

    Czasami lepiej jest wolniej przechodzić cały kurs, aby sprawniej rozwijać daną umiejętność, niż przeskakiwać kolejne etapy.


    Dlaczego nie warto przeskakiwać kolejnych etapów nauki?

    Świetnie widziałam to zawsze, kiedy uczyłam ludzi żonglować.

    Stoi za tym precyzyjna metodyka: naukę zaczyna się od lekkich chust, następnie przechodzi do jednej piłki, dwóch, a dopiero na końcu sięga po trzy. Każdy krok ma wyrobić konkretny odruch.

    Właśnie o to chodzi, że osoby, które robią to według sztuki i za szybko nie biorą trzeciej piłki, uczą się dużo szybciej niż osoby, które chcą przeskoczyć dalej, bo przecież będzie szybciej.

    Dlatego zamiast skupiać się tylko na tym, żeby włączyć kurs, przeczytać dziesięć książek, zaliczyć je i odhaczyć, naprawdę skupiaj się na wdrażaniu umiejętności.

    Jeśli masz Akademię Geniusza + AI, zawsze mówię: włączasz jedną lekcję nawet na kilka dni i od razu ją wdrażasz. Po prostu wyłączasz ją i od razu wykorzystujesz.

    Nie ma sensu przerabiać całego programu i dopiero później zastanawiać się, w jaki sposób można z niego korzystać.

    Samo tempo przetwarzania informacji i przechodzenia programów naprawdę za mało nam mówi.

    Znam osoby, które przeszły kilka lekcji i korzystają z nich na maksa, a są też takie, które przeszły cały program i dalej nie zaczęły działać.

    Czy kiedy uczysz się nowej umiejętności, stosujesz tę zasadę? A może skupiasz się tylko na odhaczaniu kolejnych lekcji, a później myślisz: „Okej, przejdę cały kurs i zacznę wtedy to stosować i robić”?

    Dlaczego praktyka zwiększa motywację do dalszej nauki?

    To ma jeszcze jedną ważną zaletę.

    Jeśli stosuję coś w praktyce i na przykład mi to nie wychodzi albo zastanawiam się: „O kurczę, ale tu się pojawił taki problem, jak mam go rozwiązać?”, to moja motywacja do nauki bardzo rośnie.

    To kolejna rzecz, dla której przechodzenie całego kursu po to, żeby później do niego wracać, nie jest najlepszym pomysłem.


    Jak zaplanować, co stanie się z wiedzą, którą zdobywasz?

    Kolejna rzecz, która jest dla mnie niezwykle ważna, to zaplanowanie, co się stanie z wiedzą, którą właśnie zdobywasz.

    Często myślimy sobie w taki sposób: „Okej, w poniedziałki i środy będę przerabiać lekcje, zdobywać wiedzę, mogę sobie nawet robić jakieś ekstra notatki”.

    Tylko co się dzieje z wiedzą, której uczyliśmy się tydzień temu, dwa tygodnie temu, trzy tygodnie temu?

    Co dzieje się ze szkoleniami, w które inwestujemy sporo pieniędzy i czasu? Bardzo często po kilku tygodniach zostają nam jedynie luźne notatki. Moi kursanci regularnie powtarzają: 'Przecież gdzieś to miałam zanotowane, ale nie mogę tego znaleźć’.

    Sam kontakt z materiałem nie gwarantuje jeszcze tego, że wiedza będzie dla nas później dostępna.

    Samo zapisanie się na kurs czy szkolenie nie powoduje, że nagle masz te umiejętności i wiedzę. Jeśli nic z materiałem dalej nie robisz, odpowiednio go nie zapamiętujesz, nie wdrażasz i nie masz systemu nauki, to nie na tym polega uczenie się.

    Stwórz własny system nauki i zarządzania wiedzą

    Dlatego niezwykle ważne jest stworzenie swojego systemu nauki i wiedza, w jaki sposób pracować z informacjami.

    Kiedy mierzysz się z wymagającym kursem, zadaj sobie pytanie: co dalej stanie się z tą wiedzą? Czy zależy Ci na tym, aby zapamiętać ją trwale, bo buduje Twoje kompetencje eksperckie? A może wystarczy odłożyć ją do uporządkowanego cyfrowego archiwum, by w razie potrzeby szybko wrócić do niej podczas pracy nad projektem?

    Ta umiejętność wydaje mi się niesamowicie ważna, szczególnie w czasach, kiedy dostęp do informacji jest ogromny.

    Non stop czujemy się wręcz przytłoczeni ilością informacji. Chodzimy na kursy, szkolenia, słuchamy podcastów, oglądamy social media, inspirujemy się książkami, postami i na wiele innych sposobów.

    Umiejętność zarządzania informacjami jest niezwykle ważna, abyśmy nie czuli się przytłoczeni, ale też nie czuli zniechęcenia nauką.

    Bo przecież możesz pomyśleć: „Kurczę, zainwestowałam tyle w ten kurs, naprawdę mnóstwo czasu, pieniędzy, a tak naprawdę co ja z tego mam po jakimś czasie?”.

    Czy kiedy czytasz książki, dobrze je zapamiętujesz? Czy wydajesz pieniądze na kursy i naprawdę z nich korzystasz?

    Często wpadamy w pułapkę, że jeśli nie potrafię tego zrobić dobrze i nie umiem zarządzać swoją wiedzą, później w ogóle rezygnuję z nauki.

    Łatwo wtedy dojść do mylnego wniosku: 'To bezcelowe. Po co inwestować w kolejne programy, nauczycieli czy książki, skoro i tak niczego to w moim życiu nie zmienia?’.

    To nie świadczy o tym, że książka była słaba. To świadczy o tym, że nie wiesz, jak zarządzać wiedzą, aby później odpowiednio z niej skorzystać.

    I to jest wiedza, którą warto w pierwszej kolejności opanować.


    Jak sprawdzić, czy naprawdę uczysz się nowej umiejętności?

    Wyobraźmy sobie, że jesteś osobą bardzo świadomą. Wiesz, że umiejętność efektywnej nauki to jedna z najważniejszych kompetencji XXI wieku. Wdrażasz wiedzę i sprawdzasz, jak działa.

    Teraz warto zadać sobie pytanie: po czym poznam, że ten kurs, ten program działa?

    Zamiast skupiać się tylko na tym, czy masz odhaczone wszystkie lekcje, zwróć uwagę na to, czy nowa wiedza realnie ułatwia Ci codzienne zadania.

    Możemy też sami robić sobie takie testy.

    Na przykład przed kursem rysunku bierzemy kartkę i coś rysujemy. Po kursie znowu rysujemy i porównujemy oba rysunki.

    W swoich programach pamięciowych zachęcam do tego, żeby zrobić test pamięciowy przed kursem i po kursie.

    Przyznam szczerze, że ten pierwszy test jest tak trudny, że dla takiego normalnego człowieka wydaje się nie do zrobienia.

    Wielokrotnie mówię: „Nie martw się wynikiem. Im gorszy, tym lepszy, tym bardziej będziesz usatysfakcjonowany z rezultatów, bo zobaczysz ogromną różnicę. Zachowaj koniecznie ten test, podpisz go, nadaj mu datę”.

    Po kursie zachęcam dokładnie do tego samego.

    Te zadania są bardzo podobne do siebie, ale jeśli ktoś przerobi program, stają się dla niego wręcz banalnie proste.

    I wtedy muszę tłumaczyć w drugą stronę: „Ja wiem, że to ćwiczenie może być dla Ciebie niesamowicie proste, ale pamiętaj, że kiedyś było ogromnym wyzwaniem”.

    To najlepszy sposób, aby obiektywnie zobaczyć, jak duży postęp udało Ci się zrobić od momentu startu.

    Możesz sobie teraz pogratulować, bo rozwijając się, łatwo przesuwać poprzeczkę tak szybko, że przestajemy zauważać, że już coś się zmieniło.

    Często mówimy nawet o takim efekcie, że im więcej na jakiś temat wiem, tym więcej widzę, ile jeszcze nie wiem.

    Z pewnością znasz osoby, które naprawdę dużo wiedzą w jakimś temacie, ale mają więcej pokory niż osoby, które przeczytały na ten temat dwie książki.


    Jak nauczyć się nowej umiejętności od zera i nie poddawać się na początku?

    Mam nadzieję, że te kilka wskazówek zachęci Cię do uczenia się nowych rzeczy.

    Kiedy na początku mamy jakiekolwiek trudności, wcale nie świadczy to o tym, że brakuje nam predyspozycji. Brakuje nam po prostu jeszcze podstaw.

    A te podstawy są potrzebne do tego, aby każda nowa informacja mogła się później ładnie do nich doczepiać.

    Naprawdę się nie poddawaj. To niezwykle ważne.

    Równie ważne jest to, aby od razu wybrać dobry sposób nauki danej umiejętności. Jako laicy czasami nie mamy kompletnie pojęcia, od czego zacząć.

    Absolutnie nie zabierałabym się za wymyślanie koła od nowa, tylko za dopytywanie i sprawdzanie, co jest najważniejsze, aby danej umiejętności nauczyć się jak najszybciej.

    Bardzo dbałabym o to, aby nie przeciążać pamięci krótkotrwałej. Gdy wrzucamy do niej zbyt dużo nowych informacji naraz i nie wspieramy się mnemotechnikami, proces nauki szybko staje się męczący i przestaje przynosić satysfakcję.

    A nie o to chodzi.

    Zobacz, że jeśli mamy nowy przepis i pojawia się w nim mnóstwo nowych składników i czynności, jest nam dużo trudniej niż osobie, dla której zeszklenie cebuli, przygotowanie farszu czy zrobienie ponczu to zupełnie naturalne, opanowane wcześniej czynności.

    Ona wszystko wie, więc zrobienie takiego przepisu jest dla niej bardzo łatwe.

    Ale dla laika, dla którego zeszklenie cebuli jest już czymś zupełnie nowym, jest to za trudne.

    Pamiętaj o tym, kiedy uczysz się nowych umiejętności.

    Zawsze będę też zwracała uwagę na to, aby nowe informacje zapamiętywać i jak najszybciej wdrażać je w praktykę. Testować po jednej umiejętności, jak najszybciej szukać informacji zwrotnej, poprawiać i uczyć się na błędach.

    One są rewelacyjnym sposobem na to, aby mierzyć postępy, widzieć szybsze rezultaty i wiedzieć, w którą stronę iść.


    Bezpłatne szkolenie o tym, jak lepiej zapamiętywać i uczyć się bez stresu

    To zaledwie kilka najważniejszych zasad, które warto wdrożyć na samym początku drogi.

    Jeśli chcesz nauczyć się tego, w jaki sposób lepiej zapamiętywać, bez kucia, zarywania nocy i bez stresu, który często towarzyszy nauce, bardzo serdecznie zapraszam Cię na moje bezpłatne szkolenie.

    Jestem bardzo ciekawa, jakiej umiejętności Ty chcesz nauczyć się od zera. Co sprawiłoby, że Twoja praca lub codzienne życie stałyby się prostsze i bardziej satysfakcjonujące? Daj mi znać w komentarzu poniżej – Twoja odpowiedź może stać się świetną inspiracją dla innych!

    Dorota Filipiuk
    CZEŚĆ, JESTEM DOROTA

    Pomagam lepiej korzystać z najlepszego narzędzia, jakie masz — własnego mózgu.

    Jestem psychologiem i trenerką mózgu. Uczę, jak skuteczniej się uczyć, lepiej się koncentrować i wykorzystywać psychologię oraz wiedzę o mózgu w codziennym życiu.

    Obejrzyj bezpłatny webinar → Poznaj mnie lepiej
  • Przez ten mit uczysz się gorzej

    Przez ten mit uczysz się gorzej

    Jeśli przez lata byłeś przekonany, że wiesz, w jaki sposób się uczyć, bo przecież zrobiłeś sobie test na to, czy jesteś wzrokowcem, słuchowcem czy kinestetykiem, to niestety mam dla Ciebie złą wiadomość. Nie ma żadnych badań, które potwierdzałyby, że takie style uczenia się w ogóle istnieją.

    Nie pisałabym o tym, gdyby nie fakt, że wiara w takie style nauki może nam naprawdę bardzo mocno zaszkodzić.

    Wolisz oglądać niż czytać? Obejrzyj odcinek, w którym wyjaśniam, dlaczego podział na wzrokowców, słuchowców i kinestetyków nie działa i jak może wpływać na sposób, w jaki się uczymy.


    Skąd wzięło się przekonanie o stylach uczenia się?

    Zawsze kiedy mam szkolenie, pytam ludzi, czy wiedzą, w jaki sposób się uczyć. Czy mają swoje strategie, plany i czy wiedzą, jak działa ich własny umysł? Mówią mi oczywiście, że tak. „Robiłam sobie taki quiz, gdzie dowiedziałam się, że jestem na przykład kinestetykiem, wzrokowcem albo słuchowcem”.

    Ja oczywiście również robiłam takie testy. Byłam przekonana, że to rewelacyjny sposób na to, aby dowiedzieć się, jak działa mój własny mózg. Dzięki temu mogłabym efektywnie się uczyć.

    Z biegiem czasu zaczęłam jednak obserwować, co tak naprawdę pomaga moim kursantom. Coraz więcej uczyłam się na temat pamięci i efektywnej nauki. Zauważałam przy tym, że kompletnie nigdzie nie ma nic na temat stylów nauki.

    Zaczęłam szperać i szukać. Nagle okazało się, że takie style po prostu nie istnieją.

    W psychologii bardzo często dochodzi do czegoś takiego, że jakiś badacz mówi sobie: „Sprawdźmy na przykład, jak pomóc dzieciom, które mają problemy z uczeniem się. Zobaczmy, czy moglibyśmy wykorzystywać bardziej wizualne metody albo mówić do nich słuchowo. A może zaangażować bardziej ich dłonie? Być może jakoś im to pomoże”.

    Nagle z takiej hipotezy tworzy się wielkie przekonanie, że każdy ma swój własny styl. Powinniśmy go odkryć. Nauczyciele powinni natomiast dostosowywać sposób mówienia i prezentowania treści właśnie do tego stylu.


    Czy style uczenia się naprawdę istnieją?

    Czy to jest prawda? Jak się okazuje, kompletnie nie. I jest to naprawdę bardzo łatwo sprawdzić.

    Wyobraźmy sobie badanie z udziałem dwóch grup. Jedni mówią: „Jesteśmy wzrokowcami”, drudzy: „Jesteśmy słuchowcami”. Następnie te grupy dzielimy jeszcze na połowę.

    Wzrokowcom dajemy tekst i mówimy: „To Ty sobie czytaj, bo jesteś wzrokowcem i tak wolisz”. Drugiej części wzrokowców dajemy audiobooka.

    To samo robimy ze słuchowcami. Części mówimy: „Masz audiobooka, posłuchaj sobie, bo tak wolisz”, a drugiej części dajemy tekst.

    Wyniki powinny wyglądać następująco: wzrokowcy czytający uczą się świetnie, natomiast wzrokowcy, którzy słuchają, uczą się znacznie gorzej. Podobnie w grupie słuchowców. Osoby, które słuchały, powinny mieć dużo wyższe wyniki, a te, które czytały – niższe.

    Co pokazały badania?

    Czy takie wyniki otrzymano? Oczywiście, że nie. Nie znaleziono praktycznie żadnych różnic między tymi osobami.

    Nawet jeśli były badania, które pokazywały, że wzrokowcy rzeczywiście mieli lepsze wyniki podczas czytania, okazywało się, że osoby uznające się za wzrokowców miały również lepsze wyniki w słuchaniu.

    Takich badań mamy naprawdę sporo. Naukowcy cały czas szukali sposobu, jak to potwierdzić, sprawdzić i zbadać.

    Również możesz to przetestować u siebie. Jeden kawałek książki przeczytaj, drugiego posłuchaj i sprawdź, czy rzeczywiście więcej pamiętasz z jednej bądź drugiej części tylko na podstawie tego, w jaki sposób przetwarzasz te informacje.


    Preferencja a styl uczenia się to dwie różne rzeczy

    Ktoś może powiedzieć: „No dobra, Dorota, ale ja naprawdę nie lubię słuchać. Uwielbiam sobie rysować, zapisywać, robić piękne notatki”.

    Oczywiście, że możesz. To jest pewna preferencja, ale preferencja a styl nauki to kompletnie coś innego.

    Styl nauki zakłada, że jeśli będziesz notować, to dzięki temu będziesz najlepiej zapamiętywać. Preferencja mówi nam tylko o tym, że po prostu bardziej to lubisz i w ten sposób jest Ci przyjemniej. Odczucie przyjemności jest jednak czymś kompletnie innym niż naprawdę zapamiętywanie informacji.

    Wiele osób mówi mi: „Ja jestem na pewno wzrokowcem, bo wiem, gdzie to było w książce. Wiem, że podkreślałam to na żółto, tutaj był taki obrazek, a tam taki wykres”.

    Oczywiście. Tylko że to nie jest dowód na to, że jesteś wzrokowcem. To jest dowód na to, że pamięć potrafi zachowywać informacje przestrzenne i kontekstowe. Możesz pamiętać, gdzie coś było na stronie, a jednocześnie kompletnie nie pamiętać, co to było.

    Ktoś mógłby pomyśleć: «Co w tym złego? Nawet jeśli te style nie istnieją, to w czym to przeszkadza?».


    Dlaczego wiara w style uczenia się może nam szkodzić?

    Właśnie tutaj mam z tym ogromny problem. W Akademii Geniusza + AI cały czas pokazuję ludziom najlepsze techniki nauki na świecie. Są one przeróżne i wymagają stosowania różnych zmysłów, bo im więcej zmysłów będziemy angażować w proces nauki, tym większe jest prawdopodobieństwo, że lepiej coś zrozumiemy, wykorzystamy i zapiszemy w pamięci.

    Bardzo zachęcam więc do tego, żeby z tych zmysłów korzystać.

    Natomiast często przychodzi do mnie osoba i mówi: „Dorota, naprawdę uważam, że te mapy myśli są świetne i sposób, w jaki pokazujesz, jak powinniśmy je robić i dzięki temu pracować nad swoim myśleniem, jest świetny, ale nie będę się tego uczyć, bo jestem słuchowcem”.

    Później jest lekcja na temat tego, w jaki sposób powinniśmy uczyć się języków obcych, jak pracować z własnym głosem i jak uczyć się wymowy. Znowu przychodzi do mnie inna osoba i mówi: „Ja tego nie będę robić, bo jestem kinestetykiem”.

    Mamy kolejne lekcje dotyczące tego, w jaki sposób wykorzystywać swoje ciało do nauki. Jest tam bardzo dużo różnych sposobów na to, jak zapamiętywać na przykład anatomię czy uczyć się różnych procedur. Nagle ktoś znowu mi pisze: „Ale ja jestem wzrokowcem i nie będę się uczyć w taki sposób, bo ta metoda nauki na mnie nie działa”.

    I tutaj widzę ogromny błąd. Rezygnujemy z naprawdę świetnych, przebadanych, bardzo mocnych metod, które pomagają większości ludzi, tylko dlatego, że kiedyś ktoś nam powiedział, że być może nasz styl nauki jest zupełnie inny.


    Pod względem zapamiętywania jesteśmy do siebie bardzo podobni

    Wiem, że każdy z nas chciałby być bardzo wyjątkowy, ale jako trenerka mózgu i trenerka technik nauki, która przeszkoliła tysiące osób, widzę, że tak naprawdę pod względem sposobu zapamiętywania różnimy się bardzo mało.

    Oczywiście mamy pewne preferencje i coś bardziej lubimy. Bardziej różnimy się jednak doświadczeniem, motywacją i zainteresowaniami niż tym, jak mózg przetwarza informacje bądź jak je zapamiętuje.

    Tu jesteśmy niezwykle podobni. Możemy sobie myśleć, że naszym zadaniem jest odkrycie, w jaki sposób mój własny mózg się uczy i jak przetwarza informacje. Wiem, że brzmi to fantastycznie i romantycznie, ale całe szczęście badania pokazują, że naprawdę jesteśmy pod tym względem bardzo do siebie podobni.

    Czy to znaczy, że jeśli czegoś się uczymy, to wszystko jedno, jak będziemy się uczyli i jakimi zmysłami? Czy będziemy odtwarzać coś wzrokiem, czy słuchem? To nie ma żadnego znaczenia?

    Ma. Ma ogromne znaczenie.


    Zmysły dobieramy do tego, czego się uczymy

    Domyślam się, że zdecydowanie wolisz oglądać diagram, niż słuchać o nim przez 15 minut. Dużo lepiej będziesz zapamiętywać na przykład to, w jaki sposób mówić, jeśli będziesz to słyszeć, niż jeśli zobaczysz tylko zapis fonetyczny.

    Dużo lepiej będziemy uczyli się jeździć samochodem, jeśli rzeczywiście wykonamy serię ruchów, niż jeśli będziemy tylko o tym słuchali, czytali bądź nawet oglądali filmy.

    Bardzo ważne jest, aby dostosować to, czego się uczymy, jaki mamy materiał i jaki mamy cel, do tego, jakie zmysły będą wykorzystywane.

    Zawsze będę Cię zachęcała do tego, żeby wykorzystywać jak najwięcej zmysłów. Jednym z tych, które świetnie zapamiętują, jest nasz węch. Możemy go również wykorzystywać w nauce.

    Jeśli uczysz się wymowy, potrzebujesz dźwięku. Przy nauce anatomii obraz będzie genialny. Z kolei jeśli uczysz się jazdy na rowerze, warto po prostu wsiąść na ten rower i to zrobić.

    Ale to wynika z tego, czego się uczysz, a nie z tego, jakim typem człowieka jesteś.


    Nie szukaj swojej szufladki

    Nie szukaj więc swojej szufladki. Im więcej sposobów jesteś w stanie sprawdzić, przetestować i dopasować do materiału, tym lepiej. To będzie Ci pomagało lepiej wykorzystywać swój mózg i naprawdę mieć ogromny fun z nauki.

    Jeśli uczysz innych, warto zrezygnować z powielania tego mitu, bo robi naprawdę bardzo dużo szkody. Mamy później osoby, które na przykład rezygnują z audiobooków, ponieważ są przekonane, że są wzrokowcami.

    Tymczasem w praktyce niemal każdy z nas jest wzrokowcem. To właśnie wzrok jest głównym zmysłem, przez który odbieramy świat. Zupełnie normalne jest więc, że będziemy preferowali ten rodzaj zmysłu.

    Ale to, że przy okazji ćwiczymy słuch, robimy różnego rodzaju eksperymenty, wykorzystujemy nasze ciało, równowagę, zmysły smaku i zapachu oraz korzystamy z całej palety różnych metod i sposobów, jest absolutnie fantastyczne. Do tego bardzo mocno Cię zachęcam.


    Jak lepiej wykorzystywać pamięć i uczyć się skuteczniej?

    Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat tego, jak lepiej wykorzystywać swoją pamięć, jak przestać kuć, zarywać noce i stresować się egzaminami oraz co zrobić, aby rzeczywiście lepiej, szybciej i przyjemniej zapamiętywać, skorzystaj z mojego bezpłatnego szkolenia.

    Jeśli uczysz się języków, sprawdź też metodę, w jaki sposób uczyć się słówek z języka obcego, żeby ich nie wkuwać i nie robić list słówek, które kompletnie nie działają. To bezpłatne szkolenie trwa maksymalnie godzinę. Dowiesz się, jak krok po kroku zrobić odpowiedni system, który Ci w tym pomoże.

    Dorota Filipiuk
    CZEŚĆ, JESTEM DOROTA

    Pomagam lepiej korzystać z najlepszego narzędzia, jakie masz — własnego mózgu.

    Jestem psychologiem i trenerką mózgu. Uczę, jak skuteczniej się uczyć, lepiej się koncentrować i wykorzystywać psychologię oraz wiedzę o mózgu w codziennym życiu.

    Obejrzyj bezpłatny webinar → Poznaj mnie lepiej
  • Jak przygotować się do egzaminu, żeby go ZDAĆ lepiej niż inni

    Jak przygotować się do egzaminu, żeby go ZDAĆ lepiej niż inni

    Dlaczego uczysz się dużo, a wyniki na egzaminie wciąż Cię rozczarowują?

    Zdawanie egzaminów wielu osobom kojarzy się przede wszystkim z długimi godzinami nauki. Dlaczego jest tak, że czasami uczymy się naprawdę porządnie do jakiegoś egzaminu, przygotowujemy się, czytamy, powtarzamy wiadomości, a później ocena kompletnie tego nie pokazuje? Jest zupełnie niesatysfakcjonująca i nie odzwierciedla wysiłku, który włożyliśmy w naukę.

    Tymczasem inna osoba jedynie przejrzała skrypt, nie przygotowywała się szczególnie i ogólnie uchodzi za kogoś, kto podchodzi do wszystkiego bardzo na luzie. Mimo to dostaje lepszą ocenę.

    Dlaczego tak się dzieje?

    To pytanie bardzo często słyszę od Was na szkoleniach. Mówicie, że czujecie ogromną niesprawiedliwość. Naprawdę przygotowywaliście się do egzaminu, chcieliście go dobrze zaliczyć, a później, kiedy dostaliście arkusz z pytaniami, mieliście wrażenie, że cała wiedza po prostu wyparowała z Waszej głowy.

    I wtedy pojawiają się bardzo przykre myśli. Zaczynamy wierzyć, że brakuje nam zdolności, że nasza pamięć źle działa albo że po prostu jesteśmy mało inteligentni.

    To jednak nie jest prawda.

    Egzamin nie mierzy całej Twojej wiedzy. Egzamin mierzy to, ile swojej wiedzy potrafisz zamienić na punkty w określonych warunkach.

    Wolisz oglądać niż czytać? Obejrzyj odcinek, w którym wyjaśniam, dlaczego nawet dobrze przygotowane osoby nie zawsze osiągają wysokie wyniki na egzaminach i co zrobić, żeby skuteczniej wykorzystywać swoją wiedzę.


    Dlaczego sama wiedza nie zawsze wystarcza?

    Świetnie pokazuje to historia mojego brata stryjecznego. Opowiadał mi kiedyś o swoim profesorze, który poprosił go o wykonanie instalacji elektrycznej w swoim mieszkaniu. Doskonale wiedział, że mój brat jest w tym naprawdę świetny i bardzo mu ufał.

    Jednocześnie u tego samego profesora ledwo zdawał egzaminy. Był tym bardzo sfrustrowany i mówił:

    – Przecież ja wiem, jak to zrobić. Sam profesor o tym wie.

    Profesor odpowiedział:

    – Wiem. Ale nie potrafisz tego odpowiednio opisać. Brakuje właściwych sformułowań. Nie mogę przyznać Ci punktów, bo odpowiedź nie została zapisana tak, jak oczekuje tego podręcznik i klucz odpowiedzi.

    Nie chcę tutaj oceniać, czy taki system jest dobry czy zły. Ten przykład pokazuje jednak coś bardzo ważnego. Możemy być naprawdę świetni w jakiejś dziedzinie, a mimo to niekoniecznie dobrze zdawać z niej egzaminy.

    Dlatego warto zastanowić się, dlaczego tak często mamy problemy ze zdawaniem egzaminów i co możemy zrobić, żeby radzić sobie z nimi zdecydowanie lepiej.


    Uczysz się rozpoznawania wiedzy, a nie jej wydobywania

    To chyba jeden z najczęstszych powodów.

    Już wielokrotnie mówiłam o tym, że bardzo często uczymy się rozpoznawania informacji zamiast ich przypominania.

    Bierzemy książkę, czytamy kolejne strony i mamy wrażenie, że wszystko kojarzymy. Podkreśliliśmy najważniejsze informacje kolorowymi zakreślaczami, więc wydaje nam się, że na pewno są już zapisane w naszej pamięci.

    Później siadamy do egzaminu i nagle okazuje się, że pamiętamy, iż dana informacja była zaznaczona na zielono. Wiemy, że znajdowała się po prawej stronie obok konkretnego wykresu. Mamy poczucie, że przecież to czytaliśmy i naprawdę to znamy.

    Problem polega na tym, że nie potrafimy tej informacji wydobyć z pamięci.

    I to jest zupełnie normalne.

    Bardzo zależy mi na tym, żebyście zapamiętali jedną rzecz. Rozpoznawanie informacji i zapamiętywanie to dwie zupełnie różne umiejętności.

    To, że mózg coś rozpoznaje i kojarzy, wcale nie oznacza jeszcze, że potrafi później samodzielnie tę informację odtworzyć.

    Można to porównać do banknotów. Większość z nas doskonale wie, jak wyglądają. Rozpoznajemy je bez najmniejszego problemu. Gdyby jednak ktoś poprosił nas o narysowanie banknotu z pamięci, okazałoby się, że jest to znacznie trudniejsze, niż mogłoby się wydawać.

    Podobnie wygląda to podczas nauki języka obcego. Czytasz tekst i rozumiesz wszystkie słowa. Kiedy jednak masz samodzielnie użyć tych samych wyrażeń podczas rozmowy, nagle okazuje się, że ich nie pamiętasz.

    To nie oznacza, że nigdy się ich nie nauczyłaś. Oznacza jedynie, że rozpoznawanie i aktywne wydobywanie wiedzy wymagają zupełnie innych umiejętności.

    Jeżeli oglądałaś mój materiał o tym, dlaczego uczymy się, a później nie pamiętamy, to właśnie o tym tam opowiadam. To jeden z najważniejszych mechanizmów, które warto zrozumieć, jeśli chcesz lepiej zdawać egzaminy.


    Sama wiedza nie wystarczy. Trzeba nauczyć się zdawać egzamin

    Bardzo często uczymy się przedmiotu, ale nie uczymy się samego wykonywania egzaminu.

    Wyobraź sobie świetną pianistkę. Ma ogromną wiedzę, zna wiele utworów, ma doskonały słuch i wieloletnie doświadczenie. Podczas egzaminu dostaje jednak zadanie, aby w ciągu trzech minut zagrać konkretny utwór według określonych kryteriów.

    Czy to oznacza, że skoro ma doświadczenie i wiedzę, to na pewno otrzyma maksymalną liczbę punktów?

    Niestety nie.

    Wszystko zależy od tego, jaki fragment będzie oceniany, na co egzaminator zwróci uwagę, jak poradzi sobie z presją czasu, jak rozłoży swoje umiejętności w wyznaczonym czasie, jak zareaguje na stres i co zrobi, jeśli popełni błąd.

    Jak widzisz, tych elementów jest naprawdę bardzo dużo.


    Dlaczego ogromna wiedza nie zawsze daje najlepszy wynik?

    Sama doskonale pamiętam, jak trudno było mi się z tym pogodzić. Moim ulubionym przedmiotem w szkole zawsze była biologia. Uwielbiałam ją. Ten przedmiot po prostu sam „wchodził” mi do głowy. Zresztą do dziś fascynuje mnie mózg i wszystko, co wiąże się z biologią.

    Pamiętam, że podczas olimpiady biologicznej w części praktycznej byłam jedną z zaledwie trzech osób, które zdobyły maksymalną liczbę punktów. Naprawdę uwielbiałam się tego uczyć.

    Kiedy jednak przyszła matura rozszerzona z biologii, nie udało mi się zdobyć 100%.

    Byłam wtedy naprawdę zła. Zastanawiałam się, jak to w ogóle jest możliwe. Przecież miałam ogromną wiedzę z biologii. Uczyłam się bardzo dużo, a moja wiedza zdecydowanie wykraczała poza materiał z podręcznika.

    Problem polegał jednak na czymś innym.

    Nie potrafiłam odpowiednio wpasować się w klucz odpowiedzi. Nie odpowiadałam w taki sposób, jakiego oczekiwał egzaminator.

    I właśnie tak bardzo często wyglądają egzaminy.

    Jeden egzaminator lubi bardziej rozbudowane odpowiedzi. Widzi dużo tekstu i przyznaje więcej punktów. Inny zdecydowanie bardziej ceni konkret. Woli odpowiedzi zapisane krótko, przejrzyście, z wykorzystaniem odpowiednich słów kluczowych i właściwego sposobu formułowania myśli.

    Dlatego bardzo często musimy nauczyć się nie tylko samego materiału, ale również tego, w jaki sposób dany egzamin lub egzaminator oczekuje od nas przedstawienia wiedzy.

    To właśnie dlatego często powtarzam swoim kursantom, że inaczej przygotowujemy się do egzaminu testowego, inaczej do ustnego, a jeszcze inaczej do pisemnego.

    To są zupełnie różne umiejętności.

    Na każdym z tych egzaminów zwracamy uwagę na inne elementy i niestety musimy się tego również nauczyć. Jest to dodatkowa kompetencja, która często nie pokazuje tego, ile naprawdę wiemy, ale raczej to, jak dobrze potrafimy dopasować się do wymagań egzaminu.


    Znajomość materiału i umiejętność zdania egzaminu to dwie różne rzeczy

    Bardzo dobrze widać to również na przykładzie języka angielskiego.

    Są osoby, które wyjeżdżają za granicę i fantastycznie radzą sobie podczas rozmów z Brytyjczykami, Amerykanami czy osobami z innych krajów. Bez problemu załatwiają sprawy przez telefon, świetnie się komunikują i naprawdę bardzo dobrze posługują się językiem.

    Czy oznacza to, że automatycznie zdobędą maksymalną liczbę punktów na egzaminie?

    Absolutnie nie.

    Na egzaminie ocenianych jest znacznie więcej elementów. Liczy się to, jak mówimy, jak słuchamy, jak piszemy, w jaki sposób wykorzystujemy język i jak dobrze znamy gramatykę.

    Osoba, która biegle mówi po angielsku, wcale nie musi wiedzieć, jakie konstrukcje gramatyczne właśnie zastosowała. Nie musi znać nazw poszczególnych czasów ani wiedzieć, dlaczego dane zdanie zostało zbudowane właśnie w taki sposób.

    Może również nie wiedzieć, jak napisać rozprawkę zgodnie z wymaganiami egzaminacyjnymi albo w jaki sposób rozpocząć formalny list.

    To pokazuje, jak ważna jest znajomość kryteriów oceniania.

    Warto wiedzieć, co będzie brane pod uwagę podczas egzaminu, za co można zdobyć dodatkowe punkty i na czym najbardziej zależy egzaminatorowi.

    Być może dodatkowe punkty otrzymasz za bogate słownictwo, różnorodność językową, używanie idiomów albo bardziej formalnego stylu wypowiedzi zamiast języka potocznego.

    Jeżeli znasz te kryteria wcześniej, dużo łatwiej jest Ci się do nich przygotować.


    Nie wiesz, czego jeszcze nie umiesz

    To jeden z najbardziej podstępnych mechanizmów podczas nauki.

    Większość osób kończy naukę na podstawie własnego przeczucia. Myślimy: „Chyba już to umiem”, „Wydaje mi się, że już wszystko pamiętam”.

    Problem polega na tym, że nasz mózg nie posiada wewnętrznego wskaźnika, który informowałby nas, że wiedza została już opanowana.

    Możesz być całkowicie pewna błędnej odpowiedzi.

    Możesz również bardzo dobrze znać materiał, a mimo to nie mieć w sobie takiego przekonania.

    Dlatego poczucie pewności i rzeczywista gotowość do egzaminu bardzo często nie idą ze sobą w parze.

    Zanim moi kursanci trafili do Akademii Geniusza Plus AI, często pytałam ich, skąd wcześniej wiedzieli, że są już przygotowani do egzaminu.

    Najczęściej odpowiadali:

    – Przeczytałam materiał trzy razy.

    – Uczyłam się przez dwie noce.

    – Spędziłam nad tym naprawdę dużo czasu.

    Ja jednak zawsze powtarzam jedną rzecz.

    Czas nie jest miernikiem nauki.

    To, że ktoś spędził nad materiałem trzydzieści godzin, wcale nie oznacza, że będzie potrafił samodzielnie przywołać tę wiedzę podczas egzaminu.

    A przecież właśnie tego wymaga od nas większość egzaminów.


    Czy stres naprawdę jest głównym problemem podczas egzaminu?

    Kolejnym wyjaśnieniem, o którym bardzo często mi mówicie, jest oczywiście stres.

    Wiele osób uważa, że odczuwa tak silny stres, iż całkowicie blokuje on pamięć. Pojawia się przekonanie, że właśnie dlatego podczas egzaminu wszystko nagle znika z głowy.

    Po części rzeczywiście jest to prawda.

    Badania jasno pokazują, że bardzo silny stres utrudnia przypominanie sobie informacji, szczególnie wtedy, gdy musimy samodzielnie wydobyć odpowiedź z pamięci. Chodzi o sytuacje, w których nie mamy żadnych podpowiedzi ani odpowiedzi do wyboru, tylko sami musimy odtworzyć wiedzę.

    Chcę jednak zwrócić uwagę na coś bardzo ważnego.

    Bardzo często problem nie wynika wyłącznie ze stresu, ale z tego, że wcześniej uczyliśmy się w niewłaściwy sposób. Jeśli chcesz dowiedzieć się, z czego składa się efektywna nauka i jakie elementy naprawdę wpływają na zapamiętywanie, przeczytaj również ten artykuł.

    Będę to powtarzała bardzo często, ponieważ wiele osób dochodzi do wniosku: „To wszystko przez stres”. Tymczasem najczęściej okazuje się, że uczyliśmy się rozpoznawać informacje, zamiast ćwiczyć ich przypominanie. Nigdy wcześniej nie trenowaliśmy wydobywania wiedzy z pamięci, dlatego podczas egzaminu stres jedynie uwidacznia ten problem.

    To nie oznacza, że stres wyczyścił informacje z pamięci.

    One nadal tam są.

    Problem polega na tym, że bardzo trudno jest nam je w danym momencie wydobyć.

    Już wcześniej opowiadałam o pamięci roboczej, czyli takim mentalnym notatniku, który jednocześnie potrafi przechowywać tylko kilka informacji. W sytuacji silnego stresu ten notatnik bardzo szybko się zapełnia.

    Myśli zaczynają się kotłować. Robi nam się gorąco. Organizm zachowuje się tak, jakby przygotowywał się do walki o życie.

    W efekcie znacznie trudniej jest nam skoncentrować się na pytaniu, zrozumieć jego treść i wydobyć z pamięci informacje, które wcześniej zapisaliśmy.


    Stres utrudnia nie tylko egzamin, ale także naukę

    Co więcej, stres często przeszkadza nam już na etapie przygotowań.

    Jeżeli przez cały czas martwię się egzaminem, wyobrażam sobie najgorsze scenariusze i skupiam się głównie na swoim lęku, mój mózg poświęca ogromną ilość energii właśnie na walkę z tym stresem, zamiast na skuteczną naukę.

    Dlatego warto pamiętać, że stres może utrudniać zarówno przygotowanie do egzaminu, jak i samo przypominanie sobie informacji podczas jego pisania.


    Dlaczego nie warto zarywać nocy przed egzaminem?

    Jest jeszcze jedna rzecz, o której chyba będę przypominała w każdym materiale.

    Nie zarywaj nocy przed egzaminem.

    To właśnie podczas snu mózg konsoliduje informacje, czyli przenosi je do pamięci długotrwałej. Sen wpływa również na naszą koncentrację, samopoczucie oraz zdolność przypominania sobie wiedzy następnego dnia.

    A przecież wszystkie te elementy są niezwykle ważne podczas egzaminu.

    To dzięki nim jesteśmy w stanie dobrze zrozumieć pytanie, wydobyć informacje z pamięci, lepiej radzić sobie ze stresem i spokojniej podejmować decyzje.

    Zarywanie nocy ma ogromny wpływ na to, jak funkcjonuje nasz mózg.

    Wpływa nie tylko na nasze samopoczucie, ale również na sposób zarządzania wiedzą, którą wcześniej przyswoiliśmy.

    Dlatego naprawdę bardzo Was proszę, nie róbcie czegoś takiego.

    Bardzo często słyszę:

    „Zarwę noc i zyskam kilka dodatkowych godzin na naukę.”

    To wcale nie jest dobre rozwiązanie.


    Jak przygotowywać się do egzaminów znacznie skuteczniej?

    Pierwszym krokiem jest sprawdzenie, gdzie tak naprawdę leży problem.

    Czy rzeczywiście nie znasz odpowiedzi?

    Czy może znasz ją, ale nie potrafisz wydobyć jej z pamięci?

    A może potrafisz odpowiedzieć, tylko nie mieścisz się w czasie?

    Może Twoja odpowiedź jest poprawna, ale nie spełnia wszystkich kryteriów oceniania?

    Każdy z tych problemów oznacza coś zupełnie innego.

    I każdy będzie wymagał innego sposobu pracy.

    Bardzo ważne jest również to, żeby trenować dokładnie taki rodzaj aktywności, jakiego wymaga egzamin.

    Nie wystarczy po prostu uczyć się języka angielskiego, jeśli przygotowujesz się do konkretnego egzaminu językowego.

    Sama znajomość anatomii też nie wystarczy, jeżeli egzamin polega na analizowaniu przypadków.

    Podobnie z teorią — możesz ją rozumieć, ale jeśli później trzeba zastosować ją do zupełnie nowych danych, potrzebujesz przećwiczyć właśnie taki typ zadania.

    Sposób nauki powinien być jak najbardziej podobny do tego, czego będzie od Ciebie wymagał egzamin.


    Analizuj błędy, a nie tylko wynik

    Po każdym egzaminie większość osób patrzy wyłącznie na liczbę punktów.

    Dostałam 64%.

    I co właściwie z tego wynika?

    Tak naprawdę niewiele.

    Znacznie ważniejsze jest zrozumienie, dlaczego straciłaś te punkty.

    Czy zabrakło Ci wiedzy?

    Może niedokładnie przeczytałaś polecenie?

    Albo problem polegał na tym, że nauczyłaś się rozpoznawać informacje, ale nie potrafiłaś ich przypomnieć?

    A może zabrakło czasu?

    Może nie znałaś kryteriów oceniania?

    Albo stres i brak koncentracji sprawiły, że popełniłaś błędy, których normalnie byś nie zrobiła?

    To właśnie taka analiza pozwala przygotować się znacznie lepiej do kolejnego egzaminu.

    Buduj swoją gotowość na podstawie konkretnych danych, a nie jedynie poczucia, że „chyba już umiem”.

    Świetnym rozwiązaniem może być również wykorzystanie sztucznej inteligencji do symulowania egzaminów.

    To fantastyczny sposób na sprawdzenie, czy rzeczywiście potrafisz samodzielnie wydobywać wiedzę z pamięci. Sama opowiadałam już o tym szerzej w materiale dotyczącym mądrego wykorzystywania AI podczas nauki.


    Ucz się w różnych kontekstach, a łatwiej przypomnisz sobie wiedzę

    Jest jeszcze jedna bardzo ważna rzecz, o której warto pamiętać.

    Czasami doskonale znamy odpowiedź na jakieś pytanie, ale zawsze uczymy się jej dokładnie w ten sam sposób. Wystarczy później, że pytanie zostanie zadane trochę inaczej, a my nagle przestajemy wiedzieć, jaka jest odpowiedź.

    Wyobraź sobie, że uczysz się, jak po fińsku powiedzieć „podłoga”.

    Za każdym razem możesz uczyć się tego samego przykładu: pies leży na podłodze. W swojej wyobraźni widzisz psa leżącego na podłodze i właśnie z tym jednym obrazem kojarzysz nowe słowo.

    Można jednak zrobić to inaczej.

    Wyobraź sobie, że mama położyła dywan na podłodze. Możesz też pomyśleć o tym, że na podłodze rozlał Ci się jogurt, że podłoga była śliska i się przewróciłaś albo że widzisz na niej ślady swojego kota.

    Której osobie będzie później łatwiej przypomnieć sobie, jak po fińsku jest „podłoga”?

    Jestem pewna, że znasz odpowiedź.

    Im więcej kontekstów, w których spotykasz daną informację, tym łatwiej później wydobyć ją z pamięci.

    Jeżeli za każdym razem uczysz się materiału w identyczny sposób, z tej samej notatki, tej samej fiszki i w dokładnie tej samej kolejności, to zupełnie normalne, że później masz problem, kiedy choć trochę zmieni się pytanie albo kontekst.

    Bardzo często właśnie wtedy pojawia się myśl:

    „Przecież ja to umiałam. Tylko nie wiedziałam, że chodzi właśnie o to.”

    Dlatego tak ważne jest, aby ćwiczyć wydobywanie wiedzy na różne sposoby i w różnych sytuacjach.

    To właśnie robi egzamin.

    Bardzo często łączy ze sobą dwie różne definicje albo dwa zagadnienia, które wcześniej wydawały się całkowicie niezależne. Możemy doskonale znać każde z nich osobno, ale kiedy trzeba je porównać lub połączyć, nagle okazuje się, że nie wiemy, jak to zrobić.


    Nie ucz się zawsze w tej samej kolejności

    Podobnie wygląda kwestia powtórek.

    Bardzo często uczymy się materiału dokładnie tak, jak został zapisany w naszych notatkach. Zawsze zaczynamy od pierwszego rozdziału, później przechodzimy do drugiego, trzeciego i za każdym razem powtarzamy materiał w identycznej kolejności.

    Egzamin jednak tak nie wygląda.

    Pytania nie pojawiają się zgodnie z układem naszych notatek.

    Dlatego warto mieszać materiał.

    Raz zacząć od końca, innym razem od środka. Łączyć ze sobą zagadnienia, które wcześniej nie występowały obok siebie. Przeskakiwać pomiędzy tematami i cały czas zmuszać mózg do aktywnego przypominania sobie informacji.

    Oczywiście jest to trudniejsze.

    Ale właśnie tego później wymaga egzamin.

    Zawsze zachęcam również do tego, żeby nową wiedzę łączyć z tym, co już dobrze znamy. Dzięki temu mózg znacznie łatwiej tworzy nowe połączenia i sprawniej przypomina sobie informacje wtedy, kiedy są potrzebne.


    Największą pewność daje własny system nauki

    To właśnie dlatego zawsze będę zachęcała Was do budowania własnego systemu nauki.

    Nie chodzi o poznanie jednej techniki czy jednego triku. Chodzi o zrozumienie całego procesu uczenia się.

    Dzięki temu pojawia się coś niezwykle cennego – pewność.

    I właśnie ta pewność bardzo często sprawia, że stres przed egzaminem staje się zdecydowanie mniejszy.

    Na YouTubie staram się pokazywać różne inspiracje i pojedyncze techniki. To jednak nie jest cały system nauki.

    To trochę tak, jakby pokazać komuś jedno ćwiczenie na siłowni i oczekiwać, że dzięki temu zbuduje świetną formę.

    Tak to niestety nie działa.


    Dlaczego nie bałam się poprawić profesora?

    Przypomina mi się pewna sytuacja z czasów studiów.

    Miałam wtedy bardzo trudny egzamin. Znałam już techniki nauki i korzystałam z mnemotechnik. Po zakończeniu egzaminu profesor omawiał odpowiedzi na tablicy, a my wspólnie je sprawdzaliśmy.

    W pewnym momencie zauważyłam, że popełnił błąd.

    Musicie wiedzieć, że był to profesor, któremu raczej nie zwracało się uwagi. Wszyscy wiedzieli, jaki ma charakter.

    Mimo to podniosłam rękę.

    Byłam przekonana, że odpowiedziałam poprawnie i że to właśnie odpowiedź profesora jest błędna.

    Usłyszałam:

    – Absolutnie nie masz racji.

    Odpowiedziałam, że nadal się z tym nie zgadzam.

    Profesor spojrzał na mnie i powiedział:

    – Dobrze. Zejdź teraz do biblioteki, przynieś książkę, w której jest to opisane. Jeżeli się mylisz, nie zdajesz całego egzaminu. Jeżeli masz rację, dostaniesz piątkę.

    Poszłam do biblioteki.

    I okazało się, że miałam rację.

    Dlaczego o tym opowiadam?

    Nie dlatego, żeby pokazać, jaka byłam pewna siebie.

    Ta pewność nie wynikała z mojego charakteru.

    Wynikała z tego, w jaki sposób zapamiętałam tę informację.

    Zapamiętałam ją przy pomocy konkretnej mnemotechniki. Wiedziałam, że nie mogę się pomylić.

    Kiedy uczymy się w zwykły sposób, zawsze istnieje ryzyko, że pomylimy liczbę, nazwę albo jakiś szczegół.

    Natomiast dobrze wykorzystana mnemotechnika daje zupełnie inny poziom pewności.

    Po prostu wiesz.

    Masz stuprocentowe przekonanie, że dana informacja jest poprawna.

    To właśnie dlatego nie bałam się wtedy stanąć przed profesorem i bronić swojej odpowiedzi.

    Dostałam piątkę nie dlatego, że miałam więcej odwagi od innych, ale dlatego, że ufałam swojej pamięci.

    I właśnie do tego zawsze będę Was zachęcała.

    Chcę, żebyście poznali swój sposób uczenia się na tyle dobrze, żeby później naprawdę ufać temu, co potraficie przypomnieć sobie podczas egzaminu.


    Zbuduj system nauki, który daje pewność na egzaminie

    Właśnie dlatego zawsze będę zachęcała Was do poznawania fantastycznych technik nauki, tworzenia własnych systemów pamięciowych i uczenia się mnemotechnik, które są bardzo przydatne wtedy, kiedy trzeba zapamiętać dużą ilość wiedzy szybko, na egzamin, i jednocześnie nie czuć tego okropnego stresu.

    Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat, zapraszam Cię na moje bezpłatne szkolenie. Poznasz tam fantastyczny eksperyment, który przekona Cię, że masz naprawdę cudowną pamięć. Pokażę Ci też, jakich błędów nie popełniać i co robić zamiast tego.

    To naprawdę świetnie zainwestowana godzina, która może oszczędzić Ci setki godzin nauki.


    Masz fantastyczny mózg. Naucz się z niego mądrze korzystać

    Bardzo zależy mi na tym, żeby każdy z nas był przekonany, że ma fantastyczny mózg i cudowną pamięć. Bardzo często problem nie polega na tym, że czegoś nam brakuje, tylko na tym, że jeszcze nie wiemy, jak mądrze korzystać z tego, co już mamy.

    Dlatego buduj swój system nauki. Ucz się technik pamięciowych, sprawdzaj, co działa najlepiej u Ciebie, testuj swoją pamięć wcześniej, a nie dopiero na egzaminie. Im lepiej rozumiesz, jak działa Twój mózg, tym spokojniej możesz podejść do nauki i samego egzaminu.

    Dziękuję Ci bardzo i trzymam za Ciebie kciuki.

    Dorota Filipiuk
    CZEŚĆ, JESTEM DOROTA

    Pomagam lepiej korzystać z najlepszego narzędzia, jakie masz — własnego mózgu.

    Jestem psychologiem i trenerką mózgu. Uczę, jak skuteczniej się uczyć, lepiej się koncentrować i wykorzystywać psychologię oraz wiedzę o mózgu w codziennym życiu.

    Obejrzyj bezpłatny webinar → Poznaj mnie lepiej
  • Jak nauczyć się CZEGOKOLWIEK dużo szybciej

    Jak nauczyć się CZEGOKOLWIEK dużo szybciej

    Wyobraź sobie dwie osoby, które uczą się do tego samego, bardzo trudnego egzaminu. Pierwsza z nich siada na łóżku z przygotowanym skryptem, notatkami, książkami i komputerem, na którym ma otwartych kilka zakładek. Obok leżą różnego rodzaju podkreślacze, zakreślacze, karteczki post-it i wszystkie rzeczy, które mają dawać poczucie, że zaraz zacznie się efektywna nauka.

    Ta osoba czyta rozdział za rozdziałem, tezę za tezą, podkreśla najważniejsze informacje, bo jest przekonana, że jest wzrokowcem i to jej pomoże. Dodatkowo zapisuje sobie definicje albo hasła na karteczkach post-it i rozkleja je po pokoju, żeby — według niej — lepiej zapamiętać. Po ośmiu godzinach nauki, kiedy ma już wrażenie, że wszystko przerobiła, idzie spać. Niestety nie śpi zbyt długo, bo nauka zajęła jej naprawdę dużo czasu.

    Następnego dnia podchodzi do egzaminu, dostaje pytania i okazuje się, że za nic nie potrafi wyciągnąć odpowiedzi ze swojej głowy. Ma poczucie: „No zaraz, uczyłam się tego. Pamiętam, gdzie to było na stronie. Pamiętam, że to czytałam, ale nie umiem tego zapisać, nie umiem tego wyciągnąć”. Oczywiście jest przekonana, że ma słabą pamięć, że brakuje jej predyspozycji albo talentu. Tutaj bardzo dobrze widać, że efektywna nauka nie polega na tym, żeby siedzieć nad materiałem jak najdłużej. Należy pracować z nim w odpowiedni sposób.

    Wolisz oglądać niż czytać? Obejrzyj odcinek, w którym pokazuję, z jakich elementów składa się efektywna nauka i dlaczego same techniki zapamiętywania nie wystarczą, żeby uczyć się szybciej i pamiętać więcej.


    Dlaczego jedna osoba uczy się krócej, a pamięta więcej?

    Druga osoba uczy się zdecydowanie krócej, ale w zupełnie inny sposób. Siada do biurka, przygotowuje skrypt, w trakcie robi odpowiednie fiszki, które powtarza na koniec modułu nauki. Robi notatki tak, żeby budować strukturę wiedzy. Zadaje sobie odpowiednie pytania, używa technik, które pomagają jej zapamiętać to, co chce, i zupełnie inaczej pracuje z tekstem. Nie rozprasza się, robi przerwy, przygotowuje powtórki, a za każdym razem, kiedy idzie na przerwę, powtarza sobie z głowy, co właśnie przeczytała i czego się nauczyła. Cały czas testuje swoją pamięć, wykorzystuje też AI w taki sposób, żeby robić sobie egzaminy trochę „na sucho”.

    Następnego dnia, dzięki temu, że uczyła się krócej, jest wyspana i bez problemu odpowiada na pytania, które otrzymała na kartce egzaminacyjnej.

    Dlaczego tak się dzieje? Czy dlatego, że ta druga osoba jest zdolniejsza, ma talent albo większe predyspozycje? Nie. Jestem pewna, że już to widzisz: tutaj chodzi o zupełnie inny sposób nauki i zupełnie inny system.


    Nauka jest jak orkiestra

    Prowadząc naprawdę setki szkoleń — zarówno na żywo, jak i online — bardzo często dostaję pytania w stylu: „Dorota, tylko tak na szybko, w dwóch minutach, jaką najlepszą technikę nauki wybrać?”, „Jaka jest Twoja ulubiona mnemotechnika?”, „Powiedz mi w jednym zdaniu, jak mam nauczyć się anatomii” albo „Jak mam zdać ten bardzo trudny egzamin sędziowski?”.

    I ja zawsze mam wtedy w głowie: hej, to tak nie wygląda.

    Efektywna nauka jest trochę jak orkiestra. To nie jest kwestia tego, że nauczysz się dobrze grać na trąbce i to wystarczy. Jeśli wszystkie inne elementy nie grają najlepiej, to mamy jeden wielki hałas, jeden wielki chaos, a nie piękny koncert. Jedna dobra metoda nie uratuje całej nauki, jeśli reszta systemu nie działa.

    Chodzi raczej o to, żeby wiedzieć, co w ogóle wpływa na efektywną naukę i jakie elementy warto uwzględnić, aby zdecydowanie lepiej wykorzystywać swój własny mózg. Bo chyba najbardziej nie mogę znieść tego, że ktoś mógłby przejść przez życie, nawet nie będąc świadomym, jak fantastyczny ma mózg i jak cudowną machinę do uczenia się ma w swojej głowie.

    Dlatego chcę Was do tego przekonywać. Chcę, żebyście mieli w sobie takie przekonanie: „Mam cudowny mózg, mam fantastyczną pamięć, naprawdę stać mnie na wiele, tylko po prostu mam złe metody”. Dlatego chcę pokazać, co warto wziąć pod uwagę, żeby efektywna nauka była czymś, co świadomie budujesz każdego dnia.


    Koncentracja to drzwi do pamięci

    Jeśli oglądasz moje filmy, to na pewno wiesz, co jest pierwszym, ogromnie ważnym elementem efektywnej nauki. Oczywiście jest nim koncentracja uwagi.

    Bez koncentracji efektywna nauka jest praktycznie niemożliwa. Nie ma mowy — i będę to powtarzała jak mantrę — że przejdziemy do rozumienia, a później zapamiętania bez koncentracji. Koncentracja jest jak drzwi do naszej pamięci. To ona decyduje, co w ogóle wpuści dalej, a na co nawet nie zwrócimy uwagi.

    Dlatego zawsze będę powtarzała, że jeśli czytasz coś bez koncentracji, to po prostu przesuwasz wzrok po tekście i nic więcej się z nim nie dzieje. Możesz patrzeć na tekst przez 20 minut i jednocześnie w ogóle go nie przetwarzać. Twoje oczy pracują, ale Ty jesteś zupełnie gdzie indziej.

    Kiedy nie dbasz o koncentrację, czyli na przykład uczysz się, ale co chwilę sprawdzasz social media i przerzucasz uwagę w inne miejsca. Twój mózg musi cały czas zmieniać punkt skupienia. Pamiętaj, że nie mówimy tutaj o podzielności uwagi, ale o jej przerzutności.


    Ile kosztuje Cię przerzucanie uwagi?

    Badania pokazują, że jeśli przetwarzasz jakieś informacje, wchodzisz głęboko w problem. Starasz się go zrozumieć, masz już mniej więcej kontekst zadania. Potem nagle klikasz, żeby odebrać wiadomość od koleżanki, szybko jej odpisujesz i wracasz do nauki, to ten powrót może Cię kosztować nawet 23 minuty. I oczywiście nie chodzi o to, że przez 23 minuty siedzisz i gapisz się w kartkę. Chodzi o to, że przez ten czas mózg znowu szuka kontekstu. Próbuje wrócić na stare tory myślenia, zbiera myśli i często skupia się głównie na tym, żeby wrócić.

    Jest jeszcze jedna rzecz. Mówimy o czymś takim jak residuum uwagi. Gdy przerzucasz uwagę na wiadomość, to bardzo często część tej uwagi tam zostaje. Myślisz o koleżance, o tym, co napisała, o jutrzejszym egzaminie albo o emocjach, które ta wiadomość w Tobie wzbudziła. I czytając dalej to, co masz przed sobą, nadal gdzieś myślami jesteś tam.

    W taki sposób bardzo trudno głęboko przetwarzać informacje, rozumieć, łączyć wątki i budować wiedzę. A właśnie na tym powinna polegać nauka: na łączeniu tego, czego się uczymy, z tym, co już wiemy.

    Bez koncentracji notatki są przypadkowe, czytanie jest powierzchowne, a zapamiętywanie zdecydowanie trudniejsze, bo mózg po prostu nie wie, co ma kodować. Bez koncentracji AI też bardzo często staje się ucieczką — sposobem na to, żeby nie uczyć się głęboko i intensywnie, tylko udawać, że przetwarzamy informacje, zlecając narzędziu coś, co powinien zrobić nasz mózg.

    Koncentracja to nie dodatek. To zapłon do nauki. A bez tego zapłonu nawet najpiękniejszy samochód z najpiękniejszą mapą niestety nie ruszy.


    Efektywne czytanie to praca z tekstem

    Kiedy mamy już koncentrację, możemy przejść do drugiego filaru, czyli efektywnego czytania.

    Efektywne czytanie nie polega na tym, że po prostu przerzucasz wzrok po linijkach albo podkreślasz wszystkie najważniejsze informacje. To jest raczej praca z tekstem. Zastanawiasz się, co autor miał na myśli, co się z czym łączy i w jaki sposób możesz z tego skorzystać.

    Ja często trochę kłócę się z tekstem. Zastanawiam się, co jest prawdą, z czym się nie zgadzam, co jest wyjątkiem, co jest ciekawostką. Cały czas prowadzę rozmowę z tekstem i zastanawiam się, jak mogę z niego skorzystać. Czytając, koncentruję się, mogę robić odpowiednie notatki i zapamiętywać informacje, ale chodzi też o to, żeby dobrze z tym tekstem pracować. Dlatego efektywna nauka nie polega wyłącznie na szybkim czytaniu, ale na prawdziwej pracy z tekstem.


    Czy szybkie czytanie naprawdę rozwiązuje problem z nauką?

    Mimo że uczę efektywnego i szybkiego czytania, wcale nie zachęcam Was do tego, żeby bić rekordy prędkości. Bardzo dużo osób zapisuje się na kursy szybkiego czytania, bo myśli, że to rozwiąże każdy problem z nauką. Absolutnie tak nie jest. Jeśli przeczytasz bardzo dużo, ale i tak wszystko zapomnisz, to niczym nie różnisz się od osoby, która tego nie przeczytała, bo obie nie pamiętacie nic z tekstu.

    Wiem, że dla części osób może to brzmieć oczywiście, ale widzę, z czym przychodzą do mnie ludzie. „Naucz mnie szybkiego czytania i to rozwiąże każdy problem z nauką, bo będę szybciej przetwarzać informacje”. Zwiększenie tempa czytania rzeczywiście może trochę pomagać, bo jeśli czytamy za wolno, mózg zaczyna się nudzić i odpływać. Czasami lekkie zwiększenie szybkości czytania, tak żeby było optymalne, pomaga nawet w koncentracji.

    Zresztą w samym kursie szybkiego czytania daję dużo ćwiczeń na koncentrację, poszerzenie pola widzenia, naukę tego, jak oczy powinny współpracować z tekstem, jak płynnie przechodzić od linijki do linijki i jak nie tracić czasu, chociażby dzięki wykorzystaniu wskaźnika. Ale pamiętajcie: nie chodzi tylko o to, żeby szybko czytać. Chodzi przede wszystkim o to, żeby czytać efektywnie.


    Zapamiętywanie to nie jedna technika

    Tutaj możemy bardzo płynnie przejść do trzeciego elementu, czyli zapamiętywania.

    Tak jak wspomniałam, sama byłam przekonana, kiedy szłam na kurs szybkiego czytania, że to będzie rozwiązanie wszystkich moich problemów na studiach. Miałam ogromną ilość materiałów do przeczytania i naprawdę zastanawiałam się, jak mam to wszystko przetworzyć. Myślałam: jeśli nauczę się szybko czytać, to chyba wszystko się rozwiąże, prawda?

    No właśnie nie.

    W trakcie nauki szybkiego czytania starałam się czytać w ramach treningu nawet 500 stron dziennie. Bardzo szybko przeczytałam wszystkie książki w swoim domu, więc wybrałam się do Empiku i tam czytałam kolejne książki. Przeczytałam cały dział psychologii i wtedy uświadomiłam sobie, że w szybkim czytaniu bardzo brakuje mi zapamiętywania.

    Kiedy uświadomiłam sobie, jak ważna jest pamięć, postanowiłam nauczyć się najlepszych technik i sposobów zapamiętywania informacji. A tych technik jest naprawdę mnóstwo. Właśnie dlatego efektywna nauka wymaga nie tylko technik zapamiętywania, ale też dobrego systemu powtórek.


    Dlaczego mnemotechniki to dopiero początek?

    Mamy mnemotechniki, które pomagają nam w tym, żeby pamięć krótkotrwała — która, jak już wiecie, jest dosyć mała — trochę się powiększała. One sprawiają, że jak balonik ta pamięć krótkotrwała może się zwiększyć. Ale to nie oznacza, że automatycznie zapamiętujemy wszystko na zawsze. Mnemotechniki pomagają często zapamiętywać na dużo dłużej, sprawiają, że nauka jest przyjemniejsza i świetnie działają wtedy, kiedy chcemy coś zapamiętać na jutro na egzamin, ale niekoniecznie na całe życie, bo są to na przykład jakieś „widzimisie” wykładowcy.

    Mnemotechnik jest bardzo dużo. Inna będzie dobra do zapamiętywania imion, inna do liczb, inna do kolejności. Możecie znaleźć ich naprawdę sporo. Natomiast najważniejsze jest to, że mnemotechniki to nie wszystko. One pomagają powiększyć pamięć krótkotrwałą, ale jeśli chcemy uczyć się języka, zostać ekspertami w swojej dziedzinie albo zapamiętywać coś na lata, potrzebujemy też systemów powtórkowych.

    Jeśli jesteś lekarzem, uczysz się i chcesz później świetnie pomagać ludziom, system powtórkowy jest niezbędny. Można nauczyć się naprawdę wielu rzeczy: jak taki system robić, jak odpowiednio rozpisywać wiedzę, żeby nie przeciążać pamięci krótkotrwałej, jak łączyć system powtórek z mnemotechnikami, jak tworzyć dobre fiszki do różnych rodzajów wiedzy — inaczej do anatomii, inaczej do definicji i tak dalej.

    Jest tutaj naprawdę bardzo dużo wiedzy i ten temat mógłby trwać wiele godzin. Chcę jednak pokazać, że z pamięcią można pracować na różne sposoby. Z jednej strony uczymy się technik, które pomagają zapamiętać coś tu i teraz, na jutro. Z drugiej strony są też sposoby, które pozwalają zapamiętywać coś na długo.

    W ramach zapamiętywania mówię też bardzo często o technikach, które pomagają lepiej rozumieć treść, lepiej ją rozpisać i lepiej przekazywać dalej. To kolejna umiejętność, którą można rozwijać po to, żeby naprawdę lepiej się uczyć.


    Notowanie ma pomagać myśleć, a nie tylko przepisywać

    Kiedy mamy już koncentrację, czytanie i zapamiętywanie, warto wspomnieć o notowaniu, bo ono nadal jest bardzo ważne. Tylko nigdy nie powinno wyglądać tak, że po prostu przepisujemy coś z jednego miejsca na drugie, na przykład z książki do notatnika albo z Wikipedii do pliku.

    Nie na tym polega notowanie.

    Notowanie powinno pomagać głębiej przetwarzać informacje. Powinno pomagać nam lepiej je rozumieć i tworzyć strukturę, w której przechodzimy od bardziej ogólnych informacji do coraz bardziej szczegółowych, bo właśnie w taki sposób nasz mózg buduje wiedzę.

    Mapy myśli są do tego fantastycznym narzędziem, ale nie grafy i nie takie mapki, które często widzę w internecie. Jeśli wpiszecie w Google „mapa myśli grafika”, to naprawdę 95% tych map nie powinno się tak nazywać. Ważne jest więc, żeby mapy były dobrze zrobione.

    Notowanie nigdy nie powinno być zwykłym przepisywaniem z miejsca na miejsce. Ono powinno służyć do tego, żeby coś lepiej zrozumieć, połączyć obecną wiedzę z tym, czego chcesz się nauczyć, dopisywać przykłady i tworzyć swoje miejsce do myślenia oraz rozmowy z tekstem. Zobacz, jak pięknie łączy się to z efektywną pracą z tekstem.

    Często pytacie mnie też, czy lepiej pisać na kartce, czy na klawiaturze. Badania rzeczywiście pokazują, że zwykle lepiej robić to na kartce, bo mózg jest wtedy bardziej zaangażowany. Kiedy piszemy na klawiaturze, ruch jest cały czas podobny. Przy pisaniu ręcznym dzieje się więcej i bardziej uruchomiona jest kora ruchowa. Ale jeśli robisz to w zły sposób i po prostu przepisujesz, to nadal nie będzie działało dobrze. Pisanie na klawiaturze ma tę zaletę, że zwykle robimy to szybciej, ale znowu — jeśli zrobimy to odpowiednio, również może być bardzo pomocne. W efektywnej nauce notowanie ma pomagać myśleć, a nie tylko przepisywać informacje.


    Zarządzanie wiedzą: nie wszystko musisz trzymać w głowie

    Bardzo płynnie przechodzimy do kolejnego ważnego filaru, czyli zarządzania wiedzą. Dobrze zorganizowana wiedza to bardzo ważny element tego, czym naprawdę jest efektywna nauka.

    Nie wszystkie informacje zawsze musimy zapamiętywać. Jeśli chciałabym napisać 100 najlepszych nagłówków na bloga, nie muszę ich trzymać w swojej głowie. Mogę po prostu stworzyć notatkę, do której będę wracać. Podobnie jest z wieloma innymi rzeczami. Nie musisz zapamiętywać wszystkich wzorów matematycznych, dat czy innych informacji, jeśli możesz odpowiednio nimi zarządzać.

    Tylko jak większość osób zarządza wiedzą? Zapisuje posty na Instagramie, robi screeny na Facebooku, robi zdjęcia, notuje coś w kalendarzu albo na przypadkowych kartkach. Bardzo często widzę, że ktoś bierze swój kalendarz i na wolnych stronach zapisuje wiedzę z bardzo drogiego szkolenia, na które wydał ogromne pieniądze. Inni zapisują wszystko na oddzielnych kartkach, które później gdzieś wrzucają i nie wiedzą, co się z czym łączy.

    Później mamy sytuację, w której mogliśmy wydać mnóstwo pieniędzy na szkolenia, kupić mnóstwo książek, przeczytać wiele artykułów, ale ta wiedza jest wszędzie. W żaden sposób się ze sobą nie łączy. I kiedy chcemy usiąść do pracy, napisać scenariusz na YouTube, przygotować wystąpienie, kurs, szkolenie albo mentoring, nagle trudno to wszystko pozbierać.

    Jeśli jednak nauczę się zarządzać wiedzą, mogę w odpowiedni sposób korzystać z różnych aplikacji. I wierzcie mi, to naprawdę jest wtórne, czy ta aplikacja nazywa się Evernote, Obsidian czy jeszcze inaczej. Najważniejsze jest to, w jaki sposób zarządzam wiedzą. Jeśli mam dobrze stworzony system, mogę dwoma kliknięciami w bardzo łatwy sposób korzystać z tego, czego już się nauczyłam.

    To jest niezwykle ważne w dzisiejszym świecie, gdzie nadmiar informacji jest przeogromny. Chodzi o to, żeby móc wracać do ważnych informacji, za które już zapłaciliście, z którymi już się zapoznaliście i które naprawdę mogą Wam pomóc.


    Higiena umysłu: bez niej trudno mówić o efektywnej nauce

    Poza koncentracją, notowaniem, czytaniem, zapamiętywaniem i zarządzaniem wiedzą warto powiedzieć też o higienie umysłu. Trudno mówić o tym, że działa efektywna nauka, jeśli mózg jest niewyspany, przeciążony i zestresowany.

    Co mam na myśli?

    Jeśli nie śpisz — a wiesz, że chyba w każdym filmie muszę wspomnieć o tym, żeby dbać o jakość snu — to trudno oczekiwać, że mózg będzie działał idealnie. Tylko w trakcie snu informacje zapisują się w pamięci długotrwałej. Nawet jeśli znasz najlepsze techniki, ale pracujesz z mózgiem niewyspanym, przeciążonym i zestresowanym, to niestety daleko nie pociągniesz.

    To dokładnie tak, jakbyśmy chcieli otworzyć superprogram na komputerze, który ma 3% baterii. Włączy się na chwilę, ale za długo nie podziała. Tak samo jest z nami.

    Sen nie jest miłym dodatkiem. Jest elementem nauki.

    Jeśli jesteś zestresowana, też warto się temu przyjrzeć. Mały stres, takie lekkie napięcie związane z tym, że chcesz się dobrze nauczyć, może być dobry. Natomiast jeśli permanentnie czujesz ogromny stres, Twój hipokamp nie działa dobrze, nie przyjmuje informacji i bardzo ciężko później cokolwiek odtwarzać. To ten moment, kiedy ktoś mówi: „Świetnie się nauczyłam, wszystko znałam, ale stres mnie zjadł, odcięło mnie”. To również jest umiejętność, której warto się nauczyć.

    Higiena umysłu wiąże się też z przekonaniami. Jeśli cały czas masz w głowie: „Nie będę się tego uczyć, bo nie mam matematycznego umysłu” albo „Ja mam umysł humanistyczny”, to motywacja do nauki będzie bardzo niska i będzie się to przekładało na sabotowanie własnych działań.

    Higiena umysłu obejmuje więc pracę ze stresem, przekonaniami, dietą, snem i ruchem. Chodzi o to, żeby mózg był w naprawdę dobrej formie. Bardzo często odpowiedni ruch da Ci więcej niż siedzenie przez kolejne godziny nad nauką i picie kolejnej kawy.


    AI w nauce: trener, nie winda

    Mamy jeszcze siódmy element, który wydaje mi się niezbędny i który dodałam do swojego programu efektywnej nauki jako kolejny filar. To wykorzystanie AI, ale wykorzystanie mądre. W efektywnej nauce AI powinno być trenerem, a nie windą, która robi wszystko za nas.

    Nagrywałam już materiał o tym, jak korzystać z AI, żeby nas nie ogłupiało. Niestety, jeśli zlecamy sztucznej inteligencji wszystko: „zapisz za mnie”, „przygotuj streszczenie”, „zrób notatkę”, „napisz materiał”, to tak naprawdę zlecamy jej to, co ma nam pomagać w nauce.

    Wtedy nie wykorzystujemy AI jako trenera, który nas wspiera, pomaga i rozwija nasze umiejętności, ale jako windę, która bardzo szybko zawiezie nas w odpowiednie miejsce. Tylko że mięśni wtedy nie ćwiczymy. Stajemy się słabsi w podsumowywaniu, analizie, wyciąganiu wniosków, rozpisywaniu argumentów, kreatywności i wielu innych obszarach.

    To, co zlecasz sztucznej inteligencji, może później bardzo mocno Ci brakować.

    AI można jednak wykorzystywać mądrze. Na przykład do szybszego i lepszego tworzenia fiszek, do planowania nauki, do rozpisywania materiału w czasie, do tego, żeby była świetnym egzaminatorem, dawała wartościowy feedback i pomagała zobaczyć, nad czym warto pracować.

    W Akademii Geniusza + AI, którą znajdziesz TUTAJ mam kilkadziesiąt lekcji uzupełnionych o takie narzędzia, bo wydaje mi się, że w dzisiejszych czasach powinniśmy optymalizować naukę. Nie po to, żeby długo siedzieć i dziubać przy rzeczach, które niewiele dają, ale po to, żeby skupić się na tym, co naprawdę wpływa na rozwój i cudownie ćwiczy naszą pamięć.


    Efektywna nauka to nie jedna sztuczka

    Jestem bardzo ciekawa, na którym z tych filarów najbardziej się koncentrowałaś, a który najbardziej pomijałaś. Czy podchodzisz do nauki jak do pewnego systemu, czy raczej szukasz jednej niezawodnej sztuczki, metody albo triku z TikToka, który od razu da super efekty?

    Przygotowałam ten materiał przede wszystkim po to, żebyśmy byli świadomi, że nawet jeśli użyjemy jednego triku, a efektów nie ma, to nie wynika z tego, że nasza pamięć jest słaba, że jesteśmy beznadziejni albo że czegoś nam brakuje. Absolutnie nie. To wynika z tego, że nauka jest całym systemem.

    To nie jest tak, że jeśli samochód ma dobre opony, to od razu świetnie jeździ. Ważnych jest wiele elementów.


    Sprawdź, czy Twój system nauki działa

    Dlatego patrz na naukę właśnie w ten sposób. Sprawdź, czy masz koncentrację, która jest bramą do tego, żeby zacząć się uczyć. Zobacz, czy robisz mądre notatki, które pomagają Ci rozumieć, a nie tylko tracić czas na przepisywanie. Zastanów się, czy zapamiętujesz tak, żeby informacje rzeczywiście zostały w Twojej głowie. Nie chodzi o to, żeby po prostu zakończyć pięć stron, ale o to, żeby zbudować w głowie pewną koncepcję.

    Warto też zapytać siebie, czy dbasz o swój mózg i podchodzisz do niego z myślą: „Okej, zadbam teraz o Ciebie, żebyś działał idealnie”, czy raczej ubijasz go stresem, brakiem snu, kolejną kawą i brakiem ruchu. Sprawdź też, czy korzystasz z AI mądrze, czy raczej się ogłupiasz, oraz czy umiesz zarządzać wiedzą, którą zdobywasz, czy ona po prostu przelatuje przez Twoją głowę, a Ty tracisz czas i pieniądze. Efektywna nauka to nie jedna sztuczka, ale cały system, który pozwala naprawdę lepiej wykorzystywać własny mózg.

    Uwierz, że Twój mózg potrafi znacznie więcej

    Moją wewnętrzną misją jest to, żebyśmy byli przekonani, że nasze mózgi są świetne. My po prostu nigdzie nie uczymy się, jak się uczyć. I to bardzo często powoduje, że nie wierzymy w siebie, nie lubimy nauki i traktujemy ją jako coś trudnego, męczącego, służącego tylko do zdawania egzaminów.

    A efektywna nauka może być czymś zupełnie innym. Może pomagać nam stawać się ekspertami w swojej dziedzinie, dawać satysfakcję, radość z procesu i realnie zmieniać życie.

    Tego Wam życzę.

    Dorota Filipiuk
    CZEŚĆ, JESTEM DOROTA

    Pomagam lepiej korzystać z najlepszego narzędzia, jakie masz — własnego mózgu.

    Jestem psychologiem i trenerką mózgu. Uczę, jak skuteczniej się uczyć, lepiej się koncentrować i wykorzystywać psychologię oraz wiedzę o mózgu w codziennym życiu.

    Obejrzyj bezpłatny webinar → Poznaj mnie lepiej
  • Uczysz się godzinami i NIC nie pamiętasz? To nie problem z pamięcią tylko z TYM

    Uczysz się godzinami i NIC nie pamiętasz? To nie problem z pamięcią tylko z TYM

    Uczyłaś się przez kilka godzin, siedziałaś nad książką, zrobiłaś sobie piękne notatki, podkreśliłaś wszystkie najważniejsze informacje, być może nawet wracałaś kilka razy do tego samego fragmentu i masz takie poczucie: „Hm, chyba się nauczyłam, chyba wiem, co i jak”. Kiedy robisz sobie przegląd, mniej więcej rozpoznajesz wszystkie informacje, więc pojawia się wrażenie, że do egzaminu jesteś przygotowana. A następnego dnia wstajesz rano i nagle uświadamiasz sobie, że jednak tego nie pamiętasz, tamtego też nie pamiętasz i w sumie nie umiesz powiedzieć tego własnymi słowami. Kiedy siadasz do egzaminu, okazuje się, że doskonale wiesz, gdzie to było zaznaczone w skrypcie, pamiętasz nawet, jakim kolorem to podkreślałaś, ale za nic nie umiesz wyciągnąć tego z głowy. Zastanawiasz się dlaczego nauka nie przynosi efektów.

    I wtedy bardzo łatwo zaczynają pojawiać się przekonania typu: „Mam słabą pamięć”, „Może brakuje mi talentu albo predyspozycji”, „Może powinnam jeszcze dłużej siedzieć i jeszcze dłużej się uczyć, żeby mieć efekty”. Tylko problem polega na tym, że efektywnej nauki nigdy nie liczymy w jednostkach czasu. I właśnie o tym warto sobie powiedzieć raz na zawsze.

    Wolisz oglądać niż czytać? Obejrzyj odcinek, w którym pokazuję, dlaczego wielogodzinna nauka nie zawsze przynosi efekty, jakie błędy najczęściej popełniamy i co warto zmienić, żeby lepiej zapamiętywać informacje.


    Czas nie jest jednostką uczenia się

    To nie jest tak, że jeśli uczysz się dużo dłużej, to automatycznie masz lepsze efekty i więcej zapamiętujesz, a osoba, która uczyła się krótko, od razu jest skazana na porażkę. Absolutnie nie. Jeśli są tutaj trenerzy personalni, to na pewno potwierdzą, że nie chodzi tylko o długość treningu. Chodzi też o to, jaki ten trening jest, jak aktywuje mięśnie, z jakim jest obciążeniem i oczywiście o to, co robimy po treningu: co jemy, jak odpoczywamy i jak się regenerujemy.

    Dokładnie tak samo jest z nauką. Nie chodzi o to, żeby kurczowo trzymać się liczby godzin, bo moi kursanci bardzo często przychodzą i mówią: „Uczę się trzy lata języka i nadal nie potrafię mówić” albo „Uczyłam się przez dwa weekendy do egzaminu i go nie zaliczyłam, więc pewnie coś jest ze mną nie tak”. A ja wtedy pytam: pokaż mi, jak się uczysz. Pokaż mi, jak przetwarzasz informacje w tej jednostce czasu.

    Bo jedna osoba będzie uczyła się trzy godziny i będzie bardzo głęboko przetwarzała informacje. Będzie je analizować, zastanawiać się nad nimi, szukać wyjątków, nie zgadzać się z czymś, łączyć wiedzę z tym, co już wie. Im więcej wiedzy mamy w danym temacie, tym łatwiej później zapamiętujemy kolejne informacje. Druga osoba natomiast będzie siedzieć, czytać, coś sobie podkreśli, zrobi notatkę, przepisze definicję z jednego miejsca na drugie i będzie miała poczucie, że się uczy. Tylko że to wcale nie oznacza, że ta informacja automatycznie zapisuje się w głowie.

    Dlaczego jakość nauki jest ważniejsza niż liczba godzin?

    Dlatego tak ważne jest nie tylko to, ile czasu spędzasz nad materiałem, ale przede wszystkim to, jaka jest jakość tego czasu. Jeśli głęboko przetwarzasz informacje, jeśli później rzeczywiście jesteś w stanie wyciągać je z własnej pamięci i cały czas tę pamięć testujesz, to świetnie. Ale jeśli siedzisz godzinami, trzymasz telefon pod ręką, coś scrollujesz, słuchasz radia, rozmawiasz z koleżanką i tylko podkreślasz najważniejsze fragmenty w książce, to może minąć wiele godzin, a w Twojej pamięci nadal niewiele zostanie.


    Twój mózg nie zapamiętuje wszystkiego, co widzi

    To działa trochę tak, jakbyśmy poszli na zakupy, a później mieli pretensje do swojego mózgu: „Dlaczego nie zapamiętałeś każdej wystawy w sklepie? Dlaczego nie zapamiętałeś każdej ceny produktu? Dlaczego nie zapamiętałeś każdego samochodu i każdej rejestracji?”. No właśnie. Przecież przez cały czas przepływają przez nas różne informacje, a nasz mózg musi decydować: to jest ważne, to nie jest ważne, to jest istotne, tego nie muszę zatrzymywać.

    Ale jeśli zobaczysz, że Twoja ulubiona przyprawa albo ulubiony produkt jest nagle o połowę tańszy, a Ty wiesz, że ostatnio mocno przepłaciłaś, to tę informację prawdopodobnie zapamiętasz od razu. Dlaczego? Bo powiążesz ją z tym, co już wiesz. Będzie dla Ciebie ważna i może być też emocjonalna. I właśnie dlatego tak bardzo trzeba zapamiętać: czas nie jest jednostką uczenia się. Naprawdę nie warto brać tego jako głównego miernika, bo to kompletnie nie ma sensu.


    Bez koncentracji nie ma nauki

    Kolejna rzecz, która sprawia, że uczymy się, a efektów nie mamy, to brak koncentracji na tym, czego chcemy się nauczyć. Mamy włączone social media, telefon pod ręką, często z powiadomieniami, których większość osób jednak nie wyłącza. Smartfon cały czas przypomina, że gdzieś tam czeka wiadomość do sprawdzenia, a my zaczynamy czekać na tę dopaminkę, która przyjdzie razem z powiadomieniem.

    Przez cały czas przerzucamy uwagę na coś innego i to naprawdę bardzo dużo nas kosztuje. Ja cały film o koncentracji uwagi już nagrałam, więc jeśli ten temat Cię interesuje, koniecznie do niego wróć. Tutaj chcę jeszcze raz mocno podkreślić, że bez koncentracji nie ma nauki.

    Dlaczego rozproszenie tak bardzo utrudnia zapamiętywanie?

    Jeśli chcę głęboko przetwarzać informacje, szukać wyjątków, powiązań i przykładów, czyli naprawdę rozumieć to, czego się uczę, to jak mam to zrobić, jednocześnie odpisując na wiadomości, myśląc o wczorajszej imprezie i zastanawiając się nad tym, co czeka mnie jutro? To jest po prostu niemożliwe. Mamy bardzo ograniczone zasoby. Nasza pamięć długotrwała jest ogromna i można w niej zapisywać mnóstwo informacji, ale pamięć robocza, czyli taki mentalny notatnik, na którym zapisujesz wszystko, co w tej sekundzie pojawia się w głowie, jest bardzo mocno ograniczona.

    Tam mieszczą się dosłownie kilka elementów. Jeśli wykorzystujesz je na głaskanie pieska, rozmowę z koleżanką i scrollowanie Zalando, to nie ma już miejsca na efektywną naukę. A później pojawia się myśl: „Całą noc siedziałam nad materiałem i nic nie zapamiętałam. Co się dzieje? Czy mój mózg wcale nie jest taki fantastyczny?”. Jest fantastyczny. Oczywiście, że jest. Tylko bez koncentracji nie ma przejścia do rozumienia, a później do zapamiętania.

    Dużo lepiej uczyć się krócej, ale naprawdę się skupić. Możesz pracować na przykład przez 52 minuty, a później przez 17 minut zrobić coś innego: pójść na spacer, porozmawiać z koleżanką, zadzwonić do kogoś. Social media są tutaj bardzo niewygodne, bo mocno podbijają poziom dopaminy, a potem, kiedy siadasz do czegoś, co nie jest szczególnie porywające, wszystko wydaje się jeszcze nudniejsze. Każdy element, który pojawia się dookoła i Cię rozprasza, powoduje, że uczysz się gorzej.


    Przepisywanie informacji nie zapisuje ich magicznie w pamięci

    Kolejna rzecz, która zabiera mnóstwo czasu, a bardzo często nie daje efektów, to przepisywanie informacji z jednego miejsca na drugie. To przekonanie, że „ręka pamięta”, że jeśli mam książkę i przepiszę coś do skryptu, a później jeszcze raz na inną kartkę, to jakoś magicznie to zapamiętam.

    Niestety, to działa mniej więcej tak, jakbyśmy przepisywali znaczki po chińsku. Jeśli przez całe życie będę przepisywać jeden tekst po chińsku, to czy nagle nauczę się chińskiego? Czy będę rozumiała, co piszę? No nie. To jest bardzo płytkie przetwarzanie informacji. Jeśli tylko przepisuję coś z jednego miejsca na drugie, to niestety nie oznacza, że to zostanie w mojej głowie.

    Dlatego uczę między innymi tego, jak zapisywać informacje na mapach myśli, bo one wymuszają przechodzenie od ogółu do coraz bardziej szczegółowych informacji i pokazują, jak idzie ścieżka myślenia. Dlatego to są mapy myśli. Zwykłe przepisywanie najczęściej nie daje efektów, a zajmuje mnóstwo czasu. Naprawdę wolałabym robić cokolwiek innego.


    Karteczki na ścianie też nie zawsze działają

    Czego jeszcze bym nie robiła? Nie rozwieszałabym sobie wszędzie karteczek post-it, na przykład po pokoju albo po mieszkaniu. Kiedyś oczywiście sama to robiłam, bo nie wiedziałam, że to po prostu nie działa. My bardzo szybko się habituujemy. Jeśli cały czas widzę jakąś karteczkę przy monitorze, to po pewnym czasie przestaję ją zauważać.

    To trochę jak rozrzucone brudne skarpetki. Na początku je widzimy, a później już niekoniecznie. Bardzo mocno przyzwyczajamy się do tego, co jest stale wokół nas. Druga rzecz jest taka, że bez intencji zapamiętywania nie ma nauki. Muszę mieć intencję, że chcę coś zapamiętać. Muszę usiąść, przetworzyć to głęboko i mieć koncentrację.

    To nie dzieje się tak, że ja po prostu gdzieś to widzę i automatycznie sobie zapamiętuję. Jeśli informacja nie ma dla mnie żadnego większego znaczenia, działa dokładnie tak jak przypadkowy billboard mijany podczas zakupów. Widzę różne rzeczy, ale jeśli nic mi to nie robi i nie wzbudza żadnych emocji, to mózg nie ma powodu, żeby to zatrzymać. A jeśli mówimy o kawałku tekstu zawieszonym gdzieś na ścianie, to tym bardziej szkoda czasu.

    Oczywiście ktoś może powiedzieć: „Ale ja robię coś takiego i mi pomaga”. Bardzo możliwe, że jeśli robisz ściągi, to może Ci to pomagać, bo próbujesz zmieścić długi tekst w kilku najważniejszych zdaniach. Wtedy rzeczywiście przetwarzasz informację głębiej, wyciągasz esencję i to może działać. Ściągi są naprawdę świetnym pomysłem na uczenie się wyciągania esencji z dłuższego tekstu. Ale nie oszukujmy się: samo rozklejenie informacji wszędzie nie sprawi, że kiedy będziesz na nie zerkać w drodze do łazienki, nagle zapiszą się w głowie.


    Wielokrotne czytanie daje iluzję wiedzy

    Bardzo płynnie przechodzimy tutaj do kolejnej rzeczy, którą jestem prawie pewna, że robisz. Czytanie wielokrotnie tego samego z przekonaniem, że wtedy „wejdzie do głowy”. Przecież w szkole często słyszeliśmy: powtarzaj, powtarzaj, powtarzaj, wtedy zapisze Ci się w głowie.

    Tylko że mamy absolutnie fantastyczny umysł, cudowną machinę do nauki, a uczenie mechaniczne, czyli powtarzanie bez zrozumienia, to po prostu kucie. I to jest naprawdę bardzo słaby pomysł. Szczerze mówiąc, niesamowite jest to, że mózg i tak czasem jest w stanie coś w ten sposób zapamiętać.

    Dlaczego wielokrotne czytanie tworzy iluzję wiedzy?

    Problem polega na tym, że wielokrotnie czytając to samo, bardzo często wpadamy w iluzję wiedzy. Więcej na temat iluzji wiedzy, przeczytasz w tym wpisie. Czytasz coś kolejny raz i masz wrażenie: „Okej, uczę się. Kojarzę to. Przeczytam jeszcze dwa razy i będę kojarzyć jeszcze bardziej”. Za trzecim czy czwartym razem pojawia się poczucie: „To było, to kojarzę, to wiem, rzeczywiście tak było. Dobra, to ja już to pamiętam”.

    No właśnie niekoniecznie.

    Później idziesz na egzamin, siadasz i nagle okazuje się, że pamiętasz, że to było podkreślone na zielono. Pamiętasz, że było w skrypcie po lewej stronie na dole. Przysięgasz, że to tam było, ale nie umiesz wyciągnąć tego z głowy.

    Czy to świadczy o złej pamięci? Nie. To świadczy o tym, że nauczyłaś mózg rozpoznawania informacji, a nie zapamiętywania. A to są dwie kompletnie inne rzeczy. Mózg, czytając kilka razy to samo, uznał, że czujesz się z tym coraz bardziej znajomo. Tylko że znajomość nie oznacza jeszcze dostępu do informacji bez materiału przed oczami.

    Dlatego kiedy siadasz do egzaminu i nie masz rozpoznawania typu „zakreśl A, B albo C”, robi się bardzo ciężko. A nawet przy testach nie zawsze będzie łatwo, jeśli wcześniej nie przetworzyłaś tych informacji odpowiednio głęboko. Iluzja wiedzy nie świadczy o złej pamięci. Świadczy o tym, że nie testowałaś tej pamięci w trakcie nauki. Nie wyciągałaś informacji z głowy na przygotowane pytania, tylko po prostu czytałaś. Dla mózgu i pamięci to są dwie zupełnie inne rzeczy.

    Jeśli masz poczucie, że czytałaś coś wielokrotnie, a później nie potrafiłaś przypomnieć sobie tego na egzaminie, chcę, żebyś wiedziała jasno: Twoja pamięć działa bardzo dobrze. Wszystko jest z Tobą w porządku. Po prostu metoda, którą stosujesz, jest zła.


    Podkreślanie tekstu nie wystarczy

    Może teraz pomyślisz: „No dobra, to może jeszcze powiesz, że podkreślanie jest złe”. No powiem. I wiem, że wiele osób powie: „Przecież to jest moja metoda nauki. Podkreślam. Mam swój system. Dwiema liniami nazwiska, falowaną linią daty. I co, to nie działa?”.

    Nie mówię tego ze złośliwości ani dlatego, że tak sobie pomyślałam. Mówię to dlatego, że czytam mnóstwo badań i analiz, które pokazują, że samo podkreślanie praktycznie nie działa albo ma znikomy wpływ. Ten znikomy wpływ często wynika raczej z tego, że osoby, które podkreślają, są przez chwilę bardziej skoncentrowane. Działa więc koncentracja, a nie magiczna moc koloru.

    To nie jest tak, że jeśli coś zamaluję na kolorowo, to automatycznie zostanie w mojej głowie. Nie zostanie.

    Nigdy nie zapomnę sytuacji ze studiów. Uczyłam się już wtedy efektywnych technik nauki i czasem siedziałam w pokojach cichej nauki. Któregoś dnia patrzę kątem oka na dziewczynę siedzącą obok. Ona bierze skrypt i jedzie fluorescencyjnym żółtym flamastrem linijka po linijce. Odkłada jeden skrypt, bierze kolejny i robi dokładnie to samo.

    Nie wytrzymałam. Podeszłam i zapytałam: „Słuchaj, co Ty robisz? Dlaczego tak to podkreślasz?”. A ona odpowiedziała: „Bo to wszystko jest ważne. Ja muszę to zapamiętać”.

    Nie mówię tego po to, żeby kogoś oceniać. Mówię to po to, żebyś zobaczyła, że jeśli to robisz i nie masz efektów, to znowu wszystko jest z Tobą okej. Po prostu mózg tak nie działa. On tego nie potrzebuje i taki sposób nie będzie go szczególnie wspierał.


    Nie zaczynaj od szczegółów, jeśli nie masz fundamentów

    Jest jeszcze wiele rzeczy, które wpływają na to, że uczymy się, a efektów nie ma. Ten temat mógłby trwać naprawdę długo. Ale jedna rzecz jest szczególnie ważna: wiele osób zaczyna naukę od szczegółów i detali, a nie ma jeszcze żadnych fundamentów.

    To trochę tak, jakbyśmy zastanawiali się, jak będziemy dekorować dom i co będziemy w nim wieszać, a nie mieli jeszcze pojęcia, gdzie będą ściany, jak dom będzie wyglądał, jakie będą fundamenty i dach. Zaczynamy od końca.

    Jest taki system, który mówi o różnych typach informacji: proceduralnych, czyli jak coś zrobić; analogicznych, czyli do czego to jest podobne; koncepcyjnych, czyli jaka zasada za tym stoi; dowodowych, czyli przykłady, dane, badania; i referencyjnych, czyli konkretne nazwy i szczegóły. Problem polega na tym, że większość osób zaczyna właśnie od samego końca, czyli od nazw i szczegółów, a potem dziwi się, że wszystko wypada z głowy.

    To dokładnie jak z dekoracjami i domem. Bardzo często widzę to na przykład w matematyce. Ktoś wkuwa jeden wzór, ale kompletnie nie rozumie całej koncepcji ani podejścia. Albo uczy się nazwy czy daty, ale nie ma pojęcia, co tam się właściwie dzieje. Bez fundamentów szczegóły bardzo łatwo się rozsypują.


    Sen ma ogromny wpływ na zapamiętywanie

    Kolejna rzecz, która bardzo mocno wpływa na to, że nie zapamiętujemy, to oczywiście zarywanie snu. Bo jaki film Doroty mógłby być bez wspomnienia o tym, jak ważny jest sen? Będę to mówiła wiecznie.

    Część osób pisała mi już na Instagramie, że właśnie dzięki temu, że tak często o tym przypominam, naprawdę postanowiła zmienić jakość swojego snu. I bardzo dobrze, bo sen jest niezbędny do tego, żeby informacje zostały zapisane w pamięci długotrwałej. Tylko w trakcie snu to, czego uczysz się w ciągu dnia, zostaje później przenoszone i porządkowane w pamięci długotrwałej.

    W trakcie snu informacje łączą się ze sobą, a jednocześnie zwalnia się pojemność pamięci krótkotrwałej. Jeśli się nie wyśpimy, następnego dnia dużo trudniej przetwarzać nowe informacje. To ogromny problem, o którym bardzo często zapominamy.

    Dlatego naprawdę zachęcam Cię do zadbania o jakość snu. Na kanale mam już o tym film, więc koniecznie możesz do niego wrócić. Sen ma ogromny wpływ na to, jak funkcjonujesz, jak się uczysz i ile rzeczy faktycznie zostaje w Twojej głowie.


    Masz fantastyczny mózg, tylko potrzebujesz dobrych metod

    Czy wymieniłam już wszystkie rzeczy, które sprawiają, że uczymy się, a nie mamy efektów? Oczywiście, że nie. Jest ich znacznie więcej. Często są to niuanse i drobne elementy, ale wybrałam te, które widzę najczęściej u moich kursantów i które bardzo często wymieniacie jako własne sposoby nauki.

    Chcę, żebyś wiedziała, że masz fantastyczny mózg. Cudowny, wspaniały i przygotowany do tego, żeby naprawdę dużo się uczyć, ale w odpowiedni sposób i odpowiednimi metodami.

    W kolejnym materiale pokażę, jak rozpisałam swój system nauki na siedem głównych filarów. Co warto brać pod uwagę podczas uczenia się, dlaczego każdy z tych filarów ma ogromne znaczenie i jak można go wykorzystać.

    Pamiętaj, że naprawdę jestem po Twojej stronie. Bardzo chcę, żebyś miała świetne rezultaty. Bardzo chcę, żebyście dalej pisały do mnie, że zdałyście trudne egzaminy, awansowałyście albo zmieniłyście swoje życie. Jestem absolutnie przekonana, że nauka zmienia życie. Sprawia, że jesteśmy szczęśliwsi, bogatsi, stajemy się ekspertami w swojej dziedzinie i mamy ogromną satysfakcję z tego, co robimy.

    Zapraszam Cię też serdecznie na dwa szkolenia, które prowadzę. Jedno dotyczy tego, jak efektywnie się uczyć. Pokażę tam prosty eksperyment na pamięci, żebyś od razu zobaczyła, że kiedy uczymy się dobrą metodą, efekt może być natychmiastowy. ZAPISZ SIĘ NA SZKOLENIE TUTAJ.

    Drugie szkolenie jest o tym, jak uczyć się słówek i gramatyki w języku obcym, jak zapamiętywać angielskie słowa tak, żeby zostały z Tobą na długo, a nie żeby uczyć się latami i nadal nie widzieć efektów. SZKOLENIE DOSTĘPNE JEST TUTAJ.

    Dorota Filipiuk
    CZEŚĆ, JESTEM DOROTA

    Pomagam lepiej korzystać z najlepszego narzędzia, jakie masz — własnego mózgu.

    Jestem psychologiem i trenerką mózgu. Uczę, jak skuteczniej się uczyć, lepiej się koncentrować i wykorzystywać psychologię oraz wiedzę o mózgu w codziennym życiu.

    Obejrzyj bezpłatny webinar → Poznaj mnie lepiej

  • Jak uczyć się na ostatnią chwilę? System nauki last minute, który naprawdę działa

    Jak uczyć się na ostatnią chwilę? System nauki last minute, który naprawdę działa

    Masz egzamin jutro albo za dwa dni. Otwierasz skrypt. Widzisz 80 stron, 120 tez i myślisz sobie: „Okej, jakoś to ogarnę. Przeczytam wszystko. Noc jest długa, więc powinienem zdążyć”. Może zastanawiasz się jak uczyć się na ostatnią chwilę.

    To chyba jedna z najgorszych rzeczy, jakie możesz zrobić w tej sytuacji.

    Nauka na ostatnią chwilę nie polega na tym, żeby wcisnąć jak najwięcej informacji do swojego mózgu. Polega na tym, żeby jak najszybciej zrozumieć, co jest naprawdę ważne, co się z czym łączy i jakie pytania mogą z tego wyniknąć.

    W tym artykule chcę Ci pokazać system nauki last minute, który nie opiera się na panicznym czytaniu w kółko tych samych notatek, ale na myśleniu, selekcji i szybkim testowaniu siebie.


    Nauka last minute to nie jest zwykła nauka robiona szybciej

    Gdy masz dużo czasu, możesz działać krok po kroku. Przeczytać rozdział, zrobić notatki, wrócić do nich po jakimś czasie, rozwiązać zadania, powtórzyć materiał i wdrożyć wszystkie systemy, których uczę w Akademii Geniusza + AI.

    Ale jak się uczyć na ostatnią chwilę? Gdy masz jeden wieczór albo jeden weekend, nie możesz udawać, że jesteś w idealnym świecie. Musisz zrezygnować z metod, które są wygodne, ale niestety bardzo powolne.

    Zawsze mówię moim kursantom, żeby nie korzystali z pasywnego czytania. Czyli sytuacji, w której po prostu czytasz, czytasz i czytasz, a tak naprawdę jedynie oswajasz oczy z tekstem. Nie korzystaj też z przepisywania notatek. Wciąż mamy gdzieś zakodowane w głowie przekonanie, że jeśli przepiszemy informację z jednej strony na drugą, to ona w magiczny sposób zapisze się w pamięci.

    Tak to nie działa.


    Największy błąd, gdy chcesz się uczyć na ostatnią chwilę: próba zapamiętania wszystkiego po kolei

    Kolejnym błędem jest próba zapamiętywania wszystkiego po kolei. „Tak było w skrypcie, więc tak powinnam się tego uczyć”.

    To trochę tak, jakbyśmy chcieli ewakuować się z płonącego budynku i zaczęli pakować wszystkie skarpetki według kolorów. Na początku zabieramy to, co naprawdę ma znaczenie.

    W nauce jest bardzo podobnie. Nie każda informacja jest równie ważna. Nie każda definicja jest warta tyle samo i nie każdy szczegół zasługuje na Twoją uwagę w pierwszej kolejności. Pamiętaj, że gdy chcesz się uczyć na ostatnią chwilę nie wygrywa osoba, która przeczytała najwięcej informacji. Wygrywa osoba, która zapamiętała ich najwięcej.

    Dlatego najważniejsze pytanie brzmi: Co zrobić, żeby rzeczywiście te informacje zapamiętać?


    Nie zaczynaj od pytania: „Co mam zapamiętać?”

    Większość osób zaczyna naukę od najniższego poziomu. Zadaje sobie pytanie: „Co mam zapamiętać? Definicje, daty, nazwy, pojęcia, fragmenty z notatek”. Problem polega na tym, że przy nauce last minute jest to bardzo nieefektywne.

    Jeśli próbujesz zapamiętywać fakty bez zrozumienia, Twój mózg traktuje je trochę jak luźne kartki wyrzucone na wiatr. Pojawiają się nazwy, definicje i daty, ale nie łączą się ze sobą w żadną logiczną całość. Bardzo często nie rozumiemy wtedy, czego właściwie się uczymy.

    Mamy takie wrażenie, że już kiedyś to czytaliśmy, coś było na wykładzie, coś brzmi znajomo, a mimo to nadal nie widzimy połączeń między informacjami. Dlatego warto odwrócić ten proces.

    Zamiast zaczynać od pytania: „Co mam zapamiętać?”, dużo lepiej zacząć od zastanowienia się, dlaczego dana informacja jest ważna, z czym się łączy, co z niej wynika, jaki problem rozwiązuje, co by się stało, gdyby tego mechanizmu nie było, albo czym różni się on od podobnego pojęcia. Właśnie wtedy zaczynamy dostrzegać strukturę i zależności między informacjami.

    Brzmi to trudniej niż przeczytanie definicji? Oczywiście. Ale właśnie dlatego działa.


    Zrozumienie przyspiesza naukę

    Kiedy próbujesz zrozumieć, po co coś istnieje, jak działa i z czym się łączy, fakty zaczynają przyklejać się do siebie jako naturalny efekt uboczny. Dzięki temu nie uczysz się pojedynczych cegieł, ale budujesz całą konstrukcję. A właśnie o to nam chodzi.

    Zdecydowanie łatwiej jest wtedy zapamiętywać informacje, a później również uczyć się kolejnych rzeczy, które są z nimi powiązane. Dlatego nawet jeśli masz wrażenie: „Nie mam na to czasu”, chcę Ci powiedzieć, że to jest tylko wrażenie.

    Wyobraź sobie, że uczysz się o inflacji. Słaba nauka last minute polega na tym, że mówisz sobie: „Inflacja to wzrost ogólnego poziomu cen w gospodarce”. Okej, to jest definicja. Ale jeśli tylko ją wyklepiesz, bardzo łatwo ją pomylić, spłaszczyć albo zapomnieć połowę informacji.

    Dużo lepsza nauka polega na zadaniu sobie kilku prostych pytań. Dlaczego inflacja jest problemem? Kto na niej traci, a kto może czasami na niej zyskać? Jak inflacja łączy się ze stopami procentowymi? Co może zrobić bank centralny w takiej sytuacji? Dlaczego wzrost ceny jednego produktu nie musi jeszcze oznaczać inflacji?

    Nagle okazuje się, że zaczynasz rozumieć cały mechanizm, a nie tylko pojedynczą definicję.


    Czytanie bez końca nie jest nauką

    Kolejny ogromny błąd w nauce last minute to nieustanne czytanie. Strona za stroną. Prezentacja za prezentacją. Slajd za slajdem. Zakreślacz jedzie po tekście jak kosiarka po trawie i wszystko robi się kolorowe. Wydaje nam się wtedy, że skoro tyle materiału przerobiliśmy, to nauka idzie świetnie.
    Tylko że najważniejsze pytanie brzmi: Ile z tego materiału zostało w głowie?

    Bo taka nauka przypomina trochę oglądanie programów kulinarnych i oczekiwanie, że od samego patrzenia będziemy najedzeni. Tak to nie działa.

    Informacja, która wpada do głowy, nie jest jeszcze wiedzą. Wiedza to informacja, którą potrafisz przetworzyć, połączyć, zastosować i odtworzyć. Czyli zrobić z nią coś konkretnego. Dlatego tak ważna jest różnica między konsumpcją informacji a ich trawieniem.

    Konsumpcja to moment, kiedy po prostu czytasz. Trawienie zaczyna się wtedy, kiedy zamykasz notatki i sprawdzasz, co z tego zostało.

    Konsumpcja mówi: „Kojarzę to.” „Rozpoznaję to.” „Chyba już to czytałam.”

    I właśnie tutaj pojawia się iluzja wiedzy. Więcej o tym czym jest iluzja wiedzy, przeczytasz w tym artykule.

    Natomiast trawienie pyta: „Wyjaśnij to własnymi słowami.” „Jak zastosujesz to w praktyce?” „Jaka jest różnica między tym a tym?” I właśnie dlatego sama znajomość materiału nie wystarczy.


    10 minut czytania, 5 minut trawienia

    Jest jedna bardzo prosta zasada, którą możesz wdrożyć praktycznie od razu. Zamiast robić 90 minut ciągłego czytania, dużo lepiej zastosować zasadę: 10 minut czytania i 5 minut trawienia.

    Po krótkim fragmencie przeczytanego materiału zatrzymaj się i bez patrzenia w notatki odpowiedz sobie: – Co było najważniejsze?
    – Jakie są trzy kluczowe informacje?
    – Czego nadal nie rozumiem?
    – Jakie pytania egzaminacyjne mogłyby z tego powstać?
    – Jak ten temat łączy się z poprzednim?

    Możesz też wykorzystać bardzo prostą technikę. Po przeczytaniu jednej strony zakryj ją i powiedz: „Gdybym miała wytłumaczyć to koleżance w 60 sekund, powiedziałabym…” Nie musi być idealnie. Nie musi brzmieć jak podręcznik. Ma być z głowy, aktywne przetworzone przez Ciebie.

    Jeśli nie potrafisz powiedzieć tego własnymi słowami, to znaczy, że jeszcze tego nie trawisz. Po prostu zatrzymałaś się na etapie konsumpcji. Widziałaś materiał. Ale on jeszcze nie został w Twojej głowie.

    I właśnie dlatego zdanie: „Przecież widziałam to w swoich notatkach” jest jednym z najbardziej zdradliwych zdań przed egzaminem. Wiemy, na której stronie coś było. Pamiętamy nawet obrazek obok. Mamy wrażenie, że się tego nauczyliśmy. A tak naprawdę bardzo często jest to tylko iluzja wiedzy.

    Będę to powtarzała cały czas: Rozpoznawanie i zapamiętywanie to są dwie kompletnie różne rzeczy.


    Dlaczego zwykłe notatki często nie działają?

    Kiedy uczysz się na ostatnią chwilę, robienie linearnych notatek, linijka po linijce, jest bardzo nieefektywne. Większość osób robi je w taki sposób, że przepisuje informacje z jednego miejsca do drugiego. Problem polega na tym, że często przepisujemy nawet te rzeczy, których do końca nie rozumiemy. Dlatego takie zwykłe notatki bardzo często nie pomagają nam zapamiętywać. Sprawiają jedynie wrażenie nauki. A to ogromna różnica.

    W Akademii Geniusza + AI zawsze pokazuję, jak tworzyć notatki, które rzeczywiście wspierają pamięć, zamiast tylko zabierać czas.

    Mapy myśli działają jak GPS dla mózgu

    Co możesz zrobić zamiast tego? Jeśli nie umiesz jeszcze tworzyć rozbudowanych map myśli, zacznij od bardzo prostych.

    Na środku kartki wpisujesz temat. Na przykład: romantyzm. Od niego tworzysz kolejne odnogi: kontekst historyczny, cechy epoki, bohater romantyczny, natura, bunt, najważniejsze utwory, porównanie z pozytywizmem, typowe pytania egzaminacyjne.

    Jeżeli uczysz się biologii i masz temat „układ nerwowy”, możesz stworzyć odnogi takie jak budowa neuronu, impuls nerwowy, synapsa, podziały, choroby czy reakcje.

    Chodzi o to, żeby stworzyć mapę, która działa trochę jak GPS. Nasz mózg uwielbia widzieć zależności. Lubi rozumieć przyczyny, skutki i połączenia między informacjami.

    A na egzaminie bardzo często wygrywa osoba, która pamięta nie najwięcej pojedynczych zdań, ale ta, która potrafi przejść od jednego pojęcia do drugiego i rozumie, jak wszystko łączy się w całość.


    Fundamenty są ważniejsze niż szczegóły

    Kiedy uczysz się na ostatnią chwilę, nie możesz traktować całego materiału tak samo.

    Niektóre informacje są trochę jak fundament domu, a inne jak dekoracje. Jeśli masz mało czasu, nie zaczynasz przecież od dekoracji. Nie zaczynasz od wkuwania drobnych dat, nazwisk, wyjątków, numerków, definicji słowo w słowo ani szczegółów, które jeszcze nic Ci nie mówią.

    Zaczynasz od tego, co pomaga zrozumieć cały temat. Od pytań:
    O co tutaj chodzi? Jak to działa? Dlaczego to jest ważne? Co z czego wynika? Jakie są przyczyny i skutki? Jak mogę to zastosować w odpowiedzi albo w zadaniu?

    Jeżeli zrozumiesz główny mechanizm, szczegóły dużo łatwiej dokleją się do tej podstawowej konstrukcji. Jeśli natomiast zaczynasz od szczegółów, bardzo szybko kończysz z głową pełną pojedynczych informacji, które nie tworzą żadnej całości.

    To trochę jak układanie puzzli bez obrazka z pudełka. Masz mnóstwo elementów, ale kompletnie nie wiesz, gdzie je położyć. Dlatego najpierw szukasz obrazka z pudełka, czyli ogólnego sensu. Dopiero później zajmujesz się szczegółami.

    Jeżeli uczysz się historii, nie zaczynaj od wkuwania dat. Najpierw zrozum, co się wydarzyło, dlaczego się wydarzyło, kto z kim był w konflikcie i jakie były konsekwencje tych wydarzeń. Dopiero później dokładaj najważniejsze daty.

    Jeżeli uczysz się biologii, nie zaczynaj od zapamiętywania wszystkich enzymów. Najpierw zrozum cały proces. Co w niego wchodzi? A Co się zmienia? Co z niego wychodzi? Po co organizm w ogóle coś takiego robi?

    Dopiero później dokładaj nazwy. To naprawdę bardzo ważne.

    Dlatego jedna z najprostszych zasad nauki last minute brzmi: Najpierw zrozum główny mechanizm, dopiero później ucz się szczegółów. Nigdy odwrotnie.

    Bardzo często robimy dokładnie na odwrót. Uczymy się pojedynczych szczególików, nie mając pojęcia, o co właściwie chodzi w całym temacie. A szczegóły bez zrozumienia są trochę jak pojedyncze słowa w języku, którego nie znasz. Możesz je sobie powtarzać, ale trudno będzie Ci zbudować z nich jakiekolwiek zdanie.


    Rozpoznawanie to nie to samo co zapamiętywanie

    To jedna z najważniejszych rzeczy, jakie warto zrozumieć przed egzaminem. Wiele osób myli rozpoznawanie z zapamiętywaniem.

    Rozpoznawanie pojawia się wtedy, kiedy patrzysz na swoje notatki i myślisz: „O, kojarzę to.” „Rzeczywiście, czytałam to.” „Pamiętam, że coś takiego było.” I to jest bardzo przyjemne uczucie.

    Problem polega na tym, że nie ma ono wiele wspólnego z prawdziwym zapamiętaniem. Pamiętanie zaczyna się wtedy, kiedy notatek już nie ma, a Ty nadal potrafisz coś powiedzieć, wyjaśnić albo opisać własnymi słowami.

    To są dwie zupełnie różne rzeczy.

    Przed egzaminem najbardziej potrzebujesz nie tego, żeby materiał wyglądał znajomo, ale tego, żeby mieć do niego dostęp bez żadnej pomocy. Dlatego warto co jakiś czas robić coś, co nazywam „zrzutem z głowy”.

    Bierzesz pustą kartkę papieru. Na środku zapisujesz temat, na przykład „fotosynteza”, i przez trzy minuty wypisujesz wszystko, co jesteś w stanie odtworzyć bez patrzenia do notatek.

    Dopiero później sprawdzasz materiał i zadajesz sobie pytania: Czego nie pamiętam? Co pomyliłam? Czego nadal nie rozumiem?

    I właśnie to jest Twoje złoto. Bo dobra nauka last minute nie polega na tym, żeby trzeci raz przeczytać to, co już umiesz. Polega na tym, żeby znaleźć dziury w moście, zanim wejdziesz na egzamin.


    Dlaczego warto przeplatać tematy, gdy chcesz się uczyć na ostatnią chwilę?

    Większość osób przez trzy godziny siedzi nad jednym działem. To daje bardzo przyjemne poczucie postępu. Po godzinie wszystko zaczyna wyglądać znajomo. Zadania są podobne, pojęcia są świeże, a mózg dokładnie wie, czego się spodziewać.

    Tylko że egzamin zwykle tak nie wygląda. Na egzaminie tematy są pomieszane. Pytania zmieniają kontekst. Najpierw musisz rozpoznać, z jakim problemem masz do czynienia, a dopiero później dobrać odpowiednie narzędzia.

    Dlatego gdy chcesz się uczyć na ostatnią chwilę, zamiast spędzać trzy godziny nad jednym działem, dużo lepiej przeplatać materiał. Możesz przez 20 minut uczyć się jednego tematu, przez kolejne 20 minut drugiego, a następnie przejść do trzeciego.

    Dopiero później wracasz do pierwszego, ale już w formie pytań. Następnie do drugiego i znowu sprawdzasz się pytaniami. Przy trzecim możesz zrobić porównania albo próbować tłumaczyć materiał własnymi słowami.

    Oczywiście jest to mniej komfortowe. Nie wygląda jak siedzenie pod kocem z kubkiem kakao i kolorowym zakreślaczem. Ale właśnie o to chodzi. Jeżeli nauka przez cały czas jest łatwa, przyjemna i przewidywalna, bardzo często oznacza to, że jedynie odtwarzasz schemat, który masz przed oczami.

    Przeplatanie tematów zmusza natomiast mózg do podejmowania decyzji. Z czym mam teraz do czynienia? Który mechanizm tutaj pasuje? Jaką procedurę powinnam zastosować? Czy to jest podobne do poprzedniego tematu, czy tylko wygląda podobnie? I właśnie dlatego taka nauka wymaga większego skupienia oraz znacznie głębszej analizy informacji.


    Sen to nie luksus. To część nauki

    Teraz punkt, który dla większości studentów pewnie będzie najtrudniejszy do zaakceptowania. Sen. Kiedy masz egzamin jutro, sen wydaje się pierwszą rzeczą do poświęcenia. Myślisz sobie: „Jeśli nie pójdę spać, zyskam osiem dodatkowych godzin na naukę”. Brzmi jak idealny plan. Tylko że to nie jest takie proste.

    Pytanie nie brzmi, ile godzin będziesz siedzieć z otwartymi notatkami, patrzeć na nie i wrzucać kolejne informacje do swojej głowy. Pytanie brzmi: W jakim stanie będzie mój mózg, moja uwaga i moja pamięć, kiedy dostanę arkusz z pytaniami?

    Sen nie jest luksusem. Sen jest częścią nauki. Na Instagramie wielokrotnie mówiłam o tym, jak ogromne znaczenie ma sen. Na moim kanale znajdziesz również materiały dotyczące tego, jak dbać o jego jakość.

    Ale powiem to jeszcze raz. To właśnie podczas snu mózg wykonuje ogromną część swojej pracy. Przenosi informacje z pamięci krótkotrwałej do długotrwałej. Selekcjonuje je. Łączy ze sobą. Układa w większą całość. Dlatego tak często zdarza się, że wieczorem jakiś temat wydaje się kompletnie niezrozumiały, a rano nagle wszystko zaczyna mieć sens. To nie jest magia. Tak po prostu działa nasz mózg.

    Jest jeszcze jedna rzecz. Jeżeli przez cały dzień ładujesz informacje do pamięci krótkotrwałej, w pewnym momencie zaczyna brakować w niej miejsca. To trochę jak małe pudełko, które stopniowo się zapełnia. Podczas snu to pudełko zostaje opróżnione, ponieważ informacje są przenoszone do pamięci długotrwałej. A jej możliwości są nieporównywalnie większe.

    Dlatego sen jest tak ważny. Jeżeli następnego dnia chcesz dalej się uczyć, potrzebujesz miejsca na nowe informacje. Bez tego po prostu nie jesteś w stanie efektywnie pracować. Nie ma możliwości, żebyśmy skutecznie zapamiętywali bez snu. To po prostu niemożliwe.

    Dlaczego zarywanie nocy przed egzaminem nie działa?

    Lubię porównywać to do pieczenia ciasta. Możesz przygotować najlepsze składniki. Możesz mieć świetną mąkę, jajka, mleko i wszystkie dodatki. Ale jeśli nie włożysz tego ciasta do piekarnika, to go nie upieczesz. I dokładnie tak samo jest z nauką. Nauka jest wrzucaniem składników. Sen jest piekarnikiem.

    Liczy się nie to, co wpada do głowy, ale to, co w niej zostaje. A sen pomaga temu zostać. Dlatego zamiast robić całonocną, chaotyczną sesję nauki, dużo lepiej zrobić intensywną powtórkę i zostawić sobie chociaż blok snu.

    Nie zawsze da się przespać osiem godzin. Ale warto zadać sobie jedno pytanie: Czy kolejna godzina półprzytomnego czytania naprawdę da mi więcej niż godzina snu? Najczęściej odpowiedź brzmi: nie.


    Jak wykorzystać AI do nauki przed egzaminem?

    Ostatnio nagrałam też materiał o tym, jak używać sztucznej inteligencji do nauki w taki sposób, żeby nas nie ogłupiała. W Akademii Geniusza + AI znajdziesz kilkadziesiąt promptów i technik pokazujących, jak wykorzystywać AI do wspierania nauki. Dzisiaj chcę podzielić się jednym z najprostszych sposobów.

    Większość osób wpisuje do sztucznej inteligencji: „Wytłumacz mi ten temat”. I co dostaje? Kolejną ścianę tekstu. Kolejne informacje. Kolejne rzeczy do przeczytania.

    A przecież problemem bardzo często nie jest brak materiałów. Problemem jest to, że nie potrafimy sprawdzić, co już wiemy. Dlatego dużo lepiej wykorzystać AI do generowania pytań.

    Możesz napisać: „Mam egzamin z tego przedmiotu. Tematy obejmują: … Wygeneruj mi 20 pytań egzaminacyjnych na poziomie analizy i oceny. Nie chcę prostych definicji. Chcę pytania typu: porównaj, wyjaśnij przyczynę, przewidź skutki, zastosuj pojęcie w przykładzie”.

    I teraz najważniejsze. Nie czytasz od razu odpowiedzi. Najpierw próbujesz odpowiedzieć samodzielnie. Dopiero później sprawdzasz odpowiedź w książce, notatkach albo materiałach źródłowych. AI ma być trenerem, który rzuca Ci piłkę. Nie kimś, kto rozgrywa cały mecz za Ciebie.


    Zamiast paniki zrób listę luk

    Pod koniec nauki wiele osób robi coś bardzo niebezpiecznego. Wraca na początek. Jeszcze raz otwiera cały materiał. Na nowo przegląda wszystkie notatki. Jeszcze raz wpada w panikę.

    Zamiast tego dużo lepiej stworzyć listę luk. Lista luk nie jest kolejną notatką. To krótka lista rzeczy, które wymagają Twojej interwencji. Na przykład: „Nie umiem odróżnić mitozy od mejozy.” „Mylę funkcję banku centralnego.” „Nie wiem, kiedy stosować ten wzór.” „Nie umiem podać przykładu do tej teorii.” „Pamiętam definicję, ale nie potrafię jej zastosować.”

    I właśnie na tych rzeczach warto skupić ostatnią godzinę nauki. To trochę jak naprawianie przecieków w łodzi. Nie malujesz całej łodzi od nowa. Szukasz miejsc, przez które naprawdę wpada woda.


    Chcesz uczyć się na ostatnią chwilę? To sztuka podejmowania dobrych decyzji

    Na koniec chcę zostawić Cię z jedną myślą. Gdy chcesz się uczyć na ostatnią chwilę, pamiętaj że nauka wtedy nie polega na tym, by czytać wszystko, ale szybciej. Polega na tym, żeby szybciej podjąć dobre decyzje. Co jest fundamentem? Co mogę odłożyć, naprawdę zrozumieć? Jak coś wyjaśnić? Jakie pytania mogą pojawić się na egzaminie?

    Zawsze będę zachęcała Cię do tego, żeby przestać jedynie konsumować materiał i zacząć go trawić. Zamykaj notatki. Odtwarzaj informacje z głowy. Ucz się mnemotechnik. Korzystaj z systemów pamięciowych. Naucz się zarządzać informacjami i tworzyć mapy myśli, które pomagają dostrzegać połączenia.

    To tylko niewielki fragment wiedzy na temat efektywnej nauki, ale mam nadzieję, że ten artykuł pomoże Ci podejmować lepsze decyzje wtedy, gdy czasu jest naprawdę mało. Bo skuteczna nauka nie zaczyna się od większej liczby godzin. Zaczyna się od lepszej strategii.


    Chcesz uczyć się szybciej i skuteczniej nie tylko na ostatnią chwilę?

    Przygotowałam również bezpłatne szkolenie, na których pokazuję, jak uczyć się efektywnie i wykorzystywać możliwości swojego mózgu znacznie lepiej.

    Podczas jednego z nich wykonamy wspólnie prosty eksperyment pamięciowy, dzięki któremu przekonasz się, że Twoja pamięć działa dużo lepiej, niż Ci się wydaje. Pokażę Ci również, na jakich metodach nauki wiele osób niepotrzebnie traci czas i co zrobić, żeby uczyć się łatwiej, szybciej i skuteczniej.

    Jeżeli uczysz się języków obcych, koniecznie zajrzyj także na moje szkolenie dotyczące nauki słówek i gramatyki. To szkolenie stworzyłam szczególnie dla osób, które mają poczucie, że ciągle uczą się tych samych słów od nowa i chciałyby w końcu dojść do momentu, w którym nowe słówko zostaje w głowie na dłużej, a nie wraca do nauki kilka razy w roku.

    Trzymam za Ciebie kciuki.

    Powodzenia na egzaminie. 💛

    Dorota Filipiuk
    CZEŚĆ, JESTEM DOROTA

    Pomagam lepiej korzystać z najlepszego narzędzia, jakie masz — własnego mózgu.

    Jestem psychologiem i trenerką mózgu. Uczę, jak skuteczniej się uczyć, lepiej się koncentrować i wykorzystywać psychologię oraz wiedzę o mózgu w codziennym życiu.

    Obejrzyj bezpłatny webinar → Poznaj mnie lepiej
  • Jak skutecznie uczyć się języka? 3 błędy, które spowalniają naukę

    Jak skutecznie uczyć się języka? 3 błędy, które spowalniają naukę

    Wyobraź sobie dwie koleżanki — Martę i Asię. Obie postanawiają uczyć się języka angielskiego i zaczynają na podobnym poziomie, dokładnie w tym samym czasie. Mają podobny poziom inteligencji, uczą się mniej więcej tyle samo czasu dziennie, ale różnice między nimi są ogromne. Czy popełniają te same błędy w nauce języka?

    Po pięciu miesiącach Marta bez problemu jest w stanie dogadać się z native speakerem i postanawia zdawać egzaminy na poziomie B2. Asia niestety bardzo boi się mówić. Ma duże problemy z tym, aby nawet zrozumieć jakieś bardziej zaawansowane zdania i można byłoby powiedzieć, że bardziej utknęła na takim poziomie A2–B1.

    Większość osób pewnie powie, że Marta ma po prostu predyspozycje językowe. To, że poświęcała dokładnie tyle samo czasu co Asia na naukę, świadczy tylko i wyłącznie o tym, że ma po prostu talent do języków.

    Natomiast ja kompletnie się z tym nie zgodzę.

    Chcę Cię dzisiaj przekonać, że nauki nigdy nie powinniśmy liczyć czasem, bo to nie jest jednostka nauki, ale jakością i metodami, jakie stosujemy.

    Pokażę Ci dzisiaj trzy metody, które stosuje większość osób i jest przekonana, że świetnie działają. Niestety bardzo mocno sabotują nasze wyniki i nie dają dobrych efektów. Zobacz, czy ty też popełniasz te błędy w nauce języka.

    Przyznam, że przeszłam je wszystkie. Oczywiście popełniałam te błędy w nauce języka i widziałam też, jak bardzo negatywnie wpływały na moją psychikę.

    Pokażę Ci również trzy sposoby, które fantastycznie działają na nasz mózg i wykorzystują to, jak zapamiętujemy.

    Jeśli więc chcesz poznać sposoby na naukę według trenerki mózgu, zapraszam.

    Błąd nr 1: „Otocz się językiem, a zaczniesz mówić”


    Chcę zacząć od czegoś, co na pewno słyszałaś.

    Wystarczy, że będziesz słuchać podcastów w języku angielskim. Włączysz sobie angielskie radio. Włączysz telewizję. Będziesz oglądać filmy w języku angielskim.

    Po prostu otoczysz się językiem, a po jakimś czasie twój mózg jak gąbeczka będzie go chłonął i zaczniesz mówić. No niestety tak to nie działa.

    Zróbmy sobie krótki eksperyment.

    Weź kartkę papieru i narysuj na niej swój zegarek — ten, który masz na ręce, jeśli taki nosisz. Narysuj wszystkie elementy, które się na nim znajdują. Jak wyglądają dokładnie cyfry? W jaki sposób wyglądają wskazówki? Jakie są dodatkowe elementy, ozdobniki, koperta i tak dalej?

    Domyślam się, że jest to dla Ciebie dosyć trudne zadanie. Jeśli ten zegarek jest chociaż trochę bardziej skomplikowany niż najprostszy model, bardzo ciężko odtworzyć to, jak dokładnie wygląda, mimo że patrzysz na niego nawet kilkadziesiąt razy dziennie.

    I właśnie tak wygląda nauka pasywna.

    Twój mózg jest genialny. Możesz sobie pomyśleć: „Jaki on jest genialny, skoro nie potrafi zapamiętać tego, jak wygląda mój zegarek, na który tak często patrzę?”.

    Mózg jest bardzo wybredny w tym, co będzie zapamiętywać. Nie uczy się wszystkiego, na co patrzysz. Uczy się tego, co aktywnie przetwarzasz, napotykasz w różnych kontekstach i aktywnie stosujesz.

    Twój mózg ma aż trzy etapy zapamiętywania.

    Pierwszy to dekodowanie informacji, czyli świadome jej przetworzenie i decyzja: „hej, warto to zapamiętać”. Drugi to przechowywanie. Trzeci to przypominanie. Jeśli nie ma tego pierwszego etapu, dwa kolejne właściwie nie istnieją. A błędy w nauce języka , występują na wszystkich tych poziomach.

    Oglądanie materiałów w języku obcym to bardzo przyjemne spędzanie czasu i oczywiście nie ma w tym nic złego. Jeśli jednak tylko słuchasz i patrzysz, bez aktywnego przypominania sobie informacji, bez intencji zapamiętania konkretnych fraz, kontekstów, idiomów czy słów, wchodzisz w tryb, który nazywa się pasywnym kontaktem z językiem. I on oczywiście nie jest kompletnie bezużyteczny.

    Taki pasywny kontakt pomaga osłuchać się z melodią języka, jego rytmem i wymową. Sam w sobie nie buduje jednak bogatego słownictwa, dobrej gramatyki i nie sprawia, że nagle w magiczny sposób zaczniesz mówić.

    Wyobraź sobie, że chcesz nauczyć się jeździć na rowerze. Siadasz więc na kanapie i godzinami oglądasz Tour de France. Widzisz technikę jazdy, słyszysz komentarze o tym, jak kolarze pokonują zakręty, ale czy to oznacza, że po roku takiego intensywnego oglądania wsiądziesz na rower i zaczniesz świetnie jeździć?

    Znasz odpowiedź.

    Pasywna nauka języka jest właśnie takim oglądaniem Tour de France godzinami. To wiara w to, że nagle zaczniemy fantastycznie mówić i biegle używać języka tak jak aktorzy, których oglądamy na ekranie.

    Dlaczego tak bardzo ją lubimy? Bo jest bardzo przyjemna. Jest bardzo wygodna. Nie boli w żaden sposób. I daje nam bardzo przyjemne złudzenie produktywności — poczucie, że naprawdę coś robimy.

    Błąd nr 2: Aplikacje do nauki języków


    Jestem pewna, że tym sposobem wielu osobom zajdę za skórę, a część osób poczuje ogromną ulgę.

    Mam na myśli wykorzystywanie różnego rodzaju aplikacji, które obiecują nam, że dzięki nim będziemy świetnie mówić w języku obcym. Co jest w tym nie tak?

    Przecież te aplikacje mają mnóstwo sposobów na to, żebyśmy zaglądali do nich codziennie. Mają mnóstwo sposobów na to, żeby nauka była bardzo przyjemna. Rosną nam postępy, pojawiają się dźwięki i brzęczyki, można uratować dzień, który gdzieś wcześniej zaniedbaliśmy. Mała sówka patrzy na nas takim wzrokiem, jakbyśmy za chwilę mieli złamać jej maleńkie serduszko.

    I wszystko się tutaj zgadza. Jeśli chodzi o psychologię, to jest naprawdę majstersztyk. Ale właśnie w tym kryje się pewien problem.

    To, że te aplikacje działają tak dobrze, wynika między innymi z tego, że działają trochę jak hazard dla naszego mózgu. Dostajemy strzały dopaminy raz za razem. Zdobywamy kolejne punkty, mamy bardzo szybką informację zwrotną i wszystko to sprawia, że rzeczywiście chcemy tam wracać. Logujemy się, korzystamy, wracamy następnego dnia i kolejnego. To naprawdę bardzo mocno nas wciąga, bo tej dopaminy jest tam po prostu dużo. Aplikacje wykorzystują mechanizmy, które bardzo dobrze znamy chociażby z hazardu.

    No więc w czym jest problem? Problem polega na tym, że bardzo często pojawia się pewne złudzenie. Skoro logowałam się do aplikacji przez 1000 dni, to powinnam już dobrze mówić w tym języku, prawda?

    Jestem pewna, że znasz takie osoby. A być może sama jesteś jedną z nich. Miałaś bardzo długą passę, logowałaś się regularnie, naprawdę byłaś systematyczna, a mimo wszystko nadal nie czujesz się swobodnie, kiedy trzeba coś powiedzieć.

    I wtedy wiele osób wyciąga błędny wniosek. Skoro poświęciłam tyle czasu na naukę, skoro byłam tak regularna, skoro wszędzie słyszę, że regularność jest ważna i że lepiej uczyć się 15 minut dziennie niż raz w tygodniu przez godzinę, to dlaczego nie widzę efektów?

    I tutaj trzeba powiedzieć jedną bardzo ważną rzecz. Regularność jest świetna. Naprawdę jest. Tylko że regularność nie oznacza automatycznie skuteczności. To, że codziennie odznaczasz kolejne dni, nie oznacza jeszcze, że sama nauka jest efektywna.

    Co mam na myśli?

    Przede wszystkim jest ona bardzo bierna. W żaden sposób nie wymusza na nas aktywności mózgu, tego, żebyśmy sami napisali, jak minął nam dzień, sami zastanowili się, jak zamówić kawę w kawiarni, jak rozwiązać jakiś problem albo jak coś napisać. A przecież właśnie o to chodzi w języku. Żeby był jak najbardziej aktywny. Nie chodzi o to, żeby zaznaczać kolejne elementy na ekranie czy przesuwać słówka i układać z nich zdania.

    Chodzi o to, żebyśmy sami wyprodukowali ten język z własnego mózgu. Dopiero wtedy zaczyna to działać.

    I to jest niesamowicie ważne, żeby mieć tego świadomość, bo długa passa i regularne odznaczanie kolejnych dni nie zamówią za Ciebie kawy w Londynie, nie porozmawiają za Ciebie z lekarzem, kiedy coś Ci się stanie, i nie przejdą za Ciebie rozmowy kwalifikacyjnej. To bardzo ważne, żeby sobie to uświadomić.

    Te wszystkie brzęczyki i elementy gamifikacyjne są fantastyczne. Naprawdę. Tylko że nie o to chodzi w nauce języka.

    Wyobraź sobie, że chcesz zbudować siłę. Chodzisz na siłownię każdego dnia, ale przez trzy lata podnosisz dokładnie te same hantle o wadze dwóch kilogramów. Czy zbudujesz nawyk? Oczywiście, że tak. Ale czy staniesz się dużo silniejsza? Niekoniecznie.

    Żeby mięsień rósł, musi być przeciążany. I trochę podobnie jest z nauką języka, mimo że oczywiście pamięć nie działa jak mięsień.

    Zobacz, co dzieje się w takich aplikacjach. Uczysz się rozpoznawać obrazki, dopasowujesz słówka, wybierasz poprawne odpowiedzi. To jest umiejętność rozpoznawania, a nie produkowania i aktywnego przetwarzania informacji.

    A przecież właśnie o to nam chodzi. Żebyśmy mówili, pisali. Żebyśmy myśleli w tym języku. To dlatego nawet przy dużej regularności możesz mieć naprawdę słabe efekty.

    Błąd nr 3: Listy słówek bez kontekstu


    Nie znam takiej osoby, która nie robiłaby list słówek z języka obcego. Pogoda. Części ciała. Członkowie rodziny. Albo jakiekolwiek inne zestawienia. Chociażby słynne „słówka z unitu siódmego”. Ja sama oczywiście coś takiego robiłam. Byłam przekonana, że to najlepszy sposób, żeby zapamiętywać dużą liczbę słów. A to tylko błędy a nauce języka…

    Natomiast zobacz, że nasz mózg nie uczy się słów w ten sposób.

    Ucząc się nowego słowa, zawsze potrzebujemy pewnego kontekstu, w którym możemy go użyć. I to jest bardzo ważne, żeby właśnie w ten sposób na to patrzeć. Jeśli wypiszesz sobie listę słówek i po prostu patrzysz na nią, powtarzając te słowa wielokrotnie, to oczywiście działa tutaj pamięć mechaniczna. Jeśli chcesz poznać skuteczniejsze sposoby nauki słówek, przeczytaj również mój artykuł o tym, jak uczyć się słówek z języka obcego.

    Problem polega na tym, że bardzo często wygląda to tak: zdajesz egzamin z danego unitu, zaliczasz sprawdzian i wszystko wydaje się w porządku. A później mija miesiąc. I nagle okazuje się, że prawie nic nie pamiętasz. Zostaje kilka najważniejszych słówek, ale po jakimś czasie większość z nich po prostu znika.

    Brzmi znajomo?

    To nie wynika z tego, że Twoja pamięć źle działa. Wręcz przeciwnie. Bardzo często wynika to z tego, że nie wykorzystujemy jej w odpowiedni sposób. Nasz mózg znacznie lepiej zapamiętuje informacje, które są osadzone w jakimś kontekście. Takie, które można wykorzystać w praktyce, połączyć z innymi informacjami albo umieścić w konkretnej sytuacji.

    Dlatego samo patrzenie na listę słówek i wielokrotne ich powtarzanie daje często bardzo krótkotrwały efekt. Na chwilę działa. Na egzamin czasami również. Ale niekoniecznie sprawia, że te słowa zostają z nami na dłużej.

    I właśnie dlatego tak wiele osób ma później poczucie, że ciągle uczy się tych samych słówek od nowa. Nie dlatego, że mają słabą pamięć. Dlatego, że uczą się w sposób, który nie wykorzystuje pełnego potencjału tej pamięci.

    Czy Ty też popełniasz te błędy w nauce języka?Co zamiast tego?


    Jeśli rozpoznałaś się w którymś z tych trzech błędów, mam dla Ciebie dobrą wiadomość.

    To nie oznacza, że masz słabą pamięć. Nie oznacza też, że nie masz talentu do języków. Bardzo często oznacza tylko tyle, że korzystasz z metod, które nie wykorzystują pełnego potencjału Twojego mózgu.

    Pozostaje jednak pytanie: Co robić zamiast tego?

    W jaki sposób tworzyć kontekstowe fiszki ze słownictwa i gramatyki? Jak uczyć się tak, żeby słowa zostawały w głowie na dłużej? Jak wykorzystywać mnemotechniki? I w jaki sposób używać sztucznej inteligencji, żeby naprawdę wspierała naukę języka? Właśnie o tym opowiem podczas bezpłatnego webinaru.

    Pokażę Ci krok po kroku, jak tworzyć skuteczne fiszki, jak się z nich uczyć, jak wykorzystywać mnemotechniki i jak połączyć to wszystko ze sztuczną inteligencją, żeby nauka była szybsza i skuteczniejsza.

    Będę pokazywać wszystko na przykładzie języka angielskiego, ale same zasady możesz wykorzystać również podczas nauki innych języków.

    🎓 BEZPŁATNY WEBINAR O SKUTECZNEJ NAUCE SŁÓWEK

    Zapisz się tutaj: https://kurs.dorotafilipiuk.pl/obcy

    A w następnym wpisie pokażę Ci 3 sposoby nauki języka, które naprawdę działają i które wykorzystują to, jak nasz mózg uczy się i zapamiętuje informacje. Bo skuteczna nauka języka nie polega na spędzaniu większej liczby godzin nad materiałem. Polega na stosowaniu właściwych metod.

    Dorota Filipiuk
    CZEŚĆ, JESTEM DOROTA

    Pomagam lepiej korzystać z najlepszego narzędzia, jakie masz — własnego mózgu.

    Jestem psychologiem i trenerką mózgu. Uczę, jak skuteczniej się uczyć, lepiej się koncentrować i wykorzystywać psychologię oraz wiedzę o mózgu w codziennym życiu.

    Obejrzyj bezpłatny webinar → Poznaj mnie lepiej
  • Dlaczego kucie nie działa na medycynie – historia Julii

    Dlaczego kucie nie działa na medycynie – historia Julii

    Studentka medycyny, która przestała kuć i zaczęła osiągać — historia Julii i 5 rzeczy, które możesz wziąć dla siebie

    Akademię Geniusza stworzyłam z jedną misją: żeby jak najwięcej osób mogło uczyć się efektywnie i dzięki temu mieć lepsze, łatwiejsze, bardziej świadome życie — a także zarabiać świetne pieniądze, robiąc to, co kochają.

    Kilka razy w tygodniu czytam Wasze wiadomości i jestem naprawdę wzruszona. Piszecie o pierwszych spokojnych nocach przed egzaminem. O tym, że znowu wierzycie w siebie, że macie czas dla bliskich i swoich pasji. I właśnie to się dzieje dzięki Akademii: zaczynacie wierzyć w siebie, macie lepsze wyniki w nauce i pracy, odzyskujecie czas i spokój.

    To zawsze moja największa radość i motywacja. I właśnie dlatego, że chcę te postępy doceniać — nie tylko czytać o nich ze wzruszeniem, ale naprawdę nagradzać — stworzyłam konkurs o Kryształowy Mózg. Jego laureatką jest Julia — studentka czwartego roku medycyny, przyszła kardiolog, współautorka artykułów naukowych i kierowniczka badania, które otrzymało grant. A jeszcze niedawno była osobą, która czuła, że biegnie w miejscu — mimo że uczyła się „dwadzieścia pięć godzin na dobę”.

    Jak wyglądała nauka Julii przed Akademią


    Julia opisuje swoje studia przed Akademią obrazem, który zapada w pamięć: stroma góra, japońki zamiast butów wspinaczkowych i brak jakiejkolwiek asekuracji. Wszystko wymagało ogromnego wysiłku, a efekty były niewystarczające.

    Z każdej strony spływały na nią informacje — podręczniki, wykłady, ćwiczenia, zaliczenia. Do tego presja, stres i ciągłe poczucie, że musi udowadniać swoją wartość. Czas dla bliskich uciekał między palcami. Nie było go ani na spotkania, ani na chwilę oddechu. Może zastanawiała się dlaczego kucie nie działa…

    Największy koszt nie był jednak związany z samym materiałem.

    „Najwięcej energii kosztowało mnie nie samo studiowanie, tylko radzenie sobie z własnym stanem mentalnym — z frustracją, zniechęceniem i ciągłym pytaniem: czy ja w ogóle dam radę?”

    Brzmi znajomo?

    Dlaczego kucie nie działało — i dlaczego nigdy nie działa


    Julia robiła to, co robi większość studentów medycyny: skupiała się na ilości. Siedziała do późna, przepisywała notatki, wierzyła, że dobre notatki muszą być idealne i piękne.

    „Nie umiałam wiązać informacji w grupy, a już w szczególności wykorzystywać ich w aspektach praktycznych. Tylko kucie, kucie, kucie. A przecież to obelga dla mózgu.”

    I tu jest sedno: kucie to nie jest nauka. To jest złudzenie nauki. Więcej o tym, dlaczego kucie nie działa na studiach medycznych, pisałam w osobnym artykule o tym, jak uczyć się medycyny skuteczniej. Twój mózg zapamiętuje powierzchnię — wygląd strony, kolejność haseł, brzmienie zdania. Ale nie buduje połączeń. Nie rozumie, dlaczego jedno wynika z drugiego. I dlatego ta wiedza tak szybko znika — bo nigdy tak naprawdę wiedzą nie była.

    Na medycynie widać to wyjątkowo dobrze. Bo medycyna nie pyta cię, czy pamiętasz definicję. Pyta cię, czy rozumiesz mechanizm. Czy potrafisz połączyć kropki. Czy wiesz, co z tego wynika w praktyce.

    Co zmieniło się po Akademii


    Zmiana nie polegała na tym, że materiału nagle było mniej. Zmieniło się podejście — i to wystarczyło, żeby wszystko wyglądało inaczej.

    „Dzięki technikom, które poznałam, i strukturze, jaką wprowadziłam w nauce, moje życie stało się bardziej uporządkowane i efektywne. Wiedziałam, jakie cele chcę osiągnąć i jak łączyć naukę z codziennymi obowiązkami, pasjami i aktywnościami dodatkowymi.”

    W ciągu jednego roku Julia została kierowniczką badania, które otrzymało grant. Współtworzy artykuły naukowe i występuje na konferencjach. Równolegle uczy się niemieckiego — i widzi wyraźny postęp. Pracuje jako nauczycielka angielskiego. I ma czas dla bliskich.

    „Teraz czuję, że nie jestem już tą samą osobą — zagubioną, przytłoczoną, niepewną siebie studentką. Akademia nauczyła mnie wierzyć w mój mózg i w moje możliwości. Zaczęłam go autentycznie ubóstwiać.”

    5 rzeczy, które możesz wziąć dla siebie z historii Julii


    1. Ilość godzin to nie jest miernik nauki. Możesz siedzieć nad książkami do drugiej w nocy i wciąż nie uczyć się skutecznie. Liczy się to, co dzieje się w twojej głowie podczas nauki — czy rozumiesz, czy łączysz, czy aktywnie przywoływujesz wiedzę. Nie to, ile czasu spędziłaś przy biurku.

    2. Kucie to obelga dla mózgu — dosłownie. Twój mózg jest stworzony do budowania połączeń, rozumienia kontekstu i tworzenia skojarzeń. Kiedy dajesz mu suche fakty do bezmyślnego powtarzania, marnujesz jego potencjał. Mapy myśli, mnemotechniki, łańcuchy skojarzeń — to narzędzia, które pozwalają mózgowi robić to, do czego naprawdę się nadaje.

    3. Chaos w głowie to sygnał, że brakuje systemu — nie że jesteś za słaba. Julia czuła się zagubiona nie dlatego, że nie dawała rady. Dlatego, że nikt nigdy nie pokazał jej, jak porządkować materiał, jak planować powtórki, jak łączyć informacje w logiczną całość. Odpowiedni system jest odpowiedzią dla każdego, kto chce przestać tonąć w materiale.

    4. Sen to część nauki — nie nagroda po nauce. Zarywanie nocy przed kolokwium to jedna z najkosztowniejszych strategii, jaką możesz przyjąć. W czasie snu twój mózg dosłownie utrwala to, czego się uczyłaś — segreguje informacje, buduje połączenia, odkłada ważne rzeczy do pamięci długoterminowej. Odbierając mu ten czas, odbierasz sobie efekty całej poprzedniej nauki.

    5. Zmiana podejścia nie wymaga więcej czasu — wymaga większego skupienia. Julia nie zaczęła nagle mieć więcej godzin w dobie. Zaczęła inaczej z nich korzystać. I to wystarczyło, żeby mieć czas i na naukę, i na życie, i na pilates, i na bieżnię, którą — jak sama mówi — kupiła pod wpływem inspiracji z kursu.

    Jeśli rozpoznajesz siebie w tej historii i zastanawiasz się dlaczego kucie nie działa


    Jeśli masz poczucie, że uczysz się dużo, ale nieskutecznie — że jesteś zmęczona, a efekty są nie takie, jak chcesz — to bardzo możliwe, że problemem nie jest ilość materiału. Ani twoje możliwości. Ani twoja pamięć.

    Możliwe, że po prostu nikt nigdy nie pokazał ci, jak naprawdę się uczyć.

    Właśnie dlatego powstała Akademia Geniusza + AI dla Medyków — program, który pokaże Ci dlaczego kucie nie działa, poprowadzi Cię krok po kroku przez techniki, które działają: jak zapamiętywać, jak łączyć informacje, jak wprowadzić system, który pozwoli ci ogarnąć medyczny materiał bez zarywania nocy i bez poczucia, że nigdy nie nadążasz.

    Problem nigdy nie leżał w tobie. Tylko w metodzie.

    Dorota Filipiuk
    CZEŚĆ, JESTEM DOROTA

    Pomagam lepiej korzystać z najlepszego narzędzia, jakie masz — własnego mózgu.

    Jestem psychologiem i trenerką mózgu. Uczę, jak skuteczniej się uczyć, lepiej się koncentrować i wykorzystywać psychologię oraz wiedzę o mózgu w codziennym życiu.

    Obejrzyj bezpłatny webinar → Poznaj mnie lepiej
  • Dlaczego kucie nie działa na studiach medycznych

    Dlaczego kucie nie działa na studiach medycznych

    Wyobraź sobie, że siadasz do nauki o 22:00. Przed tobą podręcznik, notatki, zakładki. Uczysz się. Powtarzasz. Czytasz jeszcze raz. O pierwszej w nocy zamykasz książkę z poczuciem, że zrobiłaś swoje. A potem przychodzi kolokwium i okazuje się, że to, co wydawało się tak jasne poprzedniego wieczoru — teraz gdzieś odpłynęło. Może zastanawiasz się: dlaczego kucie nie działa?

    Jeśli studiujesz medycynę, to wszystko brzmi znajomo. Może aż za bardzo.

    W tym miejscu bardzo wiele osób dochodzi do tego samego wniosku: muszę uczyć się więcej. Dłużej. Intensywniej. Jeszcze bardziej. Tylko że to nie jest właściwy wniosek. Bo problem nie leży w tym, ile się uczysz. Leży w tym, jak się uczysz.

    „Kucie” to nie jest nauka — to złudzenie nauki


    Kucie to jeden z tych nawyków, który wygląda jak praca, a nią nie jest. Siadasz, czytasz, powtarzasz, przepisujesz. Masz poczucie, że robisz coś pożytecznego — bo przecież siedzisz nad materiałem od kilku godzin. Ktoś wchodzi do pokoju i widzi: uczy się.

    Ale twój mózg robi w tym czasie coś zupełnie innego, niż myślisz.

    Zapamiętuje powierzchnię. Zapamiętuje wygląd strony, kolejność haseł, brzmienie zdań. Nie buduje połączeń. Nie rozumie, dlaczego jedno wynika z drugiego.

    Dlatego właśnie ta wiedza tak szybko znika. Bo nigdy tak naprawdę nie była wiedzą. Była odtworzeniem — trwającym dokładnie tak długo, jak długo miałaś to przed oczami.

    Julia, studentka czwartego roku medycyny, opisuje to tak: „Siedziałam do późna, skupiając się na ilości, a nie jakości. Wierzyłam, że dobre notatki muszą być idealne, piękne, a czasem zdarzało mi się nawet bezmyślnie przepisywać podręcznik. Nie umiałam wiązać informacji w grupy, a już w szczególności wykorzystywać ich w aspektach praktycznych — tylko kucie, kucie, kucie. A przecież to obelga dla mózgu.”

    Obelga dla mózgu — to moje ulubione powiedzenie i zgadzam się z nim w stu procentach. Kucie to właśnie to.

    Twój mózg nie jest maszyną do kopiowania


    Twój mózg nie działa jak skaner. Nie zapisuje stron jeden do jednego. On przetwarza informacje – i zatrzymuje tylko te, które mają sens w kontekście tego, co już wie.

    Wyobraź sobie, że próbujesz zapamiętać długą listę losowych słów: stół, niebo, kwas, nerka, widelec, ATP, okno, hemoglobina. Ciężko, prawda? A teraz wyobraź sobie, że te same słowa układają się w historię – że hemoglobina transportuje tlen, który zasila nerki, które filtrują krew napędzaną energią z ATP. Nagle te same informacje są o wiele łatwiejsze do przyswojenia.

    To nie przypadek. To mechanizm, który działa w każdym mózgu. Informacje, które są ze sobą połączone, które tworzą logiczną całość, które mają kontekst – zostają. Informacje wyrwane z kontekstu, zakute na pamięć bez zrozumienia – wyparowują.

    I właśnie dlatego medycyna jest tak trudna dla osób, które kują. Bo medycyna to nie jest zbiór faktów do zapamiętania. To jest sieć powiązań, gdzie wszystko wynika z czegoś i prowadzi do czegoś. Jeśli uczysz się tej sieci – możesz z niej korzystać. Jeśli zakujesz tylko węzły – sieć dla ciebie nie istnieje.

    Dlaczego więcej godzin nie rozwiązuje problemu


    Wielu studentów medycyny wpada w tę samą pułapkę.

    Kujesz. Nie wychodzi tak, jak powinno. Więc kujesz więcej. Wstajesz wcześniej, kładziesz się później, zarywasz noce, rezygnujesz z weekendów. I efekty nadal są nie takie, jak chcesz.

    Prawda jest taka, że zwiększenie liczby godzin przy złej metodzie daje więcej zmęczenia – nie więcej wiedzy. A zarywanie nocy dokłada do tego jeszcze jeden problem: sen to nie jest strata czasu. To jest moment, w którym mózg dosłownie segreguje to, czego się uczyłaś w ciągu dnia – odkłada ważne rzeczy, utrwala połączenia, wyrzuca zbędne. Jeśli odbierasz mu ten czas, dajesz mu materiał, który nigdy nie trafi do pamięci długoterminowej. To tak, jakbyś próbowała napełnić wiadro, które ma dziurę. Możesz lać więcej wody, ale problem leży gdzie indziej.

    Julia opisuje to bardzo precyzyjnie: „Biegnę, ale w miejscu. Nie nadążam, mimo że uczę się dwadzieścia pięć godzin na dobę.”

    Znasz to uczucie? Ja znam je z rozmów z setkami studentów. I za każdym razem problem wygląda tak samo – nie brak czasu, nie brak zaangażowania. Brak systemu.

    Co działa zamiast kucia — trzy rzeczy, które zmieniają wszystko


    Po pierwsze: zrozumienie przed zapamiętaniem. Zanim zaczniesz powtarzać jakikolwiek materiał, zatrzymaj się i zadaj sobie pytanie: czy rozumiem, dlaczego tak jest? Nie czy to pamiętam — czy to rozumiem. Jeśli nie rozumiesz mechanizmu, zakucie go da ci wiedzę, która nie przetrwa pierwszego egzaminu. Jeśli rozumiesz — zapamiętanie przyjdzie znacznie łatwiej i będzie trwałe.

    Po drugie: łączenie, a nie gromadzenie. Każdą nową informację, którą przyswajasz, zapytaj: z czym mi się to łączy? Co już wiem, co to przypomina, gdzie już to widziałam? Im więcej połączeń stworzysz, tym trwalsza będzie ta wiedza. Mapy myśli, mnemotechniki, łańcuchy skojarzeń — to narzędzia, które pomagają twojemu mózgowi budować tę sieć. Julia mówi wprost: „Odkryłam, że mapy myśli i mnemotechniki to mój sposób na naukę.”

    Po trzecie: system powtórek, który pracuje za ciebie. Jednorazowe przerobieniu materiału nie wystarczy — nawet jeśli zrobiłaś to świetnie. Mózg potrzebuje sygnałów, że dana informacja jest ważna. Daje mu je regularne przywoływanie tej informacji z pamięci — nie czytanie jej ponownie, ale próba przypomnienia sobie bez podpowiedzi. Krzywa zapominania jest bezlitosna, ale regularne powtórki w odpowiednich odstępach czasu mogą ją całkowicie odwrócić na twoją korzyść.

    Co zmienia się, kiedy masz system


    Julia, zanim trafiła do Akademii Geniusza, czuła się — jej własne słowa — jak ktoś, kto wspina się na stromą górę w japonkach zamiast w butach wspinaczkowych. Wszystko wymagało ogromnego wysiłku, a efekty były niewystarczające. Czuła się przytłoczona, zmęczona, ciągle z poczuciem, że nie nadąża.

    Rok po zmianie podejścia do nauki: jest kierowniczką badania, które otrzymało grant. Współtworzy artykuły naukowe. Występuje na konferencjach. Uczy się nowego języka — niemieckiego — i widzi wyraźny postęp. A do tego ma czas dla bliskich i na pilates.

    Nie dlatego, że ma „talent”. Dlatego, że zrozumiała, jak działa jej mózg — i zaczęła z nim pracować, zamiast przeciwko niemu.

    „Akademia nauczyła mnie wierzyć w mój mózg i w moje możliwości. Dzięki technikom i strukturze, jaką wprowadziłam w nauce, moje życie stało się bardziej uporządkowane i efektywne” — mówi Julia.

    To nie jest kwestia talentu. To kwestia metody.


    Jeśli czujesz, że uczysz się dużo, a efekty są niewystarczające — to nie znaczy, że nie nadajesz się na medycynę. To znaczy, że nikt nigdy nie pokazał ci, jak naprawdę uczyć się tej konkretnej, wymagającej dziedziny.

    Medycyna jest trudna — i nie ma co się oszukiwać, materiału jest naprawdę dużo. Ale problem nie leży w tym, że go za dużo. Problem leży w tym, że wymaga ona czegoś więcej niż zapamiętywania. Chodzi o myślenie w sieciach, nie w listach. O rozumienie, nie odtwarzanie. O system, który pozwoli ci ogarnąć ten ogrom — zamiast tonąć w nim z każdym kolejnym semestrem.

    I właśnie dlatego powstała Akademia Geniusza + AI dla Medyków — program, który krok po kroku pokazuje, jak pracować z materiałem medycznym w sposób, który naprawdę działa. Jak budować połączenia między informacjami, jak stosować techniki pamięciowe dostosowane do specyfiki tej dziedziny, jak planować powtórki i jak w końcu poczuć, że kontrolujesz swój materiał — zamiast gonić za nim bez tchu.

    Jeśli chcesz w końcu przestać kuć i zacząć naprawdę się uczyć — zapraszam Cię do Akademii: https://kurs.dorotafilipiuk.pl/dlamedykow

    Mózg masz już gotowy. Potrzebujesz tylko odpowiednich narzędzi.

    Jeśli chcesz lepiej zrozumieć, jak się uczysz i co u Ciebie działa, możesz zrobić ten krótki quiz o stylu uczenia się.

    Cześć! Jestem Dorota i od 15 lat pomagam ludziom uczyć się szybciej, lepiej i przyjemniej wykorzystując potencjał mózgu.
  • Dlaczego uczę się i nie pamiętam? To nie problem pamięci

    Dlaczego uczę się i nie pamiętam? To nie problem pamięci

    Pewnie też tak masz — siadasz do nauki, czytasz, słuchasz podcastów, wracasz do notatek. Robisz wszystko tak, jak „powinno się robić”. A potem mija miesiąc, patrzysz wstecz i myślisz: no tak, to było ciekawe. Ale co konkretnie z tego pamiętam? I zaczyna się takie nieprzyjemne uczucie: czytałam, słuchałam, poświęciłam czas — i po co? Dlaczego uczę się i nie pamiętam?

    To jest jeden z najbardziej frustrujących momentów w nauce. Nie dlatego, że się nie starałaś. Właśnie dlatego, że się starałaś.

    I w tym miejscu bardzo wiele osób dochodzi do tego samego wniosku: chyba po prostu mam słabą pamięć. Albo: może nauka po prostu nie jest dla mnie.

    Chcę ci powiedzieć coś ważnego: to nie jest prawda.

    Problem jest zupełnie gdzie indziej, niż myślisz


    Przez lata pracy z ludźmi — studentami, profesjonalistami, osobami, które uczą się dla siebie — widzę ten sam schemat. Ludzie, którzy mówią, że mają złą pamięć, bardzo często mają po prostu złe metody. Albo żadnych metod. I to nie jest ich wina — nikt ich tego nigdy nie nauczył.

    Wyobraź sobie taką sytuację. Czytasz artykuł o jakimś ciekawym zagadnieniu. Wszystko jest jasne, logiczne, ma sens. Masz takie poczucie: tak, rozumiem to. Zamykasz przeglądarkę i po kilku dniach ktoś cię pyta o tamten temat. I nagle… pustka. Coś tam było, ale co dokładnie? Dlaczego to działało? Jak to się nazywało?

    Dlaczego uczę się i nie pamiętam mimo nauki?

    To nie jest kwestia pamięci. To jest złudzenie, które nas wszystkich dotyczy — i które ma konkretną nazwę: iluzja wiedzy. Rozpoznajesz coś, bo to widziałaś. Ale rozpoznawanie to nie to samo, co umiejętność powiedzenia tego samodzielnie, bez podpowiedzi.

    Wyobraź sobie, że masz przed oczami mapę miasta, które dobrze znasz. Wiesz, gdzie co jest. Zamykasz mapę — i nagle nie możesz narysować tej mapy z głowy. Wszystko było znajome, kiedy na to patrzyłaś. Ale wiedzy tam nie ma.

    Iluzja wiedzy — dlaczego nam się wydaje, że umiemy, a tak naprawdę nie umiemy

    Twój mózg jest niesamowicie sprawnym filtrem. Każdego dnia dociera do niego ogromna ilość informacji — twarze mijanych osób, reklamy na billboardach, ceny w sklepie, numery rejestracyjne samochodów. Gdyby mózg próbował zapamiętać to wszystko, byłaby to katastrofa. Nie mogłabyś normalnie funkcjonować.

    Więc mózg robi coś genialnego — odrzuca to, co uznaje za nieważne. I robi to automatycznie, bez pytania cię o zdanie.

    Problem polega na tym, że dopóki nie pokażemy mózgowi, że dana informacja jest dla nas ważna — że warto ją zatrzymać — on potraktuje ją dokładnie jak billboardy mijane na ulicy. Widział, przetworzyło się, minęło. Nie dlatego, że jest leniwy. Dlatego, że działa optymalnie.

    Twój mózg działa dokładnie tak, jak powinien

    I tu jest ta ulga, którą chcę, żebyś poczuła: Twój mózg nie jest uszkodzony. On działa dokładnie tak, jak powinien działać. Jest po prostu bardzo, bardzo egoistyczny — w dobrym sensie tego słowa.

    Zatrzymuje tylko to, co uzna za ważne. To, co ma znaczenie. To, do czego wracasz. To, z czym coś łączysz.

    Jeśli dajesz mu suchy tekst, raz, bez kontekstu, bez połączeń, bez powrotu — on to wyrzuci. Nie dlatego, że jest leniwy. Dlatego, że działa optymalnie.

    Prawda jest taka, że to nie brak talentu jest tutaj problemem. To nie brak motywacji. To brak systemu, który sprawia, że mózg dostaje sygnał: ta informacja jest ważna, zatrzymaj ją.

    Jak naprawdę działa zapamiętywanie 


    Pomyśl o pamięci nie jak o szufladzie, do której wkładasz rzeczy. Pomyśl o niej jak o sieci pajęczej. Każda nowa informacja, którą przyswajasz, musi się zaczepić o coś, co już jest w tej sieci. Im więcej haczyków — czyli im więcej już wiesz na dany temat — tym łatwiej coś nowego „wisi” i nie wypada.

    Dlatego właśnie ekspertom tak łatwo się uczyć w swojej dziedzinie. Nie dlatego, że są mądrzejsi. Dlatego, że mają już dużo haczyków. Nowa wiedza ma się gdzie przyczepiać.

    I tutaj jest piękna pętla: im więcej wiesz, tym łatwiej się uczysz. A żeby zacząć tę pętlę, musisz tylko wiedzieć, jak ją uruchomić.

    Pięć rzeczy, które naprawdę pomagają mózgowi zapamiętywać


    Po pierwsze: sprawdzaj, a nie tylko czytaj.

    To jest jeden z najważniejszych przełomów, jeśli chodzi o naukę. Zamiast po raz kolejny patrzeć na notatki — zamknij je i spróbuj powiedzieć to, co pamiętasz, bez podpowiedzi. Z głowy. Na początku może być to trochę niekomfortowe, bo nagle okaże się, że dużo mniej pamiętasz niż myślałaś. I to jest dokładnie to, czego potrzebujesz. To, czego nie pamiętasz, jest cenniejsze niż to, co pamiętasz — bo pokazuje ci, nad czym faktycznie warto popracować. To właśnie nazywamy active recall, czyli aktywnym przywoływaniem wiedzy. Dzięki temu, już nigdy nie zapytasz dlaczego uczę się i nie pamiętam 😉

    Po drugie: wracaj do materiału — ale z głowy, nie z notatek.

    Powtórki mają sens tylko wtedy, gdy są aktywne. Przejrzenie notatek to bierne rozpoznawanie. Mózg jest grzeczny, kiwa głową, mówi „tak, znam to” — i nic z tego nie wynika. Prawdziwa powtórka to próba przypomnienia sobie czegoś, zanim zajrzysz do źródła. Wtedy mózg dostaje sygnał: ta informacja jest potrzebna. I zaczyna ją trzymać.

    Po trzecie: łącz nowe z tym, co już wiesz.

    Kiedy uczysz się czegoś nowego, zadaj sobie pytanie: z czym mi się to kojarzy? Co mi to przypomina? Gdzie już coś podobnego widziałam? Im więcej połączeń stworzysz, tym trwalej ta wiedza zostanie. Wiedza to klocki LEGO — nie wystarczy je mieć, trzeba je połączyć w coś, co stoi.

    Po czwarte: mózg zapamiętuje obrazy, nie słowa.

    Kiedy słyszysz słowo „truskawka”, w głowie pojawia ci się obraz. Kiedy słyszysz abstrakcyjne pojęcie — nic się nie pojawia. Dlatego tak trudno zapamiętać suche definicje. Jeśli chcesz, żeby coś zostało — zamień to na obraz, historię, metaforę. Ktoś mi kiedyś powiedział, że pamięć krótkotrwała to taki „żółty notes na biurku” — mieści mało, szybko się zapełnia, i trzeba szybko przepisać ważne rzeczy do szuflady. To proste zdanie — i od razu wiem, o co chodzi.

    Po piąte: sen to nie jest strata czasu — to jest przetwarzanie.

    W czasie snu mózg dosłownie „segreguje” to, czego się uczyłaś w ciągu dnia. Odkłada ważne rzeczy, wyrzuca zbędne. Jeśli uczysz się do późna kosztem snu, dajesz mózgowi materiał, który nigdy nie trafi do magazynu długoterminowego. To tak, jakbyś pisała coś ważnego na kartce i wyrzucała ją przed pójściem spać.

    Dlaczego to ważniejsze niż myślisz — i to nie tylko ze względu na egzaminy


    Jest coś, o czym rzadko się mówi w kontekście nauki, a co uważam za absolutnie kluczowe.

    Jakość naszego myślenia zależy od tego, co mamy w głowie. Nie od tego, co mamy pod ręką w telefonie. Nie od tego, co możemy sprawdzić w Google. Od tego, co jest zakodowane w naszej pamięci długoterminowej.

    To dlatego dwie osoby patrzące na ten sam problem widzą zupełnie co innego. Jedna ma więcej haczyków w sieci pajęczej — i dlatego zobaczy więcej możliwości, więcej powiązań, więcej rozwiązań. Kreatywność to nie jest magiczny talent. Kreatywność to łączenie wiedzy, którą masz. Nie możesz połączyć czegoś, czego nie masz.

    I jest jeszcze jedna rzecz, o której warto powiedzieć wprost: im mniej wiemy o jakimś temacie, tym łatwiej nas w tym temacie oszukać. Im więcej wiemy, tym lepiej rozumiemy, jakich pytań nie zadaliśmy. Wiedza to nie tylko użyteczność — to też ochrona.

    Dobra wiadomość: masz dobry mózg. Po prostu nikt nie pokazał Ci, jak go używać.


    I właśnie dlatego powstała Akademia Geniusza + AI.

    To najbardziej kompleksowy program o efektywnej nauce, jaki stworzyłam. Krok po kroku prowadzi Cię przez siedem obszarów, które razem budują prawdziwy system uczenia się: koncentrację, czytanie, notowanie, zapamiętywanie, zarządzanie wiedzą, higienę umysłu i wykorzystanie AI w nauce.

    Nie chodzi o to, żebyś uczyła się więcej. Chodzi o to, żebyś zaczęła uczyć się tak, żeby to zostało.

    W Akademii znajdziesz konkretne lekcje poświęcone temu, o czym czytałaś wyżej: jak pracować z active recall, jak budować system powtórek opartych na krzywej zapominania, jak tworzyć fiszki, które pomagają zapamiętywać na długo — a nie tylko na chwilę. A oprócz tego ponad 100 innych lekcji, które pokazują, jak naprawdę korzystać z potencjału swojego mózgu.

    Nie musisz być bardziej zdolna. Nie musisz mieć więcej czasu. Potrzebujesz tylko odpowiedniego systemu.

    Na koniec — to, co chcę, żebyś zabrała z tego artykułu


    Nie masz złej pamięci. Masz mózg, który działa tak, jak powinien — i który czeka na odpowiednie warunki, żeby zacząć zatrzymywać to, co ważne.

    Jeśli przez lata czułaś, że nauka jest dla Ciebie trudna, że za mało pamiętasz, że inni jakoś sobie radzą, a Ty nie — to naprawdę nie jest Twoja wina. Nikt Cię tego nie nauczył. Szkoła uczyła treści, ale nie uczyła, jak się uczyć.

    Najlepszy moment na zmianę był dawno temu. Drugi najlepszy moment jest teraz.

    Do zobaczenia w Akademii Geniusza + AI!

    Jeśli chcesz lepiej zrozumieć, jak się uczysz i co u Ciebie działa, możesz zrobić ten krótki quiz o stylu uczenia się.

    CHCĘ ZACZĄĆ UCZYĆ SIĘ EFEKTYWNIE Z AKADEMIĄ GENIUSZA + AI

    Dorota Filipiuk
    CZEŚĆ, JESTEM DOROTA

    Pomagam lepiej korzystać z najlepszego narzędzia, jakie masz — własnego mózgu.

    Jestem psychologiem i trenerką mózgu. Uczę, jak skuteczniej się uczyć, lepiej się koncentrować i wykorzystywać psychologię oraz wiedzę o mózgu w codziennym życiu.

    Obejrzyj bezpłatny webinar → Poznaj mnie lepiej