Czy nie jest przypadkiem tak, że oceny, które otrzymywałeś w szkole, wpływają obecnie na to, jakie podejmujesz decyzje, np. zawodowe? Jak korzystasz z szans, które daje Ci życie?
Brzmi absurdalnie, a jednak moi kursanci cały czas mi mówią, że nie mają głowy do liczb, nie mają predyspozycji językowych. Przerobią jeszcze tylko te dwa, trzy kursy i wtedy już będą gotowi do tego, aby zacząć działać. Są przekonani, że uczą się za wolno, że są gorsi od innych.
Nazywam się Dorota Filipiuk, jestem psychologiem i trenerką nauki. Po przeszkoleniu ponad 50 tysięcy osób chcę Ci dzisiaj pokazać kilka błędnych przekonań wyniesionych ze szkoły, których absolutnie nie powinniśmy z niej wynosić.
Wolisz oglądać niż czytać? Obejrzyj odcinek, w którym pokazuję, jak błędne przekonania wyniesione ze szkoły mogą wpływać na Twoje dorosłe życie. Opowiadam o pięciu lekcjach, których absolutnie nie powinniśmy wynosić ze szkoły.

1. Musisz skupiać się przede wszystkim na swoich słabych stronach
Wyobraź sobie dziecko, które wraca ze szkoły ze świadectwem. Na tym świadectwie widać: matematyka 5, fizyka 5, angielski 5, język polski 3. Jak Ci się wydaje, w większości domów o którym przedmiocie będzie mowa najdłużej? No właśnie.
I kiedy dziecko powie swoim rodzicom, że chciałoby się zapisać na robotykę, bo interesuje się fizyką i matematyką, rodzice mogą mu bardzo często odpowiedzieć: „Pomyślimy na ten temat, ale zobacz, że jesteś słaby z języka polskiego. Jak go nadrobisz, to wtedy pomyślimy, co dalej z tą robotyką”.
Oczywiście wiele osób może powiedzieć: „Dorota, jeśli ktoś ma trudności z czytaniem i przez to nie radzi sobie z innymi zadaniami, to potrzebuje pomocy”. Ale czym innym jest zadbanie o podstawy, a zupełnie czym innym jest przekonanie, że na świadectwie od góry do dołu powinny być same piątki.
My często słyszymy wtedy coś takiego: „To, co robię dobrze, nie wymaga żadnej uwagi. Ja mam się skupiać tylko i wyłącznie na tym, w czym mi jeszcze nie idzie, co mi idzie słabo”.
I później mamy 35 lat, chcemy pójść do jakiejś pracy, a zastanawiamy się tylko nad tym, czego jeszcze nie potrafimy. Czytamy wymagania do pracy i zastanawiamy się tylko: czego nie potrafię i jakie mam braki? Kiedy ktoś nas za coś chwali, zastanawiamy się nad tym, co zrobiliśmy źle, a nie nad tym, co zrobiliśmy dobrze.
Dlaczego warto rozwijać swoje mocne strony?
Jakie to ma konsekwencje? Między innymi takie, że nie wiedząc, jakie mam możliwości, jakie mam umiejętności i co robię dobrze, nie potrafię się tym pochwalić. Nie potrafię z tego skorzystać, nie potrafię często w ogóle uświadomić sobie, że coś takiego mam.
Żeby to było jasne, ja jestem za rozwojem. Jestem za tym, żeby patrzeć na to, co mogę zrobić jeszcze lepiej w firmie, którą prowadzę. Czego mogę się jeszcze nauczyć, w jaki sposób mogę się rozwijać, jak mogę poprawiać swoje kompetencje?
Ale jestem też za tym, aby zastanowić się nad tym, w czym ja już teraz jestem świetna. Żebym mogła sobie obrać jakiś kierunek, abym wiedziała, że na przykład jestem ekspertem w takim temacie. Mogę się jeszcze więcej właśnie w tym temacie uczyć, rozwijać, zmieniać, tak aby być coraz lepsza i aby sprawiało mi to też ogrom przyjemności i funu.
A my tymczasem bardzo często myślimy zupełnie inaczej. Zastanawiamy się tylko nad tym, czego nam brakuje, porównujemy się do innych, do tej Kasi, Zosi, Wojtka, Adasia. Myślimy sobie o tym, że oni znają lepiej hiszpański i jeszcze włoski, i jeszcze potrafią obsługiwać taki program, i taki, i taki, i taki.
I my się rozmywamy na różne umiejętności, które często w naszej niszy nawet nie są potrzebne.
Chcę tylko przypomnieć, że nie każda nasza słaba strona powinna być kolejnym projektem do naprawiania. Powinniśmy też skupiać się na tym, co potrafimy, co potrafimy dobrze. Tak, aby móc z tego skorzystać i dalej to rozwijać, a nie tylko skupiać się na tym, co potrafią inni i czego nam brakuje.

2. Nie masz talentu i predyspozycji do nauki pewnych rzeczy
Przejdźmy do lekcji numer dwa – mam nadzieję, że nie przyszło Ci jej doświadczyć.
Wyobraźmy sobie taką sytuację: nauczyciel kończy lekcję i mówi: „Czy wszyscy wszystko rozumieją?”. Widzimy, że nikt nie podnosi ręki. Niekoniecznie wszystko rozumiemy, ale uśmiechamy się i wydaje nam się, że jakoś przez to przejdziemy.
Później przychodzą kolejne zajęcia, mamy już pewne zaległości. Jeśli czegoś wcześniej nie rozumiałam, to teraz raczej magicznie tego nie zrozumiałam. Bardzo często ta zaległość gdzieś za mną idzie, raz, drugi, trzeci.
Zaczynamy nabierać przekonań, że na przykład jesteśmy słabi z matematyki, że nie mamy predyspozycji językowych, że czegoś nam brakuje. Szczególnie kiedy zaczynamy porównywać się do innych.
Ja sama pamiętam, że miałam wiecznie takie przekonanie, że jestem słaba z języków, bo porównywałam się do moich kolegów. Oni ten angielski zwykle mieli dużo, dużo lepszy.
Kiedyś zupełnie przypadkiem zapytałam ich: „Skąd Wy znacie takie dziwne słowa, na przykład związane z walką? Ja nigdy w życiu nawet ich nie widziałam, po polsku ich nie używam, a Wy to wszystko znacie”.
Wtedy oni powiedzieli mi, że po prostu cały czas uczyli się tego angielskiego w grach. Dzięki temu, że grali, uczyli się mnóstwa słówek, którymi później posługiwali się na zajęciach. Ale ja o tym wcześniej nie wiedziałam.
Talent czy wcześniejsze doświadczenie?
Podobnie jest z innymi rzeczami. Do dziś pamiętam, jak na studiach opiekowałam się takim małym Piotrusiem i w jego domu wszyscy byli bardzo umuzykalnieni.
Ale dlaczego? Tata grał na organach, mama śpiewała i grała na wielu instrumentach. W tym domu muzyka była na każdym kroku. Oni cały czas wystukiwali jakiś rytm, puszczali różne utwory na płytach, rozmawiali o muzyce, wszędzie były jakieś instrumenty.
I teraz takie dziecko, kiedy pójdzie do szkoły, będzie uznawane za dziecko, które jest utalentowane muzycznie. Ale tak naprawdę ono ma już ogromne doświadczenie z muzyką od maleńkości, od kołyski.
To zupełnie oczywiste, że dziecko, które wcześniej nie miało żadnego kontaktu z muzyką, może słuchało sobie gdzieś jakiegoś radia, nie będzie tak samo reagowało na muzykę. Nie będzie tak samo słuchało dźwięków, tak samo ich odtwarzało czy miało takiej samej rytmiki jak dziecko, które już pod tym względem ma dosyć duże doświadczenie.
Ale my często wyciągamy błędne wnioski, zresztą bardzo często z pomocą nauczycieli, że brakuje Ci tych predyspozycji językowych.
„A ta to ma umysł ścisły, niech ona idzie na matematykę, ale w tych językach to nie za bardzo. Po co ona ma się uczyć dobrej dykcji, po co ona ma się uczyć takich rzeczy, jak ona jest z tego słaba?”.
Jak błędne przekonania wyniesione ze szkoły wpływają na nasze decyzje?
Bardzo często jest tak, że my z tymi przekonaniami idziemy przez życie. Później widzimy jakieś stanowisko pracy, na którym musimy się nauczyć Excela czy rzeczy bardziej ścisłych. I nie aplikujemy, bo jesteśmy przekonani, że jesteśmy w tym gorsi, słabsi, że się do tego nie nadajemy.
To jest takie echo, które przychodzi nam z przeszłości.
Wiele osób nie uczy się języka, bo jest przekonanych, że są w czymś słabsze. Albo zapisuje się na zajęcia językowe i nagle okazuje się, że druga osoba z ławki trochę szybciej mówi, trochę lepiej, zna trochę więcej słów. I co? Wypisują się, bo uznają, że po prostu nie mają talentu językowego i się na tym nie znają.
My nie znamy przeszłości wszystkich ludzi. Nie wiemy, dlaczego te osoby uczą się łatwiej.
Pamiętaj, że im więcej wiedzy masz w danym temacie, im więcej doświadczeń, tym zwykle łatwiej uczyć mi się kolejnych rzeczy. Ten początek jest zwykle najtrudniejszy.
A my często z pierwszych porażek, z pierwszych trudności bądź z gadania nauczycieli i rodziców w dobrej wierze wyciągamy wnioski, że po prostu się do czegoś nie nadajemy.

3. Nauka musi być trudna, nudna i czasochłonna
Wyciągamy te wnioski też często z innego powodu. Wyobraźmy sobie, że uczymy się do jakiegoś sprawdzianu. Siedzimy, uczymy się, siedzimy nad książką, robimy notatki, spędziliśmy nad tym cały wieczór. Ale niestety okazuje się, że dostaliśmy słabą ocenę.
Nauczyciel nam mówi: „Przyłóż się bardziej”. Rodzice nam mówią: „Co Ty jesteś taki leń? To Ty nie rozumiesz? Masz się więcej przyłożyć”.
Tylko ja się zapytam: co to znaczy się bardziej przyłożyć?
To jest dla mnie paradoks szkoły. My się kompletnie w szkole nie uczymy, jak się uczyć, jak zapamiętywać. W jaki sposób mam spowodować, że ta wiedza, która znajduje się w książce, ma się znaleźć w mojej głowie?
I co my robimy? Powtarzamy różnego rodzaju błędy. Przepisujemy podręczniki do zeszytu, bo przecież ręka pamięta. Nie pamięta.
Zaczynamy sobie wszystko podkreślać, bo jak to będzie podkreślone na kolorowo, to też w jakiś magiczny sposób wejdzie do mojej głowy. Niestety tak to nie działa.
Albo wierzymy w to, że są pewne style nauki, że jesteśmy wzrokowcem, słuchowcem, kinestetykiem. Nie korzystamy z różnych innych form nauki, bo uważamy, że na nas to nie działa. I to znowu jest ogromny mit.
Dlaczego w szkole nie uczymy się, jak się uczyć?
Muszę to powiedzieć, bo bardzo dużo osób może wyciągnąć takie wnioski, że wszystkiemu winni są nauczyciele. To nieprawda.
Oni również nie uczą się tego, w jaki sposób lepiej zapamiętywać informacje czy jak uczyć uczniów, aby im tę naukę ułatwić.
Ja sama widzę, jak wielu nauczycieli zapisuje się na moje kursy trenerskie czy do Akademii Geniusza + AI. Chcą samodzielnie, za własne pieniądze, nauczyć się technik nauki, aby później wykorzystywać je w szkole.
To nie jest tak, że wszystkiemu winni są nauczyciele. Oni również są ofiarami tego systemu.
Często jest tak, że my znowu nabieramy złych przekonań, bo siedzę, uczę się, przepisuję, spędzam na tym dwa, trzy dni. I co? Często było to nudne, nieprzyjemne i kompletnie nie dawało żadnych rezultatów.
Zaczynamy mieć przekonanie, że brakuje nam talentu, że brakuje nam zdolności, że mamy słabą pamięć. Ale też, że nauka jest nudna, męcząca i trudna.
Wcale się później nie dziwię, że wiele osób nie uczy się po szkole. Nie chce chodzić na dodatkowe kursy, nie sięga po kolejne książki, nie ma takiego podejścia, że chce być ekspertem w swojej dziedzinie.
Nie ma takiego podejścia, że jeśli będę się w czymś coraz bardziej dokształcać, będę się w czymś coraz bardziej rozwijać, to będę coraz lepiej zarabiać. Że będę mieć z tego jakieś efekty.
Wiele osób ma wręcz takie przekonanie, że ma tak wiele obowiązków, że kompletnie nie ma czasu na naukę. Bo w głowie ma coś takiego, że nauka jest trudna i męcząca, ale też wymaga ogromu czasu.
Żebym miała jakiekolwiek rezultaty, jeśli się za coś wezmę, to powinnam przeznaczyć na to niemalże drugi etat. I to znowu jest duży błąd.
Jak uczyć się efektywniej? Bezpłatne Wyzwanie Geniusza
Niedawno robiłam ankietę o tym, co sprawia największą trudność w nauce. Najczęściej pojawiały się trzy rzeczy: brak czasu, systematyczności i koncentracji.
Dlatego postanowiłam, że jako psycholog i trenerka nauki organizuję trzydniowe, bezpłatne Wyzwanie Geniusza, aby każdego dnia przez jakieś 40 minut zająć się jednym z tych problemów.
Jeśli masz ochotę uczyć się efektywniej i pokonać brak czasu, systematyczność oraz brak koncentracji, zapraszam Cię bardzo serdecznie.
Wystarczy, że wejdziesz na stronę dorotafilipiuk.pl/wyzwanie.

4. Nauka polega na przerabianiu materiału
Chcę jeszcze wspomnieć o jednej lekcji, która też jakoś tak mnie wewnętrznie bardzo boli.
Bardzo dużo osób, które widzę, które uczą się już na studiach podyplomowych, na kursach czy szkoleniach, ma takie przekonanie, że nauka polega na przerabianiu materiału. Czyli po prostu kopiuj-wklej ze szkoły.
Siadam, przerabiam podręcznik od deski do deski, uzupełniam luki, zrobię jakieś ćwiczenie i tam jest po prostu wiedza, wiedza, wiedza, wiedza. Praktyki nie ma, nie wiem, co mam z tym zrobić, jak tego użyć. Ale to myślenie z nami zostaje.
Przerobienie jakiegoś kursu polega po prostu na tym, że obejrzę go od początku do samego końca. Bardzo dużo osób jest przekonanych, że będą coraz lepszymi ekspertami, jeśli zrobią kolejne kursy, kolejne szkolenia czy studia podyplomowe.
I to się jakoś automatycznie stanie, że zaczniemy mieć lepsze umiejętności, lepsze kompetencje, że to się przełoży na działanie.
Niestety tak to nie wygląda. Sama wiedza to zupełnie co innego niż to, że potrafię ją wykorzystać w praktyce, że potrafię z niej skorzystać.
My bardzo często nie widzimy tego połączenia i to też powoduje taką frustrację. Często słyszysz ode mnie: chcesz być ekspertem w swojej dziedzinie, ucz się, jak najlepiej staraj się rozwiązywać problemy swoich klientów, a będziesz zarabiać coraz więcej.
Po prostu nie ma na to innego rozwiązania, jeśli rynek oczywiście jest rosnący. Chyba że chcemy otworzyć jakieś czasopismo, bo to jest rynek bardzo malejący, więc wtedy rzeczywiście może się to okazać porażką.
Dlaczego kolejne kursy nie zawsze rozwijają nasze kompetencje?
Bardzo dużo osób nie widzi jednak, żeby te zarobki były coraz większe i żeby rzeczywiście rozwijały się jako eksperci.
Są skupione na odhaczaniu kolejnych kursów, na zdobywaniu kolejnych papierków, tych certyfikatów, a niekoniecznie na umiejętnościach, które rzeczywiście są im potrzebne w pracy.
Powinniśmy częściej pytać siebie, czego mam się nauczyć, aby rozwiązać ten i ten problem. Czego potrzebuję, aby zarabiać więcej? Jakie konkretnie umiejętności są mi potrzebne?
Zamiast tylko zastanawiać się nad tym, co kolejnego mam wpisać do CV, żeby tam po prostu zrobiło się ciaśniej.
Aby mieć kompetencje, potrzebujesz i wiedzy, i umiejętności, i odpowiedniej postawy, więc samo odhaczanie teorii to zdecydowanie za mało.

5. Musisz wszystko robić samodzielnie i nie możesz prosić o pomoc
Przejdźmy do jeszcze jednej rzeczy, która bardzo często niestety pojawia się w szkole. Nie podpowiadamy sobie. Każdy pracuje sam.
Na sprawdzianie oczywiście ta zasada ma sens. Chcemy przecież sprawdzić wiedzę konkretnej osoby. Ale nie każda sytuacja w życiu jest sprawdzianem. Powiedziałabym nawet, że 99% sytuacji nie jest sprawdzianem.
Wyobraź sobie pierwsze tygodnie w pracy. Masz zadanie, którego nigdy wcześniej nie robiłeś. Obok siedzi ktoś, kto mógłby wyjaśnić Ci jedną rzecz dosłownie w kilka minut.
Tylko że zapytać jest Ci głupio. Jeszcze pomyśli, że się nie nadajesz. Więc siedzisz godzinę, potem drugą, a zadanie nadal stoi.
Tymczasem w pracy często potrzebujemy umieć rozpoznać: „To wiem, tego nie wiem, tutaj sprawdzę źródło, a o to zapytam kogoś doświadczonego”.
Umiejętność współpracy też wymaga pewnego ćwiczenia. Musimy się dogadać, poznać swój sposób myślenia, swoją perspektywę. Nauczyć się tłumaczenia komuś czegoś, słuchania, zadawania odpowiednich pytań.
A my często chcemy robić wszystko sami. Bo jeśli kogoś zapytam o zdanie, jeśli kogoś poproszę o pomoc, to znaczy, że się nie nadaję, że jestem słabszy i gorszy.
Nie znoszę tego podejścia.
Jak współpraca z innymi pomaga nam się rozwijać?
Mam takie poczucie, że dużo szybciej byśmy się rozwijali, gdyby każdy z nas był w takiej grupie mastermindowej, do której naprawdę serdecznie Cię zachęcam.
Przyznam, że ja regularnie jestem w takich grupach, gdzie rozmawiamy o trudnościach i wyzwaniach biznesowych. Rozmawiamy o tym, co możemy robić lepiej, jakie mamy do tego podejście, jakie postawy, czego nowego się nauczyliśmy.
To cudownie rozwija nas samych i naprawdę bardzo serdecznie Cię zachęcam do takiego podejścia.
A my często boimy się powiedzieć, że czegoś nie potrafimy, bo przecież popełnianie błędów jest czymś złym. Brak wiedzy na jakiś temat jest czymś złym. Proszenie o pomoc jest czymś złym.
Błagam, skończmy z tym.

Jak uwolnić się od błędnych przekonań wyniesionych ze szkoły?
Wiem, że samo przeczytanie takiego tekstu to zdecydowanie za mało, aby w pełni to przepracować. Przyznam, że mnie aż w środku gdzieś skręca, żebyśmy w końcu to zostawili gdzieś na bok i naprawdę potrafili się bez tego całego ciężaru świetnie rozwijać.
Mam nadzieję, że po przeczytaniu tego artykułu masz takie przekonanie, że wow, mnie to nie dotyczy. Całe szczęście! Mogę dzisiaj świadomie rozmawiać z innymi osobami, mieć większą świadomość tego, przez co oni mogli przejść.
A jeśli w którymś z tych punktów czujesz, że tak, to jest o mnie, to dobrze, że masz już tę świadomość, bo możesz teraz nad tym pracować.
Możesz zauważyć, co możesz zmienić. Zobaczyć, że często ten opór związany z nauką czy z tym, że boję się przyznać, że czegoś nie potrafię, zapytać o pomoc, ten lęk przed popełnianiem błędów, to jest coś, nad czym możemy pracować.
Tak, aby zadbać o swoją lepszą przyszłość, czego oczywiście serdecznie Ci życzę.
Jak zawsze zachęcam Cię bardzo serdecznie do moich bezpłatnych szkoleń oraz do udziału w Wyzwaniu Geniusza.
Koniecznie daj mi znać w komentarzu, czego jeszcze nauczyła Cię szkoła, a czego absolutnie nie powinna była uczyć. Napisz też, czy znasz którąś z tych lekcji z własnego doświadczenia!


Dodaj komentarz