Blog

  • 7 rzeczy, których szkoła nauczyła Cię ŹLE

    7 rzeczy, których szkoła nauczyła Cię ŹLE

    Czy nie jest przypadkiem tak, że oceny, które otrzymywałeś w szkole, wpływają obecnie na to, jakie podejmujesz decyzje, np. zawodowe? Jak korzystasz z szans, które daje Ci życie?

    Brzmi absurdalnie, a jednak moi kursanci cały czas mi mówią, że nie mają głowy do liczb, nie mają predyspozycji językowych. Przerobią jeszcze tylko te dwa, trzy kursy i wtedy już będą gotowi do tego, aby zacząć działać. Są przekonani, że uczą się za wolno, że są gorsi od innych.

    Nazywam się Dorota Filipiuk, jestem psychologiem i trenerką nauki. Po przeszkoleniu ponad 50 tysięcy osób chcę Ci dzisiaj pokazać kilka błędnych przekonań wyniesionych ze szkoły, których absolutnie nie powinniśmy z niej wynosić.

    Wolisz oglądać niż czytać? Obejrzyj odcinek, w którym pokazuję, jak błędne przekonania wyniesione ze szkoły mogą wpływać na Twoje dorosłe życie. Opowiadam o pięciu lekcjach, których absolutnie nie powinniśmy wynosić ze szkoły.


    1. Musisz skupiać się przede wszystkim na swoich słabych stronach

    Wyobraź sobie dziecko, które wraca ze szkoły ze świadectwem. Na tym świadectwie widać: matematyka 5, fizyka 5, angielski 5, język polski 3. Jak Ci się wydaje, w większości domów o którym przedmiocie będzie mowa najdłużej? No właśnie.

    I kiedy dziecko powie swoim rodzicom, że chciałoby się zapisać na robotykę, bo interesuje się fizyką i matematyką, rodzice mogą mu bardzo często odpowiedzieć: „Pomyślimy na ten temat, ale zobacz, że jesteś słaby z języka polskiego. Jak go nadrobisz, to wtedy pomyślimy, co dalej z tą robotyką”.

    Oczywiście wiele osób może powiedzieć: „Dorota, jeśli ktoś ma trudności z czytaniem i przez to nie radzi sobie z innymi zadaniami, to potrzebuje pomocy”. Ale czym innym jest zadbanie o podstawy, a zupełnie czym innym jest przekonanie, że na świadectwie od góry do dołu powinny być same piątki.

    My często słyszymy wtedy coś takiego: „To, co robię dobrze, nie wymaga żadnej uwagi. Ja mam się skupiać tylko i wyłącznie na tym, w czym mi jeszcze nie idzie, co mi idzie słabo”.

    I później mamy 35 lat, chcemy pójść do jakiejś pracy, a zastanawiamy się tylko nad tym, czego jeszcze nie potrafimy. Czytamy wymagania do pracy i zastanawiamy się tylko: czego nie potrafię i jakie mam braki? Kiedy ktoś nas za coś chwali, zastanawiamy się nad tym, co zrobiliśmy źle, a nie nad tym, co zrobiliśmy dobrze.

    Dlaczego warto rozwijać swoje mocne strony?

    Jakie to ma konsekwencje? Między innymi takie, że nie wiedząc, jakie mam możliwości, jakie mam umiejętności i co robię dobrze, nie potrafię się tym pochwalić. Nie potrafię z tego skorzystać, nie potrafię często w ogóle uświadomić sobie, że coś takiego mam.

    Żeby to było jasne, ja jestem za rozwojem. Jestem za tym, żeby patrzeć na to, co mogę zrobić jeszcze lepiej w firmie, którą prowadzę. Czego mogę się jeszcze nauczyć, w jaki sposób mogę się rozwijać, jak mogę poprawiać swoje kompetencje?

    Ale jestem też za tym, aby zastanowić się nad tym, w czym ja już teraz jestem świetna. Żebym mogła sobie obrać jakiś kierunek, abym wiedziała, że na przykład jestem ekspertem w takim temacie. Mogę się jeszcze więcej właśnie w tym temacie uczyć, rozwijać, zmieniać, tak aby być coraz lepsza i aby sprawiało mi to też ogrom przyjemności i funu.

    A my tymczasem bardzo często myślimy zupełnie inaczej. Zastanawiamy się tylko nad tym, czego nam brakuje, porównujemy się do innych, do tej Kasi, Zosi, Wojtka, Adasia. Myślimy sobie o tym, że oni znają lepiej hiszpański i jeszcze włoski, i jeszcze potrafią obsługiwać taki program, i taki, i taki, i taki.

    I my się rozmywamy na różne umiejętności, które często w naszej niszy nawet nie są potrzebne.

    Chcę tylko przypomnieć, że nie każda nasza słaba strona powinna być kolejnym projektem do naprawiania. Powinniśmy też skupiać się na tym, co potrafimy, co potrafimy dobrze. Tak, aby móc z tego skorzystać i dalej to rozwijać, a nie tylko skupiać się na tym, co potrafią inni i czego nam brakuje.


    2. Nie masz talentu i predyspozycji do nauki pewnych rzeczy

    Przejdźmy do lekcji numer dwa – mam nadzieję, że nie przyszło Ci jej doświadczyć.

    Wyobraźmy sobie taką sytuację: nauczyciel kończy lekcję i mówi: „Czy wszyscy wszystko rozumieją?”. Widzimy, że nikt nie podnosi ręki. Niekoniecznie wszystko rozumiemy, ale uśmiechamy się i wydaje nam się, że jakoś przez to przejdziemy.

    Później przychodzą kolejne zajęcia, mamy już pewne zaległości. Jeśli czegoś wcześniej nie rozumiałam, to teraz raczej magicznie tego nie zrozumiałam. Bardzo często ta zaległość gdzieś za mną idzie, raz, drugi, trzeci.

    Zaczynamy nabierać przekonań, że na przykład jesteśmy słabi z matematyki, że nie mamy predyspozycji językowych, że czegoś nam brakuje. Szczególnie kiedy zaczynamy porównywać się do innych.

    Ja sama pamiętam, że miałam wiecznie takie przekonanie, że jestem słaba z języków, bo porównywałam się do moich kolegów. Oni ten angielski zwykle mieli dużo, dużo lepszy.

    Kiedyś zupełnie przypadkiem zapytałam ich: „Skąd Wy znacie takie dziwne słowa, na przykład związane z walką? Ja nigdy w życiu nawet ich nie widziałam, po polsku ich nie używam, a Wy to wszystko znacie”.

    Wtedy oni powiedzieli mi, że po prostu cały czas uczyli się tego angielskiego w grach. Dzięki temu, że grali, uczyli się mnóstwa słówek, którymi później posługiwali się na zajęciach. Ale ja o tym wcześniej nie wiedziałam.

    Talent czy wcześniejsze doświadczenie?

    Podobnie jest z innymi rzeczami. Do dziś pamiętam, jak na studiach opiekowałam się takim małym Piotrusiem i w jego domu wszyscy byli bardzo umuzykalnieni.

    Ale dlaczego? Tata grał na organach, mama śpiewała i grała na wielu instrumentach. W tym domu muzyka była na każdym kroku. Oni cały czas wystukiwali jakiś rytm, puszczali różne utwory na płytach, rozmawiali o muzyce, wszędzie były jakieś instrumenty.

    I teraz takie dziecko, kiedy pójdzie do szkoły, będzie uznawane za dziecko, które jest utalentowane muzycznie. Ale tak naprawdę ono ma już ogromne doświadczenie z muzyką od maleńkości, od kołyski.

    To zupełnie oczywiste, że dziecko, które wcześniej nie miało żadnego kontaktu z muzyką, może słuchało sobie gdzieś jakiegoś radia, nie będzie tak samo reagowało na muzykę. Nie będzie tak samo słuchało dźwięków, tak samo ich odtwarzało czy miało takiej samej rytmiki jak dziecko, które już pod tym względem ma dosyć duże doświadczenie.

    Ale my często wyciągamy błędne wnioski, zresztą bardzo często z pomocą nauczycieli, że brakuje Ci tych predyspozycji językowych.

    „A ta to ma umysł ścisły, niech ona idzie na matematykę, ale w tych językach to nie za bardzo. Po co ona ma się uczyć dobrej dykcji, po co ona ma się uczyć takich rzeczy, jak ona jest z tego słaba?”.

    Jak błędne przekonania wyniesione ze szkoły wpływają na nasze decyzje?

    Bardzo często jest tak, że my z tymi przekonaniami idziemy przez życie. Później widzimy jakieś stanowisko pracy, na którym musimy się nauczyć Excela czy rzeczy bardziej ścisłych. I nie aplikujemy, bo jesteśmy przekonani, że jesteśmy w tym gorsi, słabsi, że się do tego nie nadajemy.

    To jest takie echo, które przychodzi nam z przeszłości.

    Wiele osób nie uczy się języka, bo jest przekonanych, że są w czymś słabsze. Albo zapisuje się na zajęcia językowe i nagle okazuje się, że druga osoba z ławki trochę szybciej mówi, trochę lepiej, zna trochę więcej słów. I co? Wypisują się, bo uznają, że po prostu nie mają talentu językowego i się na tym nie znają.

    My nie znamy przeszłości wszystkich ludzi. Nie wiemy, dlaczego te osoby uczą się łatwiej.

    Pamiętaj, że im więcej wiedzy masz w danym temacie, im więcej doświadczeń, tym zwykle łatwiej uczyć mi się kolejnych rzeczy. Ten początek jest zwykle najtrudniejszy.

    A my często z pierwszych porażek, z pierwszych trudności bądź z gadania nauczycieli i rodziców w dobrej wierze wyciągamy wnioski, że po prostu się do czegoś nie nadajemy.


    3. Nauka musi być trudna, nudna i czasochłonna

    Wyciągamy te wnioski też często z innego powodu. Wyobraźmy sobie, że uczymy się do jakiegoś sprawdzianu. Siedzimy, uczymy się, siedzimy nad książką, robimy notatki, spędziliśmy nad tym cały wieczór. Ale niestety okazuje się, że dostaliśmy słabą ocenę.

    Nauczyciel nam mówi: „Przyłóż się bardziej”. Rodzice nam mówią: „Co Ty jesteś taki leń? To Ty nie rozumiesz? Masz się więcej przyłożyć”.

    Tylko ja się zapytam: co to znaczy się bardziej przyłożyć?

    To jest dla mnie paradoks szkoły. My się kompletnie w szkole nie uczymy, jak się uczyć, jak zapamiętywać. W jaki sposób mam spowodować, że ta wiedza, która znajduje się w książce, ma się znaleźć w mojej głowie?

    I co my robimy? Powtarzamy różnego rodzaju błędy. Przepisujemy podręczniki do zeszytu, bo przecież ręka pamięta. Nie pamięta.

    Zaczynamy sobie wszystko podkreślać, bo jak to będzie podkreślone na kolorowo, to też w jakiś magiczny sposób wejdzie do mojej głowy. Niestety tak to nie działa.

    Albo wierzymy w to, że są pewne style nauki, że jesteśmy wzrokowcem, słuchowcem, kinestetykiem. Nie korzystamy z różnych innych form nauki, bo uważamy, że na nas to nie działa. I to znowu jest ogromny mit.

    Dlaczego w szkole nie uczymy się, jak się uczyć?

    Muszę to powiedzieć, bo bardzo dużo osób może wyciągnąć takie wnioski, że wszystkiemu winni są nauczyciele. To nieprawda.

    Oni również nie uczą się tego, w jaki sposób lepiej zapamiętywać informacje czy jak uczyć uczniów, aby im tę naukę ułatwić.

    Ja sama widzę, jak wielu nauczycieli zapisuje się na moje kursy trenerskie czy do Akademii Geniusza + AI. Chcą samodzielnie, za własne pieniądze, nauczyć się technik nauki, aby później wykorzystywać je w szkole.

    To nie jest tak, że wszystkiemu winni są nauczyciele. Oni również są ofiarami tego systemu.

    Często jest tak, że my znowu nabieramy złych przekonań, bo siedzę, uczę się, przepisuję, spędzam na tym dwa, trzy dni. I co? Często było to nudne, nieprzyjemne i kompletnie nie dawało żadnych rezultatów.

    Zaczynamy mieć przekonanie, że brakuje nam talentu, że brakuje nam zdolności, że mamy słabą pamięć. Ale też, że nauka jest nudna, męcząca i trudna.

    Wcale się później nie dziwię, że wiele osób nie uczy się po szkole. Nie chce chodzić na dodatkowe kursy, nie sięga po kolejne książki, nie ma takiego podejścia, że chce być ekspertem w swojej dziedzinie.

    Nie ma takiego podejścia, że jeśli będę się w czymś coraz bardziej dokształcać, będę się w czymś coraz bardziej rozwijać, to będę coraz lepiej zarabiać. Że będę mieć z tego jakieś efekty.

    Wiele osób ma wręcz takie przekonanie, że ma tak wiele obowiązków, że kompletnie nie ma czasu na naukę. Bo w głowie ma coś takiego, że nauka jest trudna i męcząca, ale też wymaga ogromu czasu.

    Żebym miała jakiekolwiek rezultaty, jeśli się za coś wezmę, to powinnam przeznaczyć na to niemalże drugi etat. I to znowu jest duży błąd.

    Jak uczyć się efektywniej? Bezpłatne Wyzwanie Geniusza

    Niedawno robiłam ankietę o tym, co sprawia największą trudność w nauce. Najczęściej pojawiały się trzy rzeczy: brak czasu, systematyczności i koncentracji.

    Dlatego postanowiłam, że jako psycholog i trenerka nauki organizuję trzydniowe, bezpłatne Wyzwanie Geniusza, aby każdego dnia przez jakieś 40 minut zająć się jednym z tych problemów.

    Jeśli masz ochotę uczyć się efektywniej i pokonać brak czasu, systematyczność oraz brak koncentracji, zapraszam Cię bardzo serdecznie.

    Wystarczy, że wejdziesz na stronę dorotafilipiuk.pl/wyzwanie.


    4. Nauka polega na przerabianiu materiału

    Chcę jeszcze wspomnieć o jednej lekcji, która też jakoś tak mnie wewnętrznie bardzo boli.

    Bardzo dużo osób, które widzę, które uczą się już na studiach podyplomowych, na kursach czy szkoleniach, ma takie przekonanie, że nauka polega na przerabianiu materiału. Czyli po prostu kopiuj-wklej ze szkoły.

    Siadam, przerabiam podręcznik od deski do deski, uzupełniam luki, zrobię jakieś ćwiczenie i tam jest po prostu wiedza, wiedza, wiedza, wiedza. Praktyki nie ma, nie wiem, co mam z tym zrobić, jak tego użyć. Ale to myślenie z nami zostaje.

    Przerobienie jakiegoś kursu polega po prostu na tym, że obejrzę go od początku do samego końca. Bardzo dużo osób jest przekonanych, że będą coraz lepszymi ekspertami, jeśli zrobią kolejne kursy, kolejne szkolenia czy studia podyplomowe.

    I to się jakoś automatycznie stanie, że zaczniemy mieć lepsze umiejętności, lepsze kompetencje, że to się przełoży na działanie.

    Niestety tak to nie wygląda. Sama wiedza to zupełnie co innego niż to, że potrafię ją wykorzystać w praktyce, że potrafię z niej skorzystać.

    My bardzo często nie widzimy tego połączenia i to też powoduje taką frustrację. Często słyszysz ode mnie: chcesz być ekspertem w swojej dziedzinie, ucz się, jak najlepiej staraj się rozwiązywać problemy swoich klientów, a będziesz zarabiać coraz więcej.

    Po prostu nie ma na to innego rozwiązania, jeśli rynek oczywiście jest rosnący. Chyba że chcemy otworzyć jakieś czasopismo, bo to jest rynek bardzo malejący, więc wtedy rzeczywiście może się to okazać porażką.

    Dlaczego kolejne kursy nie zawsze rozwijają nasze kompetencje?

    Bardzo dużo osób nie widzi jednak, żeby te zarobki były coraz większe i żeby rzeczywiście rozwijały się jako eksperci.

    Są skupione na odhaczaniu kolejnych kursów, na zdobywaniu kolejnych papierków, tych certyfikatów, a niekoniecznie na umiejętnościach, które rzeczywiście są im potrzebne w pracy.

    Powinniśmy częściej pytać siebie, czego mam się nauczyć, aby rozwiązać ten i ten problem. Czego potrzebuję, aby zarabiać więcej? Jakie konkretnie umiejętności są mi potrzebne?

    Zamiast tylko zastanawiać się nad tym, co kolejnego mam wpisać do CV, żeby tam po prostu zrobiło się ciaśniej.

    Aby mieć kompetencje, potrzebujesz i wiedzy, i umiejętności, i odpowiedniej postawy, więc samo odhaczanie teorii to zdecydowanie za mało.


    5. Musisz wszystko robić samodzielnie i nie możesz prosić o pomoc

    Przejdźmy do jeszcze jednej rzeczy, która bardzo często niestety pojawia się w szkole. Nie podpowiadamy sobie. Każdy pracuje sam.

    Na sprawdzianie oczywiście ta zasada ma sens. Chcemy przecież sprawdzić wiedzę konkretnej osoby. Ale nie każda sytuacja w życiu jest sprawdzianem. Powiedziałabym nawet, że 99% sytuacji nie jest sprawdzianem.

    Wyobraź sobie pierwsze tygodnie w pracy. Masz zadanie, którego nigdy wcześniej nie robiłeś. Obok siedzi ktoś, kto mógłby wyjaśnić Ci jedną rzecz dosłownie w kilka minut.

    Tylko że zapytać jest Ci głupio. Jeszcze pomyśli, że się nie nadajesz. Więc siedzisz godzinę, potem drugą, a zadanie nadal stoi.

    Tymczasem w pracy często potrzebujemy umieć rozpoznać: „To wiem, tego nie wiem, tutaj sprawdzę źródło, a o to zapytam kogoś doświadczonego”.

    Umiejętność współpracy też wymaga pewnego ćwiczenia. Musimy się dogadać, poznać swój sposób myślenia, swoją perspektywę. Nauczyć się tłumaczenia komuś czegoś, słuchania, zadawania odpowiednich pytań.

    A my często chcemy robić wszystko sami. Bo jeśli kogoś zapytam o zdanie, jeśli kogoś poproszę o pomoc, to znaczy, że się nie nadaję, że jestem słabszy i gorszy.

    Nie znoszę tego podejścia.

    Jak współpraca z innymi pomaga nam się rozwijać?

    Mam takie poczucie, że dużo szybciej byśmy się rozwijali, gdyby każdy z nas był w takiej grupie mastermindowej, do której naprawdę serdecznie Cię zachęcam.

    Przyznam, że ja regularnie jestem w takich grupach, gdzie rozmawiamy o trudnościach i wyzwaniach biznesowych. Rozmawiamy o tym, co możemy robić lepiej, jakie mamy do tego podejście, jakie postawy, czego nowego się nauczyliśmy.

    To cudownie rozwija nas samych i naprawdę bardzo serdecznie Cię zachęcam do takiego podejścia.

    A my często boimy się powiedzieć, że czegoś nie potrafimy, bo przecież popełnianie błędów jest czymś złym. Brak wiedzy na jakiś temat jest czymś złym. Proszenie o pomoc jest czymś złym.

    Błagam, skończmy z tym.


    Jak uwolnić się od błędnych przekonań wyniesionych ze szkoły?

    Wiem, że samo przeczytanie takiego tekstu to zdecydowanie za mało, aby w pełni to przepracować. Przyznam, że mnie aż w środku gdzieś skręca, żebyśmy w końcu to zostawili gdzieś na bok i naprawdę potrafili się bez tego całego ciężaru świetnie rozwijać.

    Mam nadzieję, że po przeczytaniu tego artykułu masz takie przekonanie, że wow, mnie to nie dotyczy. Całe szczęście! Mogę dzisiaj świadomie rozmawiać z innymi osobami, mieć większą świadomość tego, przez co oni mogli przejść.

    A jeśli w którymś z tych punktów czujesz, że tak, to jest o mnie, to dobrze, że masz już tę świadomość, bo możesz teraz nad tym pracować.

    Możesz zauważyć, co możesz zmienić. Zobaczyć, że często ten opór związany z nauką czy z tym, że boję się przyznać, że czegoś nie potrafię, zapytać o pomoc, ten lęk przed popełnianiem błędów, to jest coś, nad czym możemy pracować.

    Tak, aby zadbać o swoją lepszą przyszłość, czego oczywiście serdecznie Ci życzę.

    Jak zawsze zachęcam Cię bardzo serdecznie do moich bezpłatnych szkoleń oraz do udziału w Wyzwaniu Geniusza.

    Koniecznie daj mi znać w komentarzu, czego jeszcze nauczyła Cię szkoła, a czego absolutnie nie powinna była uczyć. Napisz też, czy znasz którąś z tych lekcji z własnego doświadczenia!

  • Jak uczyć się, kiedy NIE MASZ czasu?

    Jak uczyć się, kiedy NIE MASZ czasu?

    Jeśli masz wymagające studia, łączysz być może naukę z pracą, wychowywaniem dzieci, obowiązkami domowymi i masz wrażenie, że naprawdę brakuje Ci czasu na naukę, to mam dla Ciebie dwie wiadomości. Jedna jest dobra, a druga zła.

    Zła jest taka, że absolutnie nie możesz sobie pozwolić na to, żeby marnować czas, który masz, na jakieś nieskuteczne sposoby. A dobra jest taka, że być może wcale nie potrzebujesz aż tak dużo czasu, jak Ci się wydaje.

    Nazywam się Dorota Filipiuk. Jestem trenerką mózgu. Przeszkoliłam ponad 50 000 osób, a w Akademii Geniusza + AI pomagam ludziom zdawać nawet najtrudniejsze egzaminy. Dzisiaj chcę Ci pokazać, jak może wyglądać bardzo prosty, ale skuteczny sposób nauki, kiedy tego czasu bardzo Ci brakuje.

    Wolisz oglądać niż czytać? Obejrzyj odcinek, w którym pokazuję, jak znaleźć czas na naukę mimo wielu obowiązków. Dowiesz się też, jak wykorzystać ten czas, aby uczyć się skuteczniej i osiągać lepsze rezultaty.


    Jak znaleźć czas na naukę? Zacznij od rezultatu, a nie od liczby godzin

    Zacznijmy od rzeczy, która według mnie jest bardzo często pomijana. Kiedy rozmawiam z moimi kursantami, oni bardzo często mówią mi coś takiego: „Powinnam czytać więcej książek, powinnam przerabiać więcej kursów, powinnam się więcej uczyć, chociaż tę godzinę dziennie sobie znaleźć”.

    I zwróć uwagę, co łączy te wszystkie trzy zdania. My cały czas mówimy o czynności, a nie o rezultacie, który chcemy osiągnąć.

    To jest ogromna zmiana w myśleniu, bo możemy sobie czytać dziesiątki książek o koncentracji i tak naprawdę nic nie zrobić, aby rzeczywiście tę koncentrację mieć lepszą. Możemy przerobić kilka kursów trenerskich i nadal wcale nie umieć świetnie występować na scenie. Możemy przez miesiące oglądać tutoriale o tym, jak wykorzystywać sztuczną inteligencję w swojej pracy czy w nauce, i nadal nic z tym nie robić.

    Dlatego szczególnie kiedy masz mało czasu, musisz koniecznie zmienić to podejście. Tobie nie zależy na tym, aby po prostu przerabiać materiał, oswajać oczy z tekstem czy przechodzić przez kolejne lekcje. To nie o to chodzi w nauce.

    Powinniśmy myśleć o zdobywaniu nowej umiejętności trochę tak, jakbyśmy realizowali jakiś projekt.

    Nauka jako projekt – czego konkretnie chcesz się nauczyć?

    Weźmy taki przykład. Chcesz efektywnie przekazywać swoją wiedzę innym? Jesteś ekspertem, chcesz być trenerką, trenerem. Możesz sobie powiedzieć: „Chcę przerobić 30 lekcji kursu trenerskiego”, albo możesz też powiedzieć: „Chcę przygotować 20-minutowe wystąpienie, które będzie po prostu rewelacyjne, aż ludziom szczęki opadną na podłogę”.

    I to naprawdę, zaufaj mi, kompletnie zmienia sposób myślenia. Zamiast myśleć o tym, ile mam lekcji obejrzeć, muszę się skoncentrować na tym, czego mam się tam nauczyć.

    Muszę się zastanowić, w jaki sposób zrobić dobre otwarcie. Jak przygotować materiały czy na przykład prezentację, tak aby wzmacniała koncentrację, a nie ją zabijała, tak jak to robi większość osób. W jaki sposób mam mówić, aby wzbudzać ciekawość, żeby ludzie dosłownie spijali mi słowa z ust? Jak to wszystko zrobić?

    I teraz zobacz, że moja nauka będzie wyglądała zupełnie inaczej niż nauka osoby, która chce po prostu odhaczyć kolejną lekcję.

    Może się też okazać, że w danym kursie, kiedy chcę się skoncentrować na tym, żeby świetnie wystąpić na scenie, każda informacja nie będzie identycznie ważna.

    Dlaczego o tym mówię? Bo kiedy masz mało czasu, uczenie się wszystkiego z identyczną intensywnością może sprawić, że zabraknie Ci czasu na naprawdę kluczowe rzeczy.

    Nie jest więc ważna tylko ilość czasu, jaką mamy, ale też umiejętność zarządzania wiedzą, którą chcemy zdobyć.

    I teraz bardzo ważne, bo zaraz odezwą się osoby: „No tak, ale przecież ja chcę się po prostu uczyć, żeby więcej wiedzieć, żeby zaspokajać ciekawość dla czystej przyjemności”.

    Oczywiście, że tak. Ja też to cały czas robię. Natomiast jeśli chcesz zdać bardzo trudny egzamin, świetnie nauczyć się języka, awansować czy się przebranżowić, to takie oswajanie oczu z tekstem i przeglądanie różnych materiałów, bo może coś przy okazji wpadnie do głowy, naprawdę nie jest dobrym pomysłem.


    Jak podzielić naukę na mniejsze części?

    Kiedy myślimy o nauce jak o projekcie, zmienia się też nasze podejście do tego, jak podzielić materiał.

    Wyobraźmy sobie, że nasz projekt to budowanie świetnego zamku z klocków Lego. Czy to oznacza, że jeśli chcę zbudować ten zamek, muszę usiąść na 16 godzin i wszystko zbudować za jednym razem?

    Nie. Mogę jednego dnia zbudować wieżę, drugiego dnia mur, trzeciego dnia jeszcze jakiś kolejny element. Dobudowywać poszczególnymi klockami całą moją budowlę, a później cieszyć się z tego, że mam pewien rezultat.

    I dokładnie tak samo powinniśmy podchodzić do nauki: wypisać sobie, czego konkretnie mam się nauczyć. Co chcę wiedzieć na przykład o wystąpieniach, analizie danych czy angielskim?

    Jakie konkretnie umiejętności sobie wypiszę? Zamiast koncentrować się tylko na tym, co chcę przerabiać w książce, zobaczę, czego tak naprawdę potrzebuję, żeby zdobyć daną umiejętność, zdać konkretny egzamin bądź mówić biegle w danym języku.

    Kiedy już mamy w głowie to, że musimy się skoncentrować na rezultacie i warto podzielić go na mniejsze klocki, zastanówmy się, kiedy będziemy budowali. Czyli jak znaleźć czas w swojej dobie na to, żeby zacząć się uczyć.


    Brak czasu na naukę czy zmęczenie i chaos?

    Tutaj bardzo ważne jest pewne rozróżnienie.

    Część osób, która do mnie przychodzi, mówi: „Słuchaj, ja chciałabym w poniedziałki usiąść do tej nauki, ale jestem po prostu tak wyczerpana, że nie dam rady. Zasypiam”.

    Oczywiście, że wtedy nie siadaj. Absolutnie nie zachęcam Cię do rezygnowania z czasu wolnego i wypoczynku, bo musisz się uczyć.

    Twój mózg i tak nie będzie dobrze przyswajał tych informacji. Wymęczony, przemęczony, przebodźcowany mózg nie uczy się tak dobrze jak taki, który jest wypoczęty i chętny do zdobywania wiedzy.

    Podobnie, jeśli przychodzi do mnie osoba i mówi: „Chciałabym się nauczyć, jak występować na scenie czy jak prowadzić świetne szkolenie, ale nie wiem, za co mam się zabrać. Tutaj jakąś książkę kupiłam, tutaj coś przejrzałam, pooglądałam coś na YouTubie, ale nadal nie wiem, jak mam to zrobić”.

    To jest zupełnie inny problem. To problem organizacyjny. Problem tego, że nie wiemy, co konkretnie mamy wykonać.

    A jeszcze inny problem jest wtedy, kiedy mam już kupiony kurs, mam wszystko przygotowane, ale mówię, że nie mam czasu. Po prostu nie wiem, kiedy mam sobie to przerobić.

    Tutaj wiele rzeczy możemy zrobić, bo jeśli chodzi o zarządzanie sobą w czasie, nie mówimy o tym, że jakąś magiczną różdżką dodamy sobie nagle kilka godzin w ciągu tygodnia.

    Myślimy o tym, jak nauczyć się zarządzania sobą w tych 24 godzinach, których rozciągnąć się nie da, aby znaleźć czas na to, czego potrzebujemy.


    Jak wygospodarować czas na naukę w ciągu tygodnia?

    Jeśli nie jesteś osobą, która siedzi i zastanawia się: „Ludzie, co ja mam teraz robić?”, to oczywiście, że kiedy nagle postanowisz sobie przerabiać kurs przez trzy godziny tygodniowo czy uczyć się czegokolwiek, ten czas magicznie nie znajdzie się w Twoim tygodniu.

    Wiem, że to może wydawać się oczywiste, ale ludzie tak często myślą, że po prostu jakoś to się wydarzy. To się nie wydarzy.

    Musimy przeanalizować nasz kalendarz i zobaczyć, czy jakieś czynności możemy robić trochę mniej. Może jednak trochę mniej oglądać Netflixa albo siedzieć na social mediach?

    Zamiast scrollować Instagram, być może w ciągu tych 15 minut mogę przerobić fiszki.

    Spójrz w statystyki swojego telefonu i sprawdź, ile czasu spędzasz w social mediach. Czy to rzeczywiście czas, który daje Ci realny odpoczynek i satysfakcję?

    Z czego możesz zrezygnować lub co możesz wydelegować?

    Druga rzecz, którą możemy zrobić, jeśli chodzi o zarządzanie sobą w czasie, to zastanowić się, czy z części czynności mogę zrezygnować albo je wydelegować.

    Może wydeleguję je w taki sposób, że na przykład zamówię sobie catering jakiegoś dnia, bo nie jestem w stanie połączyć nauki, obowiązków i gotowania?

    A być może zobaczę, czy mogę jakoś inaczej tym zarządzić. Na przykład zawekuję sobie w niedzielę tyle słoików, że wystarczy mi na cały tydzień, albo będę stosowała różne takie triki.

    Ja na przykład miałam taki sposób, że kiedy jadłam strączki, zawsze gotowałam kilogram ciecierzycy albo kilogram fasoli. Następnie dzieliłam je na małe porcje i mroziłam.

    Dzięki temu później, kiedy przygotowywałam jakiś sos, wystarczyło wyciągnąć porcję z zamrażarki, wrzucić i miałam obiad gotowy w 15 minut.

    Jak wykorzystać krótkie przerwy na naukę?

    Trzecia rzecz: czy być może mam jakieś powtarzalne, nawet krótkie fragmenty czasu?

    Na przykład w poniedziałki zaczynam trochę później pracę czy naukę, a we wtorki muszę przejechać z jednego końca miasta na drugi. Jestem wtedy w pociągu, tramwaju czy metrze przez 20 minut i mogłabym ten czas jakoś wykorzystać.

    Da się na te nasze klocki znaleźć trochę czasu i zastanowić się, co mogę z nim zrobić.

    I bardzo ważna rzecz: jeśli już znajdziesz te przestrzenie, warto zapisać to w bardzo prostym zdaniu:

    KIEDY [coś zrobisz], WTEDY [zrobisz konkretną rzecz].

    Kiedy na przykład skończę w poniedziałek śniadanie, wtedy odpalam na 30 minut kurs, który już sobie kupiłam.

    A we wtorek, kiedy jadę między uczelniami czy mam jakiś 20-minutowy przejazd, przerabiam fiszki, żebym nie zapomniała tego, czego się nauczyłam. System powtórkowy jest niezwykle ważny, abyśmy w ogóle zapamiętywali informacje na zawsze.

    Koniecznie sprawdź też mój materiał o tym, jak uczyć się, aby zapamiętywać wiedzę na stałe.


    Jak dopasować zadania do czasu, który masz na naukę?

    Ważne jest przeanalizowanie swojego tygodnia. Nie zawsze muszę uczyć się 20 minut każdego dnia, bo czasami będzie to 15 minut, czasami pół godziny, a czasami na przykład godzina.

    I super, jeśli do tych odcinków czasu znajdę konkretne zadania.

    Jeśli mam pół godziny, przerabiam na przykład jeden kurs. Jeśli mam godzinę, siadam i rozpisuję swoje wystąpienie. A jeśli mam 15 minut, powtarzam fiszki.

    Mogę też dołączyć do tego różne sposoby nauki.

    Pamiętaj, że 40 minut to nie jest cel Twojej nauki. To są zasoby, którymi dysponujesz, żeby ten cel osiągnąć.

    Ten sposób myślenia jest dla mnie naprawdę bardzo ważny, dlatego że nauki nigdy nie powinniśmy mierzyć w jednostkach czasu. Tego się w ten sposób nie robi.

    Jedna osoba będzie siedziała nad czymś 100 godzin i wcale nie oznacza to, że będzie się dużo lepiej na czymś znała niż osoba, która siedziała nad tym połowę czasu.

    I nie dlatego, że ta druga jest zdolniejsza albo ma jakiś niezwykły talent czy predyspozycje, tylko dlatego, że sposób, w jaki się uczymy, jest ogromnie ważny.

    Dlaczego dłuższa nauka nie zawsze daje lepsze efekty?

    Jedna osoba może po prostu siedzieć, czytać wielokrotnie to samo, podkreślać i przepisywać informacje z książki do zeszytu. Ma wtedy poczucie: „Jejku, siedziałam trzy godziny, naprawdę się świetnie uczyłam”.

    A druga osoba ma rozpisany plan nauki i wie, w jaki sposób zacząć sesję. Robi odpowiedni przegląd, pracuje z notatkami, robi odpowiednie notatki i buduje swój system powtórkowy.

    Wie też, w jaki sposób zakończyć sesję nauki, żeby lepiej zapamiętać. Może siedzieć połowę tego czasu, nie tracić go na nieskuteczne metody i wykorzystać to, jak tak naprawdę pracuje mózg.

    Nagle okazuje się, że osoba, która siedziała trzy godziny, dużo mniej zapamiętała i dużo gorzej skorzysta z tej wiedzy niż ta, która siedziała godzinę.

    Warto przy tym pamiętać, że nie każdej umiejętności da się nauczyć w 15 minut.

    Chodzi o to, że możemy naprawdę dużo efektywniej korzystać z naszego cudownego mózgu, jeśli wiemy, jak on pracuje.

    Nie chcę więc, aby sztywno trzymać się konkretnej liczby minut – czy to będzie 15, czy 20 minut, nie ma aż takiego znaczenia.

    To pewna strategia, którą sobie rozpisujemy, żeby nauka nie wyglądała w taki sposób, że uczysz się czegoś, co po prostu wpadnie Ci w ręce w wolnym czasie.

    Później mamy takie poczucie: „Uczyłam się, coś tam sprawdzałam, ale tych efektów cały czas nie ma”. No i nie może być. Po prostu nie może być.


    Jak uniknąć chaosu i nie tracić czasu na szukanie materiałów?

    Jeśli mamy problem z chaosem, z tym, że nie wiemy, za co się zabrać, to też jest bardzo ważna rzecz.

    Bardzo dużo osób ma czas na naukę, ale później 10–15 minut traci na szukanie materiałów i zastanawianie się, za co właściwie powinny się zabrać.

    „Chcę super występować na scenie, ale nie wiem, czego mam się nauczyć. Nie wiem, co jest mi potrzebne. Nie mam pojęcia, jakie umiejętności są tutaj ważne, jak mam się za to zabrać i od czego zacząć”.

    Brak tej wiedzy uniemożliwia nam uczenie się i tak naprawdę przepalamy swój czas.

    Jeśli masz pół godziny na naukę, a 15 minut zastanawiasz się, od czego zacząć, to oczywiście nie jest kwestia czasu. To kwestia organizacji i tego, że mamy chaos.

    Dlatego bardzo ważne jest, żebyśmy najpierw odrobili zadanie, o którym wspomniałam wcześniej, czyli podzielili dany projekt, dane zadanie na małe części.

    Później super, jeśli możemy znaleźć eksperta w swojej dziedzinie, który nas poprowadzi.

    Czasami jest to książka, jeśli nie masz pieniędzy. Jeśli masz trochę więcej pieniędzy, niech to będzie kurs. A jeśli masz dużo pieniędzy, super, jeśli będzie to mentor, osoba, która będzie z Tobą pracowała indywidualnie.

    Możesz mieć wtedy najlepsze efekty, jeśli oczywiście znajdziesz odpowiednią osobę.


    Co zrobić, kiedy plan nauki się posypie?

    A co, jeśli Twój plan się posypie?

    Tydzień było pięknie, drugi tydzień było pięknie, a w trzecim nagle okazuje się, że masz stresujący czas w pracy, za dużo rzeczy na uczelni i do tego wzięło Cię przeziębienie.

    Bardzo często widzę u ludzi takie poczucie, że wszystko na nic. Po prostu cały plan się posypał.

    Ale wróćmy do naszych klocków.

    Czy to, że nie budowałam dzisiaj nic z klocków, oznacza, że cała moja budowla, która już tam jest przygotowywana, się posypała i zniknęła?

    Nie. Ona nadal tam jest. Czasami muszę do tego wrócić, czasami zastanowić się, gdzie skończyłam, ale nadal tam jest.

    Jak kończyć sesję nauki, żeby łatwiej do niej wrócić?

    Dlatego bardzo Cię zachęcam do tego, aby każdą sesję nauki kończyć zapisaniem sobie, od czego zacznę kolejną.

    Na przykład: „Zrobiłam to i to. Na kolejnej sesji dowiedz się tego i tego. Odpowiedz na takie i takie pytanie, poszukaj tego i tego, bo teraz się nad tym zastanawiałam. Ale już minęło pół godziny, muszę lecieć dalej, dziecko się obudziło, mam autobus”.

    Idealnie, jeśli jestem już przygotowana na to, że kiedy znowu będę miała 15, 20 czy 30 minut, wiem, od czego zacząć i w którym punkcie skończyłam.


    Nie licz godzin nauki. Skup się na wiedzy i umiejętnościach

    Chciałabym, aby po przeczytaniu tego artykułu w Twojej głowie została taka myśl, że nie chodzi o to, żebym codziennie siedziała przez godzinę czy dwie i się uczyła. Żebym po prostu przerabiała kolejne kursy i czytała coraz więcej książek, bo to nie o to chodzi.

    Chodzi o to, żeby mieć w głowie rezultat: „Chcę się przebranżowić. Czego potrzebuję, żeby zdobyć tę umiejętność? Jakiej konkretnie wiedzy, jakich konkretnie umiejętności? Jak mam to zdobyć?”.

    Jeśli mam mało czasu, zastanawiam się, jakie klocki mogę sobie poukładać. Super, jeśli nauczę się zarządzania sobą w czasie i zastanowię się, gdzie mogę go zarezerwować.

    Tak, żebym zawsze mogła sobie wpisać, że jeśli robię coś, to robię coś konkretnego.

    Jak ja wykorzystuję krótkie chwile na naukę?

    U mnie wygląda to na przykład tak, że codziennie wieczorem idę naświetlać się czerwonymi lampami i w tym czasie po prostu przerabiam fiszki z angielskiego.

    To jest taki moment, kiedy ja sobie to robię. Jeśli chcesz wiedzieć, jak robić takie fiszki, sprawdź mój poradnik na ten temat.

    Ale też raz w tygodniu mam rozmowy z native speakerem. Chodzi mi o to, żebym mogła rozmawiać naturalnie, bo w mojej pracy przede wszystkim czytam i słucham języka angielskiego, ale nie mam okazji do tego, żeby mówić.

    Dlatego rezerwuję sobie tę godzinę tygodniowo, żeby chociaż troszeczkę porozmawiać. I to się już dzieje od trzech lat.

    Podobnie robię z innymi projektami. Jeśli chcę się nauczyć nowych umiejętności związanych ze sztuczną inteligencją, szkicowania czy malowania obrazów, dokładnie w ten sposób działam.

    Mimo że też przyznam, że tego czasu zawsze mi gdzieś brakuje.

    Chcę Cię zachęcić do takiego podejścia: czego konkretnie chcę się nauczyć, co chcę dzięki temu potrafić i jaki kolejny element mogę zbudować z czasu, którym naprawdę dysponuję?

    Bo być może dzisiaj masz tylko 15 minut, jutro możesz nawet nie mieć tego czasu wcale, ale w sobotę być może uda Ci się znaleźć pół godziny.

    Tylko Ty wiesz, gdzie jesteś na tej drodze. Ty wiesz, czego Ci jeszcze brakuje. Ty widzisz, co tam się dzieje.

    Chodzi mi o to, abyśmy nie kolekcjonowali godzin spędzonych nad książkami. Chodzi mi o stopniowe budowanie wiedzy i umiejętności, które są dla Ciebie ważne.

    Bardzo mnie ciekawi, czego Ty chcesz się nauczyć. Jaka umiejętność, jaka wiedza dzisiaj pomogłaby mi w życiu? Co spowodowałoby, że na przykład moje zarobki wzrosną o 20%? Albo jeśli studiujesz, co od razu pomogłoby mi dostać dobrą pracę po studiach?

    To są pytania, na które powinniśmy sobie zawsze znaleźć odpowiedź.


    Jak uczyć się efektywniej bez stresu i zarywania nocy?

    A jeśli chcesz dowiedzieć się, w jaki sposób uczyć się efektywniej – bez ciągłego stresu, zarywania nocy i wkuwania – zapraszam Cię bardzo serdecznie na bezpłatne szkolenie. Pokażę Ci na nim skuteczny trik pamięciowy, opowiem, jakich błędów unikać i jak zbudować swój system nauki, aby wycisnąć z tej godziny jak najwięcej.

    Zapiszesz się na nie tutaj.

  • Czego się uczyć, aby coraz więcej zarabiać

    Czego się uczyć, aby coraz więcej zarabiać

    „Zrobię jeszcze jeden kurs, później może podyplomówkę, a potem jeszcze taki dodatkowy certyfikat i wtedy to już będę gotowa na zmianę pracy”.

    Mijają miesiące, w Twoim CV robi się coraz ciaśniej, a w życiu zawodowym bardzo często nic się nie zmienia. I wtedy możesz zacząć myśleć: „Po co ja się tyle uczę?”.

    Nazywam się Dorota Filipiuk, jestem psychologiem i trenerką mózgu. Stworzyłam Akademię Geniusza + AI, aby pomagać ludziom zdawać nawet najtrudniejsze egzaminy. Dzisiaj chcę Ci pokazać, jak wybierać edukację, która będzie nas przybliżała do naszych celów. Jak sprawdzić, czego potrzebujesz do lepszej pracy czy awansu, zanim oddasz kolejne weekendy i ciężko zarobione pieniądze na szkolenia i kursy, które być może kiedyś Ci się przydadzą.

    Ja naprawdę wierzę w to, że edukacja może zmieniać nasze życie. Dzięki temu, że się uczymy, powinno być nam coraz łatwiej rozwiązywać różnego rodzaju problemy, stawać się ekspertami w swojej dziedzinie, czuć niesamowitą satysfakcję, zarabiać coraz więcej, mieć poczucie, że lepiej rozumiemy innych i samych siebie. Po prostu rozwiązujemy edukacją i wiedzą kolejne trudności, które stają na naszej drodze.

    Ale rozumiem też osoby, które przychodzą do mnie i mówią: „Dorota, ja mam dwa kierunki studiów, cztery podyplomówki, kursy, szkolenia, cały czas się uczę, inwestuję w swój rozwój i wcale nie jest tak, że coraz więcej zarabiam, że jest mi w tym życiu coraz lżej”.

    Właśnie temu zagadnieniu przyjrzymy się bliżej. Skąd w ogóle bierze się takie rozczarowanie i co zrobić, aby kolejna decyzja o nauce miała zdecydowanie więcej sensu?

    Wolisz oglądać niż czytać? Obejrzyj odcinek, w którym opowiadam, dlaczego kolejne kursy i szkolenia nie zawsze przekładają się na rozwój zawodowy. Pokazuję też, jak wybierać edukację, która naprawdę przybliża Cię do Twoich celów.


    Dlaczego kolejne kursy i szkolenia nie zawsze zmieniają naszą karierę?

    Pamiętam, jak na piątym roku studiów wiele osób było już poddenerwowanych tym, że za chwilę dostanie dyplom i trafi na rynek pracy. Jak to się często odbywało? Większość studentów zaczynała gorączkowo szukać różnych szkoleń, kursów i rzeczy, które można byłoby robić tak na zaś, bo być może się przydadzą.

    Wiele osób wydawało mnóstwo pieniędzy na kursy, które w ogóle nie były później związane z ich drogą zawodową. Widziałam bardzo mocno, że wynikało to ze zdenerwowania.

    Pamiętam też, jak często dostawałam pytania: „A czemu Ty na ten kurs nie idziesz? A czemu na tamten? On jest tani, weź sobie z niego skorzystaj”.

    Ja już wtedy, na studiach, wiedziałam, że zechcę być trenerem. Wolałam więc odkładać sobie te 200, 300 czy 500 zł, które moi znajomi wydawali na mniejsze kursy, i zainwestować kilka tysięcy w bardzo dobry kurs trenerski.

    Dlaczego tak było? Bo już w głowie miałam jakiś plan, co chcę robić później, i wiedziałam, że nie warto wydawać pieniędzy na różne rzeczy, które być może się przydadzą, a być może nie.

    Bardzo dużo osób ma podobne podejście. Za chwilę trzeba będzie szukać pracy, więc pojawia się pomysł: „Zrobię jeszcze jakiś kurs, może coś z komunikacji, coś z zarządzania, może coś z AI”.

    Teraz wszędzie jest AI, więc zabierzmy się za AI.

    A kiedy pytam: „Dlaczego akurat to? Dlaczego akurat ten kurs?”, słyszę: „Bo być może się przyda”.

    Ja to naprawdę rozumiem. Kiedy nie wiesz, czego będzie od Ciebie wymagać rynek pracy, chcesz się jakoś zabezpieczyć, mieć poczucie, że zrobiłaś wszystko, co można. Tylko że na wszystko nie da się przygotować.


    Zanim wybierzesz kurs, zastanów się, co chcesz zmienić

    To jest trochę tak, jakbyśmy pakowali walizkę, ale jeszcze nie mieli pojęcia, dokąd jedziemy. Pakujemy więc strój kąpielowy, kurtkę zimową, eleganckie buty i kalosze. Walizka robi się coraz cięższa, wydajemy na to coraz więcej pieniędzy, ale nadal nie wiemy, dokąd będziemy jechać.

    Z edukacją może być naprawdę bardzo podobnie.

    Dlatego zanim zadasz sobie pytanie, na jaki kurs się zapisać, warto zadać sobie wcześniejsze pytanie: „Co ja właściwie chcę dzięki tej nauce zmienić?”.

    Chcesz znaleźć pierwszą pracę, zmienić branżę, przejąć większą odpowiedzialność, mniej stresować się zadaniami, które już wykonujesz, a może zacząć pracować na własny rachunek?

    To są zupełnie różne cele i mogą wymagać zupełnie innych decyzji.

    Nie zachęcam Cię wcale do wypełniania szczegółowych planów kariery na 20 najbliższych lat – nikt z nas nie wie, jak będzie wyglądał rynek za dwie dekady. Warto jednak precyzyjnie wiedzieć, czego potrzebujesz tu i teraz.

    Zamiast ogólnego rozwoju wybierz konkretną umiejętność

    Od czego ja bym zaczęła? Od sytuacji, w której chcesz sobie poradzić.

    „Chcę się rozwijać” to coś bardzo ogólnego i tak naprawdę nic nam nie mówi.

    Spróbuj powiedzieć sobie coś dużo konkretniej:

    „Chcę samodzielnie rozmawiać z klientem po angielsku w tym i w tym temacie”.

    „Moim celem jest samodzielne wykonanie takiego i takiego raportu, aby móc podjąć konkretną decyzję”.

    „Zależy mi na samodzielnym przygotowaniu kampanii marketingowej dla małej firmy, aby pozyskać określonych klientów w konkretnym budżecie”.

    Przy takim celu jest nam dużo łatwiej zdecydować, czy potrzebujemy książki, mentora, konsultacji, kursu, a być może całych studiów.


    Czy studia podyplomowe zawsze są najlepszym wyborem?

    Dobrze ilustruje to mój własny przykład.

    Znam wiele osób, które kończą studia MBA. Oczywiście ja też wielokrotnie się nad nimi zastanawiałam. Poszłam więc do tych osób i zapytałam: „Jak Wam się wydaje, czy jeśli pójdę na te konkretne studia, to pomogą mi podejmować lepsze decyzje biznesowe? Czy pomogą mi lepiej skalować moją firmę? Czy dzięki tym studiom rzeczywiście będę mogła się bardziej rozwijać?”.

    Każda z tych osób odpowiedziała mi: „Nie”.

    Naturalnie mogłam zapisać się na takie studia od razu – skoro prowadzę firmę i chcę ją rozwijać, wydawało się to oczywistym krokiem.

    Ale dużo lepszym pytaniem, które sobie zadaję, jest: „Czego ja konkretnie chcę się nauczyć? Czego mi brakuje w mojej firmie?”.

    Oczywiście mogę być nieświadoma pewnych rzeczy. Dlatego dobrze jest mieć mentora, osobę, która powie mi na przykład: „Słuchaj, Ty tego nie potrafisz, to u Ciebie leży”.

    Robię więc pewien audyt, widzę, czego nie potrafię i czego jeszcze powinnam się nauczyć, bo bardzo często nie jesteśmy tego świadomi.

    U mnie była to też decyzja, czy lepiej wybrać konsultacje, mentora albo konkretny, wąski kurs w danym temacie, czy zainwestować nie tylko dużo pieniędzy, ale też ogrom mojego czasu w naukę umiejętności, których być może nie potrzebuję.

    Być może nie są dopasowane do mojego profilu. Być może czegoś się tam nauczę, ale przy okazji będę musiała uczyć się też różnych innych rzeczy, które kompletnie nie są mi potrzebne.

    Jak wybrać najbardziej optymalny sposób nauki?

    Zawsze zachęcam do dokładnego przeanalizowania, czy sposób edukacji, który wybierasz, jest najbardziej optymalny.

    Czy studia podyplomowe to zawsze najlepszy sposób na zdobycie danej kompetencji?

    Co to właściwie znaczy „optymalny” albo „efektywny”?

    To znaczy, że w danej jednostce czasu uczę się tego, czego konkretnie potrzebuję. Nauka jest wystarczająco krótka, wystarczająco tania i właśnie w taki sposób podejmuję decyzję.

    Może się okazać, że przez dwa lata studiów dowiem się pewnych rzeczy, ale może się też okazać, że przez dwa tygodnie naprawdę świetnie skrojonego kursu pod moje potrzeby nauczę się tego jeszcze szybciej, często taniej i lepiej niż na dłuższych studiach, które są rozciągnięte w czasie.

    Moim celem nie jest zniechęcanie do tradycyjnych studiów. Zachęcam natomiast do zadawania sobie pytania, czy podjęcie studiów, kursu, szkolenia albo mentoringu jest optymalne.

    Czy jest inne miejsce, w którym mogę nauczyć się tego szybciej, taniej, lepiej i łatwiej?

    Właśnie tak powinniśmy podchodzić do edukacji.

    Najważniejsze jest jednak to, żebym w ogóle wiedziała, czego konkretnie chcę się nauczyć. Jaką wiedzę, a przede wszystkim jakie umiejętności powinnam zdobyć, aby rzeczywiście moje życie się zmieniało?

    My natomiast bardzo często myślimy: „Pójdę sobie na to, bo papier się przyda”.

    Rozumiem takie podejście. Często doradzają nam rodzice czy dziadkowie, którzy żyli w rzeczywistości, gdzie zdobycie dyplomu wyższej uczelni często zapewniało pracę.

    Ale przypominam: my w tej rzeczywistości już dawno nie żyjemy.


    Skąd wiedzieć, jakich umiejętności potrzebujesz do lepszej pracy?

    Wróćmy teraz do pytania: skąd mam wiedzieć, czego mi brakuje?

    Gdybyśmy to wiedzieli, łatwiej byłoby nam coś wybrać.

    Nie zaczynałabym od przeglądania ofert szkoleń, żeby zobaczyć, co będzie do mnie pasowało. Zanim wybierzesz rozwiązanie, przyjrzyj się miejscu, do którego chcesz dojść.

    Jeśli myślisz o zmianie pracy, przejrzyj opisy stanowisk, które rzeczywiście Cię interesują. Nie tylko nazwy wymaganych programów czy dyplomów.

    Przeczytaj, co konkretnie osoba na tym stanowisku ma robić. Czy będzie rozmawiać z klientem, analizować wyniki, planować projekty, czy zarządzać innymi ludźmi?

    A jeśli masz taką możliwość, najlepiej porozmawiaj z osobą, która wykonuje tę pracę.

    Zadałabym jej trzy pytania:

    „Co robisz najczęściej?”.

    „Z czym początkujące osoby mają największą trudność?”.

    „Co trzeba umieć, żeby pracować samodzielnie?”.

    Bardzo często między opisem stanowiska a tym, co konkretna osoba robi w swojej pracy, jest ogromna rozbieżność. Dlatego analiza stanowiska pracy i tego, czego konkretnie będę potrzebować, jest niezwykle ważna.

    Dopiero wtedy zaczynam szukać. „Okej, nie potrafię delegować, chciałabym się tego nauczyć, wiem, że to stanowisko pracy będzie tego wymagało, więc poszukajmy najlepszego sposobu na naukę delegowania”.

    Być może najbardziej optymalne będą studia MBA, a być może wąski kurs stworzony specjalnie dla osób, które są project managerami i muszą nauczyć się delegowania.

    Co zrobić, jeśli chcesz awansować w obecnej firmie?

    Jeśli chcesz awansować, zrobiłabym podobną rzecz, tylko w swojej organizacji.

    Świetnie, jeśli masz możliwość pójść i porozmawiać z działem HR albo swoim szefem o tym, że chcesz mieć coraz większą odpowiedzialność i chcesz awansować.

    Czego powinnaś się nauczyć? Co powinnaś robić samodzielnie? Po czym poznają, że jesteś już gotowa do nowej roli?

    Jest też pytanie, które bardzo często może być niewygodne: czy w ogóle istnieje możliwość awansu?

    Bardzo możliwe, że myślimy: „Okej, nauczę się jeszcze tego i tego, i tego”, a okazuje się, że w firmie nie ma ani na to przestrzeni, ani pieniędzy.

    Możesz zdobywać kolejne kwalifikacje, zakładając, że ktoś Cię zauważy i domyśli się, czego oczekujesz. A druga strona nawet nie wie, że zależy Ci na zmianie.

    Dlatego niezwykle ważne jest, żeby jasno o tym rozmawiać i zastanowić się, czy chcę awansować w tej firmie, czy mam taką możliwość, czy może chcę ją kompletnie zmienić.


    Umiejętności przyszłości – czego naprawdę warto się uczyć?

    A co z umiejętnościami przyszłości?

    Oczywiście warto patrzeć dużo szerzej. Raporty o rynku pracy wskazują między innymi na znaczenie myślenia analitycznego, sprawnego korzystania z technologii i rosnącą rolę AI.

    Tylko że hasło „naucz się AI” jest mniej więcej tak precyzyjne jak „naucz się korzystać z komputera”.

    Do czego?

    Chcesz analizować dokumenty, przygotować materiały szkoleniowe, sprawdzać kod, uporządkować obsługę klienta?

    Dwie osoby mogą powiedzieć „uczę się AI”, a potrzebują zupełnie innych umiejętności.

    Dlatego potraktowałabym takie raporty jak mapę pokazującą kierunki zmian, a później sprawdziła, co te kierunki oznaczają w mojej pracy.

    Nie musisz oczywiście uczyć się teraz wszystkiego, co jest modne. Dobrze jest jednak wiedzieć, co się zmienia w zadaniach, które wykonujesz albo które zechcesz wykonywać.


    Jak wybrać dobry kurs lub szkolenie dla siebie?

    Przejdźmy do bardzo ważnej rzeczy: kurs, który kupujesz, może być dobry, naprawdę dobry, ale nie być dobry dla Ciebie.

    Myślę, że o tym bardzo mało rozmawiamy. Kurs może mieć świetnego prowadzącego, dobre opinie, wartościowy program, a mimo to w Twojej sytuacji nie musi być trafionym wyborem.

    Kurs może być za prosty, za trudny, niedostosowany do Twojego stanowiska pracy. Bywa pełen ciekawych przykładów i wykładów, ale w żaden sposób nie ćwiczy Twoich umiejętności ani nie przekłada się na Twoją pracę.

    Wyobraź sobie na przykład, że wybierasz fantastyczny kurs dotyczący komunikacji bez przemocy i uczysz się wielu ważnych rzeczy. Ale to wcale nie oznacza, że automatycznie będziesz lepszym project managerem. Nie znaczy też, że od razu będziesz lepiej delegować zadania i dużo lepiej dogadywać się z ludźmi.

    Ale to wcale nie oznacza, że automatycznie będziesz lepszym project managerem, że od razu będziesz lepiej delegować zadania i dużo lepiej dogadywać się z ludźmi.

    To może pośrednio na to wpływać, ale nie zawsze taki kurs będzie idealnie pasował do Twojego stanowiska pracy.

    Sprawdź, co będziesz robić podczas szkolenia

    Podczas wybierania kursów zwróciłabym przede wszystkim uwagę na to, co będę w tym kursie robić, a nie tylko czego będę słuchać.

    Poszukałabym odpowiedzi na trzy pytania:

    „Czy program dotyczy zadania, na którym mi zależy?”.

    „Mam odpowiednie przygotowanie, żeby z niego skorzystać?”.

    „A czy podczas szkolenia będę mieć okazję sprawdzić, jak sobie z tym zadaniem radzę?”.

    Warto o to pytać wprost, szczególnie jeśli zamierzasz zainwestować sporą kwotę i wiele weekendów.

    „Chcę po tym szkoleniu przygotować taki i taki raport. Czy to szkolenie mnie tego nauczy?”.

    „Chciałabym po tym szkoleniu wystąpić na takiej i takiej konferencji. Czy to szkolenie mi w tym pomoże?”.

    „Jestem project managerem. Zależy mi na tym, aby poprowadzić taki i taki projekt. Czy to szkolenie mi to ułatwi?”.

    Mówię to jako osoba, która sama cały czas się uczy, non stop kupuje kursy, ale też sama je tworzy.

    Ja powinnam zawsze powiedzieć, komu dany kurs się przyda, komu niekoniecznie, w czym konkretnie pomaga, a czego w nim nie ma.


    Czy dyplomy i certyfikaty naprawdę mają znaczenie na rynku pracy?

    Dlaczego tak często przywiązujemy się do dokumentów?

    Przez lata uczymy się bardzo czytelnego schematu: przerabiasz materiał, zdajesz, dostajesz ocenę, przechodzisz dalej.

    Dokument często oznacza zakończenie pewnego etapu. Jest widoczny, namacalny i konkretny. Można go dołączyć do CV, można go pokazać i pochwalić się w pracy.

    Ale potem trafiasz do świata zawodowego i okazuje się, że nie zawsze dostajesz jasną instrukcję, co prowadzi do następnego etapu.

    Nic więc dziwnego, że sięgamy po coś znajomego: „Zrobię sobie kolejne szkolenie, przejdę na kolejny etap”.

    Do tego dochodzą różnego rodzaju wymagania pracodawców. Jeśli w ogłoszeniach ciągle widzisz pytania o wykształcenie, trudno się dziwić, że chcesz mieć odpowiednie kwalifikacje.

    Nie twierdzę, że formalne certyfikaty nie mają znaczenia i liczą się wyłącznie umiejętności praktyczne. Rynek pracy bywa bezwzględny. Warto jednak pamiętać, że dokument dokumentowi nie jest równy. Jeden potwierdza jedynie bierną obecność na sali, inny z kolei jest dowodem zdania wymagającego, praktycznego egzaminu.

    Każdy z nich jest kompletnie inną informacją. Nie można między nimi postawić znaku równości.

    Czy certyfikat pokazuje, co naprawdę potrafisz?

    Warto postawić sprawę otwarcie: czy opieranie rekrutacji wyłącznie na formalnych dyplomach rzeczywiście pomaga firmom znaleźć idealnego pracownika? Jeśli szukamy trenera, kandydat może mieć w portfolio kilka certyfikatów, ale w praktyce liczy się to, jak radzi sobie z grupą, jak układa proces dydaktyczny i jak tłumaczy skomplikowane zagadnienia.

    Tutaj też możemy jasno powiedzieć: kurs kursowi nie jest równy.

    Czy to, że ktoś skończył na przykład marketing, oznacza od razu, że będzie prowadził fantastyczne kampanie marketingowe i robił świetne lejki sprzedażowe?

    Niekoniecznie.

    Mam sporo zarzutów, jeśli chodzi o proces rekrutacji. To nie jest zarzut do osób z HR-u, tylko do procesu, który często gdzieś się utrzymuje.

    Rozumiem frustrację osób, które mówią: „Mam świetne kwalifikacje, mnóstwo rzeczy potrafię, ale nie mam na to żadnego dokumentu. Co ja mam z tym zrobić? W jaki sposób mam to pokazać?”.

    Świetnie byłoby, gdyby proces rekrutacji to uwzględniał i pozwalał nam pokazywać, co tak naprawdę potrafimy.

    „Potrafię przeprowadzić takie i takie szkolenie, wykorzystując takie i takie metody”.

    Bo jest ogromna różnica między „zrobiłam kurs trenerski” a „potrafię wykorzystywać konkretne metody”, najlepiej jeszcze poparte doświadczeniem.


    Dlaczego rozwój zawodowy nie zawsze oznacza podwyżkę?

    Dochodzimy do czegoś, co według mnie jest bardzo ważne.

    Możesz wybrać potrzebną umiejętność, możesz dobrze wykonywać swoją pracę, możesz nawet opowiadać o swoich rezultatach: „Zobacz, tego wcześniej nie robiłam, teraz to potrafię, jest progres”.

    I nadal nie dostać podwyżki.

    Firma może nie mieć budżetu, może nie mieć dobrej woli, Twój przełożony wcale nie musi chcieć zmieniać warunków. Możesz być w miejscu, które po prostu nie daje Ci dalszych możliwości.

    To oczywiście nie oznacza automatycznie, że edukacja nic Ci nie dała. Ale może oznaczać, że kolejny krok powinien dotyczyć czegoś zupełnie innego.

    Rozmowy o warunkach, sprawdzania ofert, zastanowienia się, gdzie Twoje umiejętności będą mogły być lepiej wykorzystane, a nie myślenia o tym, jak zrobić kolejny kurs i zainwestować w kolejną edukację.

    W ten sposób bardzo często możemy nabierać przekonania: „Uczę się, inwestuję w swój rozwój, w swoje kwalifikacje, chodzę na szkolenia, robię podyplomówkę za podyplomówką, a wcale więcej nie zarabiam, wcale nie mam większej satysfakcji, wcale nie jestem lepszym ekspertem”.

    To nie dlatego, że edukacja nie działa, tylko te decyzje niekoniecznie były najlepsze.


    Trzy pytania, które warto zadać sobie przed kolejnym kursem

    Mam takie poczucie, że świetnie, jeśli chcesz się rozwijać i zmieniać, ale zanim sięgniesz po kolejny kurs, szkolenie czy podyplomówkę, zadaj sobie trzy pytania:

    „Co chcę dzięki tej nauce konkretnego zmienić?”.

    „Skąd wiem, że właśnie tego potrzebuję?”.

    „Po czym poznam, że ta konkretna nauka rzeczywiście mi pomogła?”.

    Czy każda nauka musi służyć rozwojowi zawodowemu?

    Oczywiście nie każda decyzja o nauce musi dotyczyć pracy i pieniędzy.

    Możesz tak jak ja zapisać się na ceramikę, improwizację teatralną czy naukę szkicowania, bo sprawia Ci to po prostu przyjemność i pozwala się zrelaksować.

    Możesz też czytać o historii, geografii czy biologii, bo jesteś po prostu ciekawa świata.

    A czasami uczysz się czegoś, bo chcesz lepiej rozumieć swoje własne życie.

    To również ma ogromną wartość i powoduje, że życie jest dużo ciekawsze.

    Ale jeśli chcesz inwestować kolejne weekendy, odkładać ciężko zarobione pieniądze, aby awansować, mieć lepszą pracę, być ekspertem w swojej dziedzinie, a robisz różnego rodzaju kursy i szkolenia, bo może Ci się to kiedyś przyda, bo może kiedyś jakoś to wykorzystasz, to według mnie nie jest najlepsza decyzja.

    Ja naprawdę wierzę w edukację, niekoniecznie tę formalną. Wierzę w to, że edukacja może zmieniać nam życie.

    Właśnie dlatego chcę od niej czegoś więcej niż tylko kolejnego wpisu do CV. Chcę, żeby dawała nam większą samodzielność i więcej możliwości. Zależy mi na tym, aby każda edukacja dawała realne kompetencje. Takie, które pozwolą realizować cele wcześniej będące poza moim zasięgiem.

    Podziel się swoją opinią w komentarzu poniżej. Jestem bardzo ciekawa Twoich doświadczeń. Jaka nauka rzeczywiście coś zmieniła w Twoim życiu? A może masz za sobą jakieś kursy czy szkolenia, które okazały się rozczarowaniem?

    Jestem też ciekawa, jak podchodzisz do rozwoju osobistego. Czy cały czas się uczysz, czy szukasz kursów, co jest dla Ciebie najważniejsze w takiej decyzji? Czy czasami zadajesz sobie pytanie: „Czego mogłabym się jeszcze nauczyć, aby moje życie było łatwiejsze? Czego mogłabym się nauczyć, aby lepiej zarabiać?”.


    Bezpłatne szkolenia o rozwoju kariery i efektywnej nauce

    Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o tym, jak budować swoją karierę zawodową, zapraszam Cię na zupełnie bezpłatne szkolenie „Od absolwenta do eksperta”, podczas którego wraz z innymi ekspertkami od budowania kariery pomagamy ułożyć swoją drogę zawodową i zadbać o siebie na rynku pracy.

    A jeśli zależy Ci na tym, aby jak najlepiej wykorzystać studia, kursy i szkolenia, za które płacisz mnóstwo pieniędzy i w które inwestujesz dużo czasu, zachęcam Cię również do mojego bezpłatnego szkolenia o tym, jak uczyć się łatwiej, szybciej i przyjemniej, bez stresu, bez kucia i bez zarywania nocy.

    Na co dzień uczę ludzi, jak lepiej wykorzystywać swój umysł. Jestem przerażona tym, że nigdzie nie uczymy się, jak się uczyć, że więcej wiemy na temat swoich telefonów niż na temat tego, jak działa nasz własny mózg.

    Dlatego jeśli chcesz dowiedzieć się, jak uczyć się efektywniej, zapraszam Cię również na to bezpłatne szkolenie.

  • Jak nauczyć się nowej umiejętności OD ZERA?

    Jak nauczyć się nowej umiejętności OD ZERA?

    Chcesz nauczyć się nowego języka? A może zależy Ci na tym, żeby świetnie opanować Excela bądź jakiś inny program? Chcesz montować filmy, świetnie występować publicznie, nauczyć się rysowania, sztucznej inteligencji albo po prostu się przebranżowić? Gdybym zaczynała naukę jakiejkolwiek umiejętności od zera, to na pewno nie zaczynałabym od pierwszej lekcji.

    Nazywam się Dorota Filipiuk, jestem psychologiem i trenerką efektywnych technik nauki. Dzisiaj chcę Ci pokazać, jak nauczyć się nowej umiejętności od zera. Dowiesz się, jak szybciej zobaczyć rezultaty i uniknąć błędów, które mogą mocno podcinać Ci skrzydła.

    Wolisz oglądać niż czytać? Obejrzyj odcinek, w którym pokazuję, od czego zacząć naukę nowej umiejętności. Wyjaśniam też, jak uniknąć najczęstszych błędów i szybciej zobaczyć rezultaty.


    Zanim zaczniesz naukę nowej umiejętności, sprawdź, jak uczą się jej inni

    Wyobraź sobie, że na przykład chcesz nauczyć się rysowania. Co robisz? Kupujesz szkicownik, zaczynasz przerysowywać zdjęcia, szukasz kursu anatomii. A może uczysz się perspektywy? Może warto byłoby zacząć od kupienia tabletu graficznego?

    Każda z tych rzeczy może mieć oczywiście jakieś zastosowanie. Tylko skąd osoba zupełnie początkująca ma wiedzieć, od czego zacząć i co w danym temacie jest najważniejsze?

    Sama pamiętam, kiedy zapisywałam się na kurs rysunku, byłam w szoku, że tak naprawdę na początku uczyliśmy się rysowania kresek. Chodziło o to, żeby wyrobić sobie mięśnie dłoni i nauczyć się robić piękne kształty. Uczyliśmy się też znajdować je w otaczającej nas rzeczywistości, dostrzegać, jak do siebie pasują, i łapać pewnego rodzaju proporcje.

    To było najważniejsze. Nie chodziło o to, żeby od razu wziąć piękny rysunek jakiegoś ptaszka czy kwiatuszka i próbować go odtworzyć. Chodziło o naukę zupełnie innej umiejętności.To było dla mnie bardzo szokujące, ale dzięki temu dużo szybciej zobaczyłam świetne rezultaty.

    To jest bardzo ważna rzecz, szczególnie kiedy dopiero zaczynamy. Kiedy jesteśmy laikami, często nie mamy pojęcia, w jaki sposób ułożyć sobie plan nauki. Od czego powinniśmy zacząć, jak te umiejętności powinny się zazębiać i jakich konkretnie umiejętności czasami nawet potrzebujemy.

    Musisz się najpierw zorientować w terenie. Nie musi to być oczywiście jakiś wielki research. Jeśli masz świetnego trenera, super nauczyciela, od którego się uczysz, to on tak naprawdę powinien to zrobić za Ciebie. Ale jeśli chcesz się uczyć samodzielnie, na przykład z internetu, jest to niezwykle ważna rzecz.

    Od czego zacząć naukę nowej umiejętności?

    Znajdź sobie między innymi odpowiedzi na takie pytania:

    • Jakie podstawy będą mi potrzebne?
    • W jakiej kolejności warto je poznawać?
    • Co początkujący często pomijają, a na co poświęcają dużo czasu, choć na starcie nie jest to najważniejsze?

    Jeśli chcesz na przykład montować filmy, możesz się dowiedzieć, że na początku bardziej przyda Ci się opanowanie prostego cięcia i dźwięku niż najbardziej efektownych przejść.

    To są informacje, które pomagają nam podejmować zdecydowanie lepsze decyzje, nawet odnośnie tego, jaki kurs wybrać. Kiedy wybierasz kurs, ważne jest to, aby sprawdzić, od jakiego poziomu w ogóle startuje, czy wyjaśnia potrzebne Ci podstawy, czy pokazuje przykłady i czy daje możliwość ćwiczenia nowych umiejętności.

    Kiedy nie mamy pojęcia o jakimś temacie, bardzo łatwo jest wybrać kurs, który wygląda ładnie i jest atrakcyjny wizualnie. Zaawansowane efekty w montażu filmów wydają nam się bardziej atrakcyjne niż jakieś proste rzeczy. Dobry kurs ma przeprowadzić Cię przez całą ścieżkę do poziomu zaawansowanego w taki sposób, aby każdy krok był zrozumiały i logiczny.

    Koniecznie skorzystaj z czyjegoś doświadczenia. Jeśli nie masz pojęcia, jak się uczyć danej umiejętności, a nie stać Cię na trenera bądź rewelacyjny kurs, zadzwoń do kogoś z doświadczeniem. Najlepiej do osoby, która od jakiegoś czasu uczy się tej umiejętności. Po prostu ją zapytaj.

    Chodzi o to, aby mieć pełną świadomość, dlaczego uczysz się konkretnych podstaw. Ważne jest też to, jak wykorzystasz je na kolejnych etapach.


    Samo oglądanie lekcji i przerabianie kursów to jeszcze nie nauka

    Wyobraźmy sobie, że już wybierasz odpowiedni kurs, szkolenie czy trenera. Masz ten kurs, odpalasz pierwsze filmy, zaczynasz oglądać i naprawdę bardzo Ci się podoba.

    Jedna lekcja, druga, piąta, dziesiąta. „Wow, uczę się nowej umiejętności, przerabiam program, idę do przodu, widzę moje postępy. Mało tego, mogę być nawet bardzo usatysfakcjonowana z tego, jaka w końcu jestem systematyczna”.

    I tutaj może pojawić się pewna pułapka.

    Po pierwsze, samo zapoznawanie się z materiałem, czyli tak naprawdę po prostu spożywanie nowych informacji, to jeszcze nie jest odpowiednia nauka.

    W nauce kluczowe jest przejście od biernego gromadzenia informacji do ich aktywnego przetwarzania – wyciągania esencji i natychmiastowego testowania wiedzy w praktyce.

    To jest niezwykle ważne. Cały czas pracuję z kursantami i poznaję różne osoby na szkoleniach. Widzę, że często mamy dokładnie ten problem i wpadamy w pułapkę myślenia, że jeśli przerobię więcej kursów i przeczytam jeszcze więcej książek na ten temat, to będę coraz lepsza w danym temacie.

    A tak wcale nie musi się stać.

    Oczywiście teoretycznie moja wiedza może rosnąć, ale wcale nie oznacza to, że za tym będą szły konkretne umiejętności.

    Nawet przejście pięciu kursów trenerskich wcale nie oznacza, że będę robiła dużo lepsze szkolenia niż osoba, która przeszła jeden porządny, świetnie skonstruowany kurs. Taki, który wymusił od niej zastosowanie wiedzy w praktyce, otrzymanie informacji zwrotnej i wykorzystanie jej, żeby mogła prowadzić coraz lepsze szkolenia.

    Mam nadzieję, że widzisz, jaka to ogromna różnica: po prostu zdobywać informacje, a coś z nimi później robić.


    Dlaczego na początku nauki czujemy się przytłoczeni?

    Mamy też drugą pułapkę. Gdy bez przerwy dokładamy do głowy kolejne partie teorii, bardzo szybko dochodzi do poczucia przytłoczenia.

    Dlaczego tak się dzieje?

    Na samym początku, kiedy się czegoś uczymy, często mamy takie przeciążenie w naszej głowie. To się nazywa przeciążeniem poznawczym.

    Wynika ono między innymi z tego, że nie mamy jeszcze wiedzy w danym temacie w pamięci długotrwałej, która przez cały czas wspiera naszą pamięć krótkotrwałą. To, czego właśnie się uczysz, co czytasz i czego słuchasz.

    Gdy brakuje tej bazy, pojawia się spadek koncentracji, znużenie i wrażenie, że materiał jest po prostu zbyt skomplikowany.

    Zobacz, jak wiele osób właśnie na samym początku się poddaje, kiedy ma to poczucie.

    Ale pamiętaj, że kiedy zaczynamy się uczyć, stosować wiedzę i łączyć to, co poznajemy, z tym, co już wiemy, coraz więcej informacji zaczyna nam przechodzić do pamięci długotrwałej.

    Kiedy wykorzystujemy do tego efektywne techniki nauki, wiemy, jak się uczyć, jak budować systemy powtórkowe, odpowiednio wykorzystywać mnemotechniki, notować i zarządzać informacjami, ten przyrost jest coraz szybszy, coraz lepszy i coraz bardziej świadomy.

    Dzięki temu dalsza nauka staje się coraz łatwiejsza.

    Dlaczego innym nauka nowej umiejętności przychodzi łatwiej?

    Pamiętaj o tym, bo to bardzo częsty efekt u osób, które zaczynają się uczyć: „Ja jestem po prostu z tego beznadziejna, ja nic nie rozumiem”.

    Często porównujemy się z innymi, widząc, że opanowują temat szybciej. Zazwyczaj nie wynika to z talentu, lecz z faktu, że posiadają już w pamięci skojarzenia z pokrewnych dziedzin, które ułatwiają im start.

    Jeśli na przykład znam program, który działa w jakikolwiek sposób podobnie do Excela, nauka Excela będzie dla mnie dużo łatwiejsza niż dla osoby, która nigdy wcześniej nie miała z tym nic wspólnego.

    Nie świadczy to o żadnych predyspozycjach technicznych, jakimś ścisłym umyśle ani żadnych takich rzeczach, tylko o pewnym doświadczeniu i wiedzy, która mieści się już w naszej pamięci długotrwałej.


    Jak ćwiczyć nową umiejętność, żeby nie przeciążać pamięci?

    Chciałabym tutaj bardzo mocno zwrócić uwagę na to, że powinniśmy ćwiczyć pewne umiejętności, ale zaczynać od podstawowych elementów, a nie wrzucać wszystkiego naraz.

    Zobaczmy to na przykładzie wystąpień publicznych.

    Dowiadujesz się, że warto utrzymywać kontakt wzrokowy, zwracać uwagę na tempo mówienia, robić odpowiednie pauzy, świadomie gestykulować, pilnować postawy ciała, dobrze rozpocząć i oczywiście nie czytać wszystkiego ze slajdów.

    Pamiętasz też o tym, by unikać nerwowego chodzenia po sali i nie chować rąk za plecami.

    Wszystko brzmi sensownie. Ale kiedy potem masz powiedzieć parę słów na scenie i próbujesz pamiętać o tym wszystkim, jest to po prostu za trudne.

    Jako laikom ciężko nam pracować ze swoimi rękami, ustami, tym, co chcemy powiedzieć, i jeszcze tym, w jaki sposób powinniśmy to zrobić. Jak przetwarzać informacje, jak pracować ze stresem i na kogo teraz patrzeć?

    Możemy mieć nawet wrażenie na samym początku, że gorzej nam idzie niż wcześniej, kiedy w ogóle nie mieliśmy tych wskazówek i wiedzy.

    Oczywiście, że tak, bo w końcu jesteśmy świadomi, na co powinniśmy zwracać uwagę. Kiedyś po prostu mówiliśmy, a teraz wiemy, co powinniśmy jeszcze dodatkowo kontrolować.

    Ćwicz jeden element, sprawdzaj efekty i dokładaj kolejny

    W takiej sytuacji nie rekomendowałabym Ci kolejnych dziesięciu rad. Zaproponowałabym wybranie jednego elementu.

    Na przykład przygotuj sobie minutową wypowiedź na swój temat i skup się na tym, aby utrzymywać kontakt wzrokowy ze słuchaczami albo maksymalnie klarownie o tym powiedzieć.

    Następnie się nagraj, odsłuchaj, sprawdź, czy jest to zrobione według sztuki, popraw, zrób lepiej i spróbuj ponownie. Dopiero później dokładasz kolejny element i kolejny.

    Oczywiście nie jest tak, że wszystkiego powinniśmy się uczyć osobno. Chcę jednak zwrócić uwagę na to, że często osoby początkujące porównują się z osobami, które już coś robią bardzo dobrze.

    To jest mój przykład chociażby z nauki jazdy na rolkach.

    Niestety jako dziecko nigdy się tego nie nauczyłam, więc zaczęłam to robić przed czterdziestką. Zauważyłam, że bardzo łatwo mi porównywać się do osób, które już jeżdżą wiele lat.

    A ja tak naprawdę chcę na razie tylko utrzymać równowagę i nauczyć się w ogóle posuwać do przodu. Zwracanie uwagi na dodatkowe elementy powinnam zostawić sobie na później.

    Dokładnie to samo mówię moim kursantom: na samym początku utrzymanie w naszej pamięci krótkotrwałej tak wielu elementów, które trzeba kontrolować, jest bardzo trudne.

    Dlatego musimy tę pamięć trochę odciążyć.

    Czasami lepiej jest wolniej przechodzić cały kurs, aby sprawniej rozwijać daną umiejętność, niż przeskakiwać kolejne etapy.


    Dlaczego nie warto przeskakiwać kolejnych etapów nauki?

    Świetnie widziałam to zawsze, kiedy uczyłam ludzi żonglować.

    Stoi za tym precyzyjna metodyka: naukę zaczyna się od lekkich chust, następnie przechodzi do jednej piłki, dwóch, a dopiero na końcu sięga po trzy. Każdy krok ma wyrobić konkretny odruch.

    Właśnie o to chodzi, że osoby, które robią to według sztuki i za szybko nie biorą trzeciej piłki, uczą się dużo szybciej niż osoby, które chcą przeskoczyć dalej, bo przecież będzie szybciej.

    Dlatego zamiast skupiać się tylko na tym, żeby włączyć kurs, przeczytać dziesięć książek, zaliczyć je i odhaczyć, naprawdę skupiaj się na wdrażaniu umiejętności.

    Jeśli masz Akademię Geniusza + AI, zawsze mówię: włączasz jedną lekcję nawet na kilka dni i od razu ją wdrażasz. Po prostu wyłączasz ją i od razu wykorzystujesz.

    Nie ma sensu przerabiać całego programu i dopiero później zastanawiać się, w jaki sposób można z niego korzystać.

    Samo tempo przetwarzania informacji i przechodzenia programów naprawdę za mało nam mówi.

    Znam osoby, które przeszły kilka lekcji i korzystają z nich na maksa, a są też takie, które przeszły cały program i dalej nie zaczęły działać.

    Czy kiedy uczysz się nowej umiejętności, stosujesz tę zasadę? A może skupiasz się tylko na odhaczaniu kolejnych lekcji, a później myślisz: „Okej, przejdę cały kurs i zacznę wtedy to stosować i robić”?

    Dlaczego praktyka zwiększa motywację do dalszej nauki?

    To ma jeszcze jedną ważną zaletę.

    Jeśli stosuję coś w praktyce i na przykład mi to nie wychodzi albo zastanawiam się: „O kurczę, ale tu się pojawił taki problem, jak mam go rozwiązać?”, to moja motywacja do nauki bardzo rośnie.

    To kolejna rzecz, dla której przechodzenie całego kursu po to, żeby później do niego wracać, nie jest najlepszym pomysłem.


    Jak zaplanować, co stanie się z wiedzą, którą zdobywasz?

    Kolejna rzecz, która jest dla mnie niezwykle ważna, to zaplanowanie, co się stanie z wiedzą, którą właśnie zdobywasz.

    Często myślimy sobie w taki sposób: „Okej, w poniedziałki i środy będę przerabiać lekcje, zdobywać wiedzę, mogę sobie nawet robić jakieś ekstra notatki”.

    Tylko co się dzieje z wiedzą, której uczyliśmy się tydzień temu, dwa tygodnie temu, trzy tygodnie temu?

    Co dzieje się ze szkoleniami, w które inwestujemy sporo pieniędzy i czasu? Bardzo często po kilku tygodniach zostają nam jedynie luźne notatki. Moi kursanci regularnie powtarzają: 'Przecież gdzieś to miałam zanotowane, ale nie mogę tego znaleźć’.

    Sam kontakt z materiałem nie gwarantuje jeszcze tego, że wiedza będzie dla nas później dostępna.

    Samo zapisanie się na kurs czy szkolenie nie powoduje, że nagle masz te umiejętności i wiedzę. Jeśli nic z materiałem dalej nie robisz, odpowiednio go nie zapamiętujesz, nie wdrażasz i nie masz systemu nauki, to nie na tym polega uczenie się.

    Stwórz własny system nauki i zarządzania wiedzą

    Dlatego niezwykle ważne jest stworzenie swojego systemu nauki i wiedza, w jaki sposób pracować z informacjami.

    Kiedy mierzysz się z wymagającym kursem, zadaj sobie pytanie: co dalej stanie się z tą wiedzą? Czy zależy Ci na tym, aby zapamiętać ją trwale, bo buduje Twoje kompetencje eksperckie? A może wystarczy odłożyć ją do uporządkowanego cyfrowego archiwum, by w razie potrzeby szybko wrócić do niej podczas pracy nad projektem?

    Ta umiejętność wydaje mi się niesamowicie ważna, szczególnie w czasach, kiedy dostęp do informacji jest ogromny.

    Non stop czujemy się wręcz przytłoczeni ilością informacji. Chodzimy na kursy, szkolenia, słuchamy podcastów, oglądamy social media, inspirujemy się książkami, postami i na wiele innych sposobów.

    Umiejętność zarządzania informacjami jest niezwykle ważna, abyśmy nie czuli się przytłoczeni, ale też nie czuli zniechęcenia nauką.

    Bo przecież możesz pomyśleć: „Kurczę, zainwestowałam tyle w ten kurs, naprawdę mnóstwo czasu, pieniędzy, a tak naprawdę co ja z tego mam po jakimś czasie?”.

    Czy kiedy czytasz książki, dobrze je zapamiętujesz? Czy wydajesz pieniądze na kursy i naprawdę z nich korzystasz?

    Często wpadamy w pułapkę, że jeśli nie potrafię tego zrobić dobrze i nie umiem zarządzać swoją wiedzą, później w ogóle rezygnuję z nauki.

    Łatwo wtedy dojść do mylnego wniosku: 'To bezcelowe. Po co inwestować w kolejne programy, nauczycieli czy książki, skoro i tak niczego to w moim życiu nie zmienia?’.

    To nie świadczy o tym, że książka była słaba. To świadczy o tym, że nie wiesz, jak zarządzać wiedzą, aby później odpowiednio z niej skorzystać.

    I to jest wiedza, którą warto w pierwszej kolejności opanować.


    Jak sprawdzić, czy naprawdę uczysz się nowej umiejętności?

    Wyobraźmy sobie, że jesteś osobą bardzo świadomą. Wiesz, że umiejętność efektywnej nauki to jedna z najważniejszych kompetencji XXI wieku. Wdrażasz wiedzę i sprawdzasz, jak działa.

    Teraz warto zadać sobie pytanie: po czym poznam, że ten kurs, ten program działa?

    Zamiast skupiać się tylko na tym, czy masz odhaczone wszystkie lekcje, zwróć uwagę na to, czy nowa wiedza realnie ułatwia Ci codzienne zadania.

    Możemy też sami robić sobie takie testy.

    Na przykład przed kursem rysunku bierzemy kartkę i coś rysujemy. Po kursie znowu rysujemy i porównujemy oba rysunki.

    W swoich programach pamięciowych zachęcam do tego, żeby zrobić test pamięciowy przed kursem i po kursie.

    Przyznam szczerze, że ten pierwszy test jest tak trudny, że dla takiego normalnego człowieka wydaje się nie do zrobienia.

    Wielokrotnie mówię: „Nie martw się wynikiem. Im gorszy, tym lepszy, tym bardziej będziesz usatysfakcjonowany z rezultatów, bo zobaczysz ogromną różnicę. Zachowaj koniecznie ten test, podpisz go, nadaj mu datę”.

    Po kursie zachęcam dokładnie do tego samego.

    Te zadania są bardzo podobne do siebie, ale jeśli ktoś przerobi program, stają się dla niego wręcz banalnie proste.

    I wtedy muszę tłumaczyć w drugą stronę: „Ja wiem, że to ćwiczenie może być dla Ciebie niesamowicie proste, ale pamiętaj, że kiedyś było ogromnym wyzwaniem”.

    To najlepszy sposób, aby obiektywnie zobaczyć, jak duży postęp udało Ci się zrobić od momentu startu.

    Możesz sobie teraz pogratulować, bo rozwijając się, łatwo przesuwać poprzeczkę tak szybko, że przestajemy zauważać, że już coś się zmieniło.

    Często mówimy nawet o takim efekcie, że im więcej na jakiś temat wiem, tym więcej widzę, ile jeszcze nie wiem.

    Z pewnością znasz osoby, które naprawdę dużo wiedzą w jakimś temacie, ale mają więcej pokory niż osoby, które przeczytały na ten temat dwie książki.


    Jak nauczyć się nowej umiejętności od zera i nie poddawać się na początku?

    Mam nadzieję, że te kilka wskazówek zachęci Cię do uczenia się nowych rzeczy.

    Kiedy na początku mamy jakiekolwiek trudności, wcale nie świadczy to o tym, że brakuje nam predyspozycji. Brakuje nam po prostu jeszcze podstaw.

    A te podstawy są potrzebne do tego, aby każda nowa informacja mogła się później ładnie do nich doczepiać.

    Naprawdę się nie poddawaj. To niezwykle ważne.

    Równie ważne jest to, aby od razu wybrać dobry sposób nauki danej umiejętności. Jako laicy czasami nie mamy kompletnie pojęcia, od czego zacząć.

    Absolutnie nie zabierałabym się za wymyślanie koła od nowa, tylko za dopytywanie i sprawdzanie, co jest najważniejsze, aby danej umiejętności nauczyć się jak najszybciej.

    Bardzo dbałabym o to, aby nie przeciążać pamięci krótkotrwałej. Gdy wrzucamy do niej zbyt dużo nowych informacji naraz i nie wspieramy się mnemotechnikami, proces nauki szybko staje się męczący i przestaje przynosić satysfakcję.

    A nie o to chodzi.

    Zobacz, że jeśli mamy nowy przepis i pojawia się w nim mnóstwo nowych składników i czynności, jest nam dużo trudniej niż osobie, dla której zeszklenie cebuli, przygotowanie farszu czy zrobienie ponczu to zupełnie naturalne, opanowane wcześniej czynności.

    Ona wszystko wie, więc zrobienie takiego przepisu jest dla niej bardzo łatwe.

    Ale dla laika, dla którego zeszklenie cebuli jest już czymś zupełnie nowym, jest to za trudne.

    Pamiętaj o tym, kiedy uczysz się nowych umiejętności.

    Zawsze będę też zwracała uwagę na to, aby nowe informacje zapamiętywać i jak najszybciej wdrażać je w praktykę. Testować po jednej umiejętności, jak najszybciej szukać informacji zwrotnej, poprawiać i uczyć się na błędach.

    One są rewelacyjnym sposobem na to, aby mierzyć postępy, widzieć szybsze rezultaty i wiedzieć, w którą stronę iść.


    Bezpłatne szkolenie o tym, jak lepiej zapamiętywać i uczyć się bez stresu

    To zaledwie kilka najważniejszych zasad, które warto wdrożyć na samym początku drogi.

    Jeśli chcesz nauczyć się tego, w jaki sposób lepiej zapamiętywać, bez kucia, zarywania nocy i bez stresu, który często towarzyszy nauce, bardzo serdecznie zapraszam Cię na moje bezpłatne szkolenie.

    Jestem bardzo ciekawa, jakiej umiejętności Ty chcesz nauczyć się od zera. Co sprawiłoby, że Twoja praca lub codzienne życie stałyby się prostsze i bardziej satysfakcjonujące? Daj mi znać w komentarzu poniżej – Twoja odpowiedź może stać się świetną inspiracją dla innych!

  • Dlaczego nie robisz tego, na czym Ci zależy?

    Dlaczego nie robisz tego, na czym Ci zależy?

    Wiesz, że powinnaś wcześniej chodzić spać, a mimo wszystko scrollujesz w telefonie do północy. Doskonale zdajesz sobie sprawę, że warto jeść zdrowe, pożywne jedzenie, które daje energię, a mimo wszystko bardzo często jesz fast foody. Masz też świadomość, że odkładanie rzeczy na później powoduje stres, a jednak nadal odkładasz. Dlaczego tak jest? Dlaczego mimo że coś wiemy, nie robimy tego?

    Dzisiaj chcę Ci pokazać, dlaczego wiedza i nawet wysoka motywacja to często zdecydowanie za mało, aby zacząć działać, zmienić swoje zachowanie i ruszyć do przodu.

    Wolisz oglądać niż czytać? Obejrzyj odcinek, w którym wyjaśniam, dlaczego sama motywacja nie wystarcza, żeby zacząć działać, i co pomaga nam zmieniać swoje zachowanie.


    Dlaczego mimo wysokiej motywacji nie zaczynamy działać?

    Wyobraź sobie niedzielny wieczór. Zaczynasz planować, co robisz w następnym tygodniu. W poniedziałek masz trening, we wtorek angielski, w środę znowu trening. Do tego codziennie chcesz zarezerwować sobie pół godziny na czytanie ulubionej książki. I oczywiście wcześniejsze chodzenie spać, bo cały czas czujesz zmęczenie. Patrzysz na ten plan i myślisz: „Cudownie, dokładnie tego potrzebuję”. Naprawdę tego chcesz. Twoja motywacja jest naprawdę wysoka.

    Ale później przychodzi wtorek. Wracasz z pracy albo z uczelni, jesteś zmęczona, masz jeszcze kilka spraw do załatwienia, a telefon leży tuż obok. Sięgasz po niego tylko na 5 minut i nagle nie wiadomo kiedy mija aż 40.

    I teraz zastanów się, co właściwie zmieniło się między niedzielą a wtorkiem. Przecież nie Twoja wiedza. Ty nadal wiesz, co jest dla Ciebie ważne. W niedzielę wiedziałaś, że regularna nauka jest bardzo ważna, i we wtorek też nadal to wiesz. W niedzielę chciałaś zadbać o swoje zdrowie i we wtorek również cały czas Ci na tym zależy, a jednak robisz coś zupełnie innego.

    Psychologowie nazywają coś takiego luką między intencją a działaniem.

    W metaanalizie obejmującej 47 testów eksperymentalnych naukowcy sprawdzili, na ile zwiększenie tej intencji przekłada się na realne działanie. Okazało się, że chociaż intencja rosła stosunkowo mocno, zachowanie zmieniało się znacznie słabiej.

    Czyli możesz naprawdę czegoś chcieć i nadal tego nie robić. Dlaczego? Bo kiedy planujesz przyszłość, jeszcze nie musisz mierzyć się z tym, co będzie konkurowało z Twoim planem w momencie, w którym będziesz chciała działać.


    Dlaczego wybieramy natychmiastową przyjemność zamiast przyszłych korzyści?

    I właśnie tutaj zaczyna się najciekawsza część. Jest godzina 23:17. Musisz wstać o 6:30 rano. Wiesz, że już powinnaś pójść spać, ale Netflix pyta Cię właśnie, czy włączyć kolejny odcinek.

    I nagle masz do wyboru dwie nagrody. Pierwsza: jutro rano będziesz bardziej wypoczęta. Druga: za trzy sekundy dowiesz się, co dalej wydarzyło się w Twoim ulubionym serialu.

    I co wybierasz?

    W psychologii często mówimy o dyskontowaniu odroczonych nagród. Chodzi o to, że kiedy mamy takie dwie nagrody do porównania, ta, która jest w przyszłości, jest dla nas mniej atrakcyjna niż ta, którą będziemy mieli za chwilkę.

    Zobacz, jak to jest. Ćwiczysz dzisiaj, ale efekty regularnych treningów budujesz przez tygodnie, a często nawet miesiące. Uczysz się języka, ale możliwość swobodnego rozmawiania pojawi się dopiero po dłuższym czasie. Oszczędzasz pieniądze, ale korzyści możesz mieć dopiero za kilka lat. A telefon? Telefon daje Ci rozrywkę od razu.

    Gdybyśmy mieli to zwizualizować: przyszłe korzyści krzyczą do nas z oddali, podczas gdy natychmiastowa nagroda, czyli na przykład obejrzenie kilku śmiesznych filmików dla poprawy humoru, stoi z megafonem tuż przy Twoim uchu.

    Oczywiście nie chcę przez to powiedzieć, że zawsze wybieramy obecną nagrodę. Absolutnie tak nie jest. Potrafimy przecież realizować różne długoterminowe cele, ale w konkretnych sytuacjach ta przewaga może mieć ogromne znaczenie.

    Dlatego jeśli nie zrealizujesz jakiegoś swojego postanowienia, zadaj sobie pytanie: „Co takiego dostaję natychmiast, kiedy wybieram to stare zachowanie?” Bo czasami jest to przyjemność, ale czasami może być też ulga.


    Prokrastynacja – dlaczego odkładamy rzeczy na później?

    Masz przygotować ważną prezentację na jutro. Otwierasz komputer, patrzysz w pusty ekran i pojawia Ci się myśl: „Kurczę, od czego ja mam zacząć?”.

    Po chwili jakaś kolejna: „Jejku, a co, jeśli zrobię to słabo? A jeśli się nie wyrobię? Ojejku, jakie to jest trudne. Znowu nie dostanę dobrej informacji zwrotnej”.

    Zaczynasz czuć napięcie, więc postanawiasz zrobić sobie kawę, potem sprawdzasz pocztę, a później zauważasz, że na biurku jest bałagan. Nagle okazuje się, że minęły dwie godziny. Prezentacji nie ruszyłaś, ale biurko wygląda fantastycznie.

    I teraz zobacz: kiedy otworzyłaś dokument, pojawiło się jakieś nieprzyjemne uczucie, a kiedy zaczęłaś robić coś innego, mogłaś poczuć ulgę.

    Psychologowie często mówią o tym, że prokrastynacja, czyli odkładanie na później, jest formą krótkoterminowej regulacji nastroju. Czyli czasami nie unikamy samego zadania, ale emocji, które to zadanie wywołuje.

    To bardzo ważne, ponieważ możesz mieć rewelacyjnie rozpisany kalendarz, a mimo to odkładać pracę na później. Kalendarz automatycznie nie odsunie od Ciebie lęku przed porażką, nie sprawi, że niepewność przestanie być nieprzyjemna, i nie zmieni każdego trudnego zadania w przyjemność.

    Co zrobić, kiedy zadanie wywołuje lęk lub przytłoczenie?

    Dlatego zamiast kolejny raz mówić do siebie: „Muszę się w końcu ogarnąć”, spróbuj zapytać: „Co ja czuję w chwili, kiedy mam zacząć? Lęk przed oceną? Może nudę, przeciążenie, niepewność?”

    Jeśli boisz się na przykład, że zrobisz coś, co nie będzie idealne i doskonałe, możesz zrobić to, co ja bardzo często robię, czyli powiedzieć sobie: „To jest tylko prototyp. Ja coś zrobię i będę sobie to po prostu poprawiać”.

    Przyznam szczerze, że ja non stop prokrastynuję nagrywanie filmów na YouTube, ale chcę być w tym regularna. Zawsze kiedy nagrywam, myślę sobie: „Okej, to jest pierwsza wersja i będę ją później poprawiać”. Oczywiście mogłabym ją poprawiać bez końca, ale wiem, że i tak nigdy nie będę tak do końca zadowolona.

    Jeśli jakieś zadanie Cię przytłacza, może warto je podzielić na mniejsze kawałki. Może zaprosić kogoś, żeby Ci w czymś pomógł. Może rozpisać sobie odpowiedni prompt z AI. A jeśli jesteś zwyczajnie wyczerpana, to czasem lepszym sposobem będzie po prostu odpoczynek niż ciśnięcie się jeszcze bardziej.

    Mam nadzieję, że widzisz tę różnicę. Zaczynasz rozwiązywać realny problem, a nie ciągle oskarżać się o brak motywacji, bo Ty często tę motywację masz.


    Jak nawyki wpływają na nasze zachowanie?

    Jest jeszcze jeden mechanizm, przez który robimy coś po prostu automatycznie.

    Wracasz do domu, odkładasz klucze, siadasz sobie na kanapie i po chwili orientujesz się, że znowu masz telefon w ręce. Nawet nie pamiętasz, kiedy po niego sięgnęłaś, bo przecież za każdym razem nie przeprowadzasz jakiejś świadomej analizy.

    „Mam teraz do wyboru książkę, spacer albo Instagram. Po dokładnym rozważeniu argumentów wybieram Instagrama”. No tak to nie działa.

    Wiele zachowań z czasem po prostu staje się automatycznych. Kiedy wielokrotnie powtarzamy tę samą czynność w podobnym kontekście, sam ten kontekst może zacząć uruchamiać znajomą reakcję.

    Jeśli masz ścieżkę przez łąkę i na początku przechodzisz przez nią i za każdym razem ją udeptujesz, to kiedy znowu masz przejść przez tę łąkę, raczej wybierzesz ścieżkę, która już jest wydeptana i szybsza, niż jakąś nową trasę.

    I dokładnie tak samo jest z naszymi nawykami.

    Zobacz ten paradoks: możesz postanowić sobie, że ograniczysz telefon, ale wieczorem wracasz do tego samego domu, siadasz na tej samej kanapie, a telefon leży dokładnie w tym samym miejscu.

    Zmieniłaś postanowienie, ale niemal wszystkie warunki dookoła zostały dokładnie takie same.


    Jak zmienić otoczenie, żeby łatwiej zacząć działać?

    Dlatego jedną z najskuteczniejszych zasad zmiany zachowania jest zmiana swojego otoczenia. To nie jest kwestia wysokiej motywacji.

    Jeśli chcesz czytać wieczorem, to sobie to maksymalnie ułatwiaj. My dlatego tak często sięgamy po telefon, bo on jest non stop dostępny, jest najprostszy i najszybszy.

    Jeśli chcesz wyjść pobiegać, musisz się ubrać, pomyśleć, jaką trasę wybrać, włożyć buty, podnieść się z kanapy, a telefon po prostu obsługujesz kciukiem.

    I to jest bardzo ważna wskazówka: jeśli chcesz coś robić, to sobie to maksymalnie ułatwiaj.

    Zobacz, że nawet częściej jemy na przykład banany niż marchewki, bo marchewki trzeba obrać, a banan jest praktycznie od razu gotowy do zjedzenia. Więc jeśli chcesz więcej czytać, tak sobie przygotuj swoje środowisko, żeby czytać więcej.

    U mnie na przykład leży czytnik obok łóżka, a telefon zawsze zostawiam w łazience pod ładowarką. Nie mam wtedy tego konfliktu, że telefon jest szybszy i łatwiejszy.

    Chcesz regularnie ćwiczyć? Super, jeśli też stworzysz sobie takie środowisko. Przygotuj wcześniej ubrania, miej już gotowy plan treningowy, żeby to nie wyglądało tak, że teraz się zastanawiasz, co masz robić.

    A jeśli chcesz się uczyć języka, to super, jeśli aplikacja do nauki słówek (np. Anki) znajduje się na głównym ekranie Twojego telefonu, a wszystkie social media są na najgorszej, najdalszej karcie i ciężko je znaleźć.

    Im więcej przeszkód stoi między Tobą a działaniem, tym trudniej Ci to robić.

    Wykorzystuj to więc zawsze do tych rzeczy, których robić nie chcesz. Nie chcesz jeść słodyczy? To sobie to maksymalnie utrudniaj. A jeśli chcesz jeść zdrowe rzeczy, to sobie to maksymalnie ułatwiaj.


    Dlaczego sama wiedza nie wystarczy, żeby zmienić zachowanie?

    I teraz jeszcze kluczowa kwestia w świecie, w którym dostęp do wiedzy jest niemal nieograniczony.

    Wyobraź sobie osobę, która przeczytała dziesiątki poradników i zna całą teorię na temat efektywnej nauki. Doskonale wie, że bez wracania do materiału w regularny sposób i wyciągania tych informacji z pamięci nie ma mowy o tym, żeby zapamiętać coś na całe życie.

    Wie już doskonale, że wielokrotne czytanie notatek często wprowadza nas w iluzję wiedzy i powoduje, że coś rozpoznajemy, a nie zapamiętujemy.

    I teraz ta właśnie osoba siada do nauki i co zaczyna robić? Otwiera zeszyt i zaczyna czytać od początku, robi notatki i nadal podkreśla.

    Dlaczego tak się dzieje? Dlatego, że ma swój pewien nawyk, dlatego że zawsze tak robiła.

    Zmiana tego zachowania wymagałaby pomyślenia: „Okej, to co ja mam teraz zmienić? Od czego powinnam zacząć? Co robić zamiast podkreślania, przepisywania i czytania wielokrotnie tego samego?”.

    I co ciekawe, ta osoba może sięgnąć po kolejny poradnik o efektywnej nauce i nadal nic nie zmienić, bo wiedza o tym, co powinniśmy robić, a regularne korzystanie z tej metody czy wiedzy to zupełnie co innego.

    Nie zrozum mnie źle. Wiedza jest oczywiście bardzo ważna. Bez świadomości, że dotychczasowe metody nie działają, trudno o jakąkolwiek zmianę.

    Ale sama wiedza nie wystarczy. Nowa wiedza nie usuwa automatycznie Twoich nawyków, emocji czy przeszkód, które napotykasz.

    Dlatego zamiast po raz kolejny pytać siebie: „Czego jeszcze muszę się nauczyć, żeby w końcu zacząć?”, spróbuj zapytać:

    „Co konkretnie przeszkadza mi w zastosowaniu tego, co już wiem, tego, czego się już nauczyłam?”

    Wiedza pozwala nam zrozumieć, co warto robić, ale to samoregulacja, warunki i umiejętności pomagają nam wdrożyć to w życie.


    Jak zacząć działać i wprowadzać zmiany w życie?

    Co więc zrobić, aby naprawdę zacząć działać?

    Załóżmy, że od miesięcy próbujesz zacząć wcześniej chodzić spać i każdego wieczoru znowu kończysz z telefonem w łóżku. Zamiast kolejny raz obiecywać sobie, że od jutra będziesz bardziej zdyscyplinowana, spróbuj przeprowadzić małe śledztwo.

    Znajdź moment, w którym zaczyna się problem

    Może wcale nie zaczyna się o północy, kiedy leżysz w łóżku, tylko już o 22:00, kiedy siadasz na kanapie i otwierasz aplikację.

    Sprawdź, co daje Ci stare zachowanie

    Może szukasz rozrywki, może jesteś zmęczona, a może przez cały dzień robiłaś rzeczy dla innych i wieczorem w końcu chcesz mieć chwilkę tylko dla siebie.

    To ważne: jeśli naprawdę potrzebujesz odpoczynku, niekoniecznie powinnaś zmieniać telefon na kolejną produktywną czynność. Możesz po prostu spróbować innego rodzaju odpoczynku.

    Zmień warunki i przygotuj konkretny plan działania

    Wykorzystaj intencję implementacyjną, czyli plan typu: „Jeśli coś się wydarzy, to zrobię to i to”.

    Zamiast mówić: „Będę mniej korzystać z telefonu”, ustalasz: „Kiedy wieczorem skończę jeść kolację, odłożę telefon do ładowania i przeczytam kilka stron książki”.

    Zamiast: „Będę się więcej uczyć”, mówisz: „Kiedy usiądę do biurka rano i włączę przeglądarkę, przerobię 15 minut kursu”.

    A zamiast: „Będę więcej ćwiczyć”, ustalasz: „Kiedy w poniedziałek skończę pracę, od razu przebiorę się w dres i zrobię trening”.

    To jest niezwykle ważne, bo my często mówimy sobie ogólnie: „Będę się zdrowiej odżywiać, będę ćwiczyć, czytać”, ale nie planujemy konkretnie kiedy.

    Przeanalizuj swój tydzień. Jeśli masz lukę godzinną w poniedziałki, zaplanuj dokładnie, co w tym czasie zrobisz. Może to być spacer, ćwiczenia, książka w parku, powtórka w aplikacji czy rozmowa z native speakerem.

    Nie zostawiaj tego przypadkowi ani natchnieniu – w ciągu dnia masz zbyt wiele zadań i rozpraszaczy.

    I jeszcze jedna rzecz: jeśli jednego dnia Ci nie wyjdzie, a nawet cały tydzień, to nie oznacza, że system jest bez sensu. Może miałaś złą porę, byłaś chora albo plan był niedostosowany do tego, jak działasz.

    Zamiast oceniać siebie, oceniaj plan i metody. Chodzi o to, by coraz lepiej rozumieć, co Ci pomaga, a co przeszkadza działać.


    Dlaczego wiesz, co robić, ale tego nie robisz?

    Dlaczego więc często doskonale wiesz, co powinnaś robić, ale tego nie robisz?

    Bo Twoje zachowanie nie zależy tylko od wiedzy. Znaczenie ma to, co daje Ci natychmiastową nagrodę, jakie emocje wywołuje zadanie, jakie masz nawyki, w jakich warunkach podejmujesz decyzje oraz jakimi treściami i ludźmi się otaczasz.

    Dlatego jeśli od miesięcy chcesz coś zmienić, nie potrzebujesz kolejnego kursu, poradnika czy sposobów na motywację. Musisz zrozumieć moment, w którym Twoje postanowienie przegrywa, i zmienić coś właśnie tam.

    Zmiana nie zawsze zaczyna się od tego, że czegoś jeszcze bardziej chcesz. Czasami zaczyna się od tego, że wreszcie rozumiesz, dlaczego tego nie robisz.

  • Jak zapamiętać niemal wszystko, czego się uczysz

    Jak zapamiętać niemal wszystko, czego się uczysz

    Jeśli uczysz się, czytasz książki, przerabiasz nowe kursy i po jakimś czasie masz wrażenie, że pamiętasz zaledwie strzępki tych informacji, to mam dla Ciebie dobrą wiadomość. To wcale nie oznacza, że Twoja pamięć źle działa. Problem leży zupełnie gdzie indziej.

    Większość z nas oczekuje od mózgu czegoś, czego on nigdy nie obiecywał robić – że jeśli pokażemy mu jakąś informację jeden raz, to on zachowa ją na zawsze. Nie zachowa i, co ciekawe, bardzo dobrze, że tak robi.

    Dzisiaj chcę Ci pokazać, co musi wydarzyć się z informacją, abyś pamiętała ją nawet przez całe swoje życie. Ten mechanizm już funkcjonuje w Twoim codziennym życiu, tylko najprawdopodobniej nawet nie masz o tym pojęcia.

    Wolisz oglądać niż czytać? Obejrzyj odcinek, w którym wyjaśniam, dlaczego zapominamy informacje i jak wykorzystać system powtórek, żeby zapamiętywać je na dłużej.


    Dlaczego nie zapamiętujemy wszystkich informacji?

    Zróbmy sobie mały mentalny eksperyment. Wyobraź sobie, że idziesz na zakupy. Idziesz ulicą dosyć mocno zatłoczoną. Obok przejeżdżają samochody. Mijasz ludzi, witryny sklepowe, różne billboardy, reklamy, które gdzieś się pojawiają, kosze na śmieci i osoby, które przejeżdżają na hulajnogach. Wchodzisz do sklepu z ubraniami, przeglądasz sukienki, sprawdzasz metki, a kiedy wracasz do domu, mijasz dziesiątki twarzy.

    I teraz pytanie brzmi: czy pamiętasz numery rejestracyjne samochodów, które Cię mijały? Czy pamiętasz każdą cenę i składy ubrań, które przeglądałaś? Czy pamiętasz dokładnie, jak wyglądała każda witryna sklepowa? Jakie dokładnie osoby mijałaś?

    Nie. I to jest zupełnie naturalne. Nie mamy pretensji do swojego mózgu, że nie zapamiętuje wszystkich informacji, które mijaliśmy na przykład, idąc do sklepu.

    Ale kiedy sięgamy po książkę, czytamy ją i mimo że nie jest ona taka polisensoryczna jak na przykład wejście do sklepu, gdzie mamy kolory, zapachy, dotyk, zmysł równowagi – tak naprawdę wszystkie zmysły są zaangażowane – książka tylu zmysłów nam nie angażuje. Mimo wszystko jesteśmy w jakiś sposób niezadowoleni ze swojej pamięci, że po przeczytaniu książki nagle nie pamiętamy wszystkich istotnych szczegółów.

    Dlaczego więc wobec książki mamy zupełnie inne oczekiwania niż wobec normalnego życia? Przecież każdego dnia Twój mózg ma kontakt z absurdalną ilością informacji, które musi cały czas filtrować i selekcjonować. Gdyby jego zadaniem było zapamiętywanie wszystkiego z równą dokładnością, mielibyśmy niezły problem.


    Zapominanie nie jest awarią pamięci

    Wyobraź sobie, że Twoja pamięć działa tak jak monitoring w sklepie. Zapisuje wszystko, co jest dookoła. Nagrywa każdą twarz, każdą rozmowę, każdą tablicę rejestracyjną, każde hasło, którego kiedykolwiek używałaś, każdy PIN, numer telefonu i każdą wersję każdej informacji.

    Brzmi jak supermoc. No to teraz wyobraź sobie, że zmieniasz PIN do karty i za każdym razem, kiedy podchodzisz do terminalu, równie mocno wyskakuje Ci w głowie stary PIN, jeszcze starszy PIN, jeszcze wcześniejszy PIN i PIN do telefonu.

    Świetnie, pamiętasz wszystko, tylko wyobraź sobie, jak masz teraz z tego korzystać.

    Właśnie dlatego warto odwrócić sposób, w jaki myślimy o zapominaniu, bo zapominanie nie jest jakąś awarią pamięci. W wielu sytuacjach może być częścią systemu, który pozwala nam ograniczać konkurencję między informacjami i sprawniej reagować na to, co aktualnie istotne.

    Pamięć nie została zaprojektowana jako idealne archiwum Twojego życia. Ma Ci pomagać funkcjonować.

    Więc zamiast pytać: „Dlaczego ja to zapomniałam?”, lepiej zadać pytanie: „A dlaczego mój mózg miałby to nadal pamiętać?”.


    Krzywa zapominania – dlaczego informacje znikają z pamięci?

    I tutaj dochodzimy do bardzo ważnej rzeczy, o której z pewnością już wiesz, czyli krzywej zapominania.

    Ebbinghaus badał, co się dzieje z pamięcią wraz z upływem czasu, i pokazywał coś bardzo ważnego: jeśli do informacji nie wracamy, jej późniejsze odtworzenie zazwyczaj staje się dużo trudniejsze.

    Krzywa zapominania nie oznacza jednak, że każdą informację tracimy w identycznym tempie.

    To tak nie działa. Nie mamy jakiejś instrukcji w naszym mózgu: „Hej, po 24 godzinach usuń 67% plików”. Tak to nie wygląda.

    Wszystko zależy od tego, czego się uczysz, jak się uczysz, jakie sposoby stosujesz, jak bardzo emocjonalna jest ta informacja, czy łączy się z tym, co już wiesz obecnie, czy jej później używasz i tak dalej.

    Ale ogólna zasada jest bardzo ważna: jedno spotkanie z informacją absolutnie nie jest gwarancją tego, że będziesz pamiętać ją później.

    Jeśli chcesz mieć jakąś informację do końca życia w swojej głowie, musisz mieć system powtórkowy. Jeśli go nie ma, Twój mózg po prostu uznaje, że informacja nie jest wystarczająco ważna.


    Naturalny system powtórkowy działa już w Twoim życiu

    Możesz pomyśleć: „Ale ja nie mam żadnych systemów powtórkowych, a mnóstwo rzeczy pamiętam, no to chyba coś jest z tym jednak nie tak”.

    Zauważ, że w naszym normalnym, codziennym życiu tych systemów powtórkowych mamy całe mnóstwo.

    Przepis kulinarny jako przykład naturalnych powtórek

    Weźmy sobie na przykład robienie jakiegoś dania. Za pierwszym razem sięgasz po przepis krok po kroku: odmierzasz składniki, mieszasz, pieczesz. Za drugim razem zaczynasz już odtwarzać proporcje z pamięci: „Ile było mąki? Chyba 200 gramów”. Dopiero po chwili weryfikujesz to z kartką.

    To, co jest tutaj bardzo istotne – możesz nawet przez całe życie nie pamiętać przepisu, jeśli nie wydobywasz go aktywnie z pamięci.

    Wiesz, że jeśli naleśniki, to pewnie będzie mąka i jajka. Natomiast jeśli coś jest bardziej skomplikowanego i nie wyciągasz ze swojej głowy na przykład tego, jakie są ilości, to bardzo możliwe, że mniej więcej kojarzysz składniki, bo przecież ich dotykasz i jesteś osobą myślącą. Ale wcale nie oznacza to, że musisz je zapamiętać.

    Jak widzisz, życie tak naprawdę tworzy nam tutaj taki naturalny system powtórkowy.

    Nauka słówek w języku obcym

    Spójrzmy na naukę języka obcego. Jeśli uczysz się nowego słówka – weźmy na przykład angielskie cheetah. Uczysz się, że cheetah to gepard.

    Oglądasz program o zwierzętach w języku angielskim i pojawia się cheetah: „A widzisz, no tak, to jest gepard”. Rzeczywiście za jakiś czas czytasz na przykład książkę, akcja dzieje się gdzieś w Afryce i znowu pojawia się cheetah.

    Gdzieś komuś o czymś opowiadasz, gdzieś usłyszałaś to w reklamie i tak dalej.

    Zobacz, że znowu tak naprawdę życie naturalnie stworzyło nam ten system powtórkowy, bo gdzieś użyłaś, gdzieś napisałaś, gdzieś usłyszałaś i to słówko wracało do Ciebie przez jakiś czas kilkakrotnie.


    Dlaczego wielokrotne czytanie nie wystarczy, żeby zapamiętać?

    Skoro wiesz, że powtórki są kluczowe, pierwsza myśl bywa prosta: wystarczy przeczytać ten sam tekst kilkukrotnie. Nic bardziej mylnego.

    Pojawia się jednak naturalny opór: mało kto ma czas, by czytać podręczniki akademickie po dziesięć razy. I słusznie – to zupełnie nieefektywne.

    I absolutnie Cię do tego nie zachęcam, bo bardzo często dochodzimy do sytuacji, w której czytasz wielokrotnie to samo i zamiast zapamiętywać, wpadasz w iluzję wiedzy. Masz wrażenie, że skoro tekst wydaje się znajomy, to już go umiesz. A później przychodzi test i nagle w głowie pojawia się pustka.

    Znajomość informacji to nie to samo co umiejętność jej odtworzenia

    To ogromna różnica między „ta informacja jest mi znajoma” a „potrafię ją samodzielnie odtworzyć bez odpowiedzi”.

    To właśnie ta iluzja uczenia się, o której często wspominam.

    Kiedy patrzysz na odpowiedź, mózg ma mnóstwo wskazówek. Widzisz tekst, kontekst, nagłówek, wykres, kolor – wszystko wydaje się oczywiste.

    Ale zabierz te wskazówki i nagle okazuje się, że mózgowi bardzo ciężko wydobyć informację, na której Ci zależy.

    Dlatego jednym z najgorszych pytań, jakie możesz sobie zadać w trakcie nauki, jest: „Czy ja to rozumiem, kiedy na to patrzę?”.

    Dużo lepiej jest, kiedy zadasz sobie pytanie: „Czy potrafiłabyś to odtworzyć, gdyby ten materiał zniknął?”.


    Kiedy naturalne powtórki przestają wystarczać?

    Teraz dochodzimy do prawdziwego problemu. Skoro już to wszystko wiesz, pierwsza myśl brzmi: „Będę po prostu regularnie wracać do ważnych rzeczy”. No dobrze, tylko do których i kiedy?

    Jeśli masz 10 informacji, oczywiście nie ma problemu. Ale jeśli uczysz się języka, to są tysiące słów. Studiujesz medycynę, prawo, psychologię, dietetykę. Budujesz eksperckość przez 20 lat. Czytasz książki, inwestujesz w drogie kursy i szkolenia.

    Tutaj właśnie kończy się przewaga naturalnego systemu, bo życie nie zrobi Ci dobrej powtórki. Życie nie wie, co Ty chcesz pamiętać.

    Jeśli mieszkasz na przykład w Stanach, angielski codziennie naturalnie robi Ci powtórki. Gdy jesteś dietetykiem i codziennie używasz określonej wiedzy, praca będzie Ci ją regularnie odświeżać. A kiedy co tydzień robisz ten sam przepis, kuchnia załatwia Ci sprawę.

    Ale co z angielskim, jeśli mieszkasz w Polsce i nie rozmawiasz codziennie w tym języku? Dane słowo może Ci się nie pojawiać miesiącami w otoczeniu.

    Co z wiedzą ekspercką, którą chcesz znać, zanim pierwszy raz naprawdę będziesz jej potrzebować?


    Jak zapamiętywać informacje dzięki powtórkom?

    Tutaj możemy zrobić coś naprawdę bardzo sprytnego. Możemy stworzyć sztuczne warunki, które życie daje nam naturalnie, czyli wracać do informacji po czasie, próbować ją wydobywać z naszej pamięci, a nie tylko wielokrotnie czytać, a później stopniowo zwiększać odstępy.

    Dlaczego te odstępy są takie ważne?

    Wiele osób myśli sobie: „Okej, skoro mam się z jakąś informacją zapoznać 20 czy 30 razy, to po prostu usiądę i 20 czy 30 razy przypomnę ją sobie w danym czasie”.

    Taka metoda nie przyniesie jednak trwałego rezultatu.

    Nie ma też takiej idealnej zasady typu: pierwsza powtórka po pierwszym dniu, później po trzech dniach, później po siedmiu dniach.

    Najlepiej, jeśli pierwsza powtórka jest od razu – to na pewno dobra zasada. Natomiast według mnie najlepsza zasada jest taka, że przypominasz sobie daną informację, kiedy ona jest na progu zapomnienia.


    Czy mnemotechniki wystarczą do zapamiętywania na całe życie?

    A co z mnemotechnikami, do których tak często zachęcam?

    Mnemotechniki są fantastyczne do tego, żeby zapamiętać bardzo dużo informacji w jednym czasie.

    Przykładowo: chcę zrobić listę zakupów – szybko ją zapamiętuję, wychodzę i kupuję to, co trzeba. Zapoznaję się na szkoleniu z 50 nowymi osobami – bardzo łatwo jestem w stanie szybko zapamiętać imiona. Chcę bardzo szybko zapamiętać moje wystąpienie na scenie – momentalnie mogę to ogarnąć mnemotechnikami.

    Mnemotechniki są świetne do tego, żeby w ogóle wprowadzić informację do naszej głowy. Bardzo to ułatwiają i przyspieszają.

    Ale jeśli chcesz coś pamiętać przez całe życie, system powtórkowy będzie niezbędny.

    Czy to znaczy, że każdą informację musisz wprowadzać do systemu powtórkowego? Oczywiście, że nie.

    Zachęcam Cię do tego, żeby zapoznać się z nową informacją i zadać sobie pytanie, czy chcesz ją znać za 5 czy 10 lat. Jeśli tak, wtedy warto ją wprowadzić.

    Jeśli jesteś lekarzem, dietetykiem, psychologiem i zależy Ci na tym, aby z bardzo drogich kursów i książek zapamiętywać wiedzę przydatną w pracy – oczywiście, że zrób system powtórkowy.


    Jak robić fiszki, żeby skuteczniej zapamiętywać?

    Chodzi oczywiście o zrobienie fiszek – tylko odpowiednich fiszek.

    Po pierwsze, fiszki powinny być elektroniczne. Mamy do nich dostęp wszędzie i mają algorytm, który pokazuje nam fiszkę w odpowiednim czasie. Jeśli znamy coś bardzo dobrze, pojawia się rzadziej, a jeśli czegoś nie znamy – częściej.

    Do fiszki elektronicznej można też dodawać zdjęcia, nagrania czy przykłady.

    Po drugie, fiszka powinna być odpowiednia, czyli nie powinna przeciążać pamięci krótkotrwałej.

    Szczegółowy system tego, jak robić odpowiednie fiszki do dat, definicji, anatomii, prawa czy architektury, znajdziesz w Akademii Geniusza + AI.

    Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak zrobić bardzo dobre fiszki do nauki języków obcych, sprawdź mój bezpłatny webinar na temat tego, jak uczyć się słówek z języka obcego.


    Dobra pamięć nie oznacza zapamiętywania wszystkiego

    Chciałabym, aby ten wpis dodał Ci pewności, że jeśli czegoś się uczysz i po miesiącu nie pamiętasz, co tam było, to nie oznacza, że Twoja pamięć źle działa.

    Musimy zaakceptować, jak pamięć funkcjonuje, i wykorzystać to tak, aby uczyć się efektywniej.

    Dobra pamięć nie służy do tego, abyśmy zapamiętywali wszystko dookoła, ale do tego, by świadomie kierować tym, co chcemy pamiętać przez całe życie.

  • Ta jedna umiejętność zmieniła moje życie

    Ta jedna umiejętność zmieniła moje życie

    Technik nauki tak naprawdę nigdy nie chciałam się uczyć po to, aby mieć same piątki, a żeby zaleczyć pewien kompleks. Pieniędzy na kurs nie miałam, więc musiałam je zdobyć. Za chwilę dowiesz się, w jaki sposób, a sam kurs okazał się jednak nieodpowiedni do moich potrzeb.

    Dziś chcę opowiedzieć Ci moją historię — o tym, jak próba zaleczenia nastoletnich kompleksów doprowadziła mnie do miejsca, w którym pomogłam już ponad 50 000 osób uczyć się skuteczniej.

    Wolisz oglądać niż czytać? Obejrzyj odcinek, w którym opowiadam swoją historię: od kompleksów i trudnych początków na studiach po odkrycie technik nauki, które pomogły mi odzyskać czas i zmieniły moje życie.


    Dorastałam w bardzo małej miejscowości

    Urodziłam się w bardzo małej miejscowości. W mojej wsi było tak naprawdę kilkanaście domów i muszę przyznać, że przez większość mojego dzieciństwa chodziłam do szkoły, a następnie pomagałam w gospodarstwie moim rodzicom. Pracowałam fizycznie, myślę, że dosyć ciężko.

    Tak naprawdę praktycznie przez cały rok, bo nawet kiedy była zima, sortowaliśmy owoce na eksport i często popołudnia były zajęte. Z jednej strony było więc bardzo dużo pracy w moim życiu, a z drugiej byliśmy też oddaleni od wszystkich atrakcji. Najbliższy basen był jakieś 45 km od nas. Nie mogłam chodzić do szkoły muzycznej czy w żaden inny sposób się rozwijać, a przyznam szczerze, że zawsze bardzo mi na tym zależało.

    Jestem bardzo ekstrawertyczną osobą, więc zależało mi również na tym, żeby mieć znajomych i się z nimi spotykać. Natomiast w mojej wsi nie było ani jednej osoby w moim wieku, więc to wszystko też było bardzo mocno utrudnione.


    Studia były dla mnie jak złoty bilet

    Wspominam o tym dlatego, że wyobraź sobie teraz, jak się czułam, kiedy okazało się, że dostałam się na studia. Miałam wrażenie, że dostałam złoty bilet, że w końcu wyrwę się z tej wsi i będę mogła nadrabiać stracony czas dzieciństwa.

    Chciałam nauczyć się wszystkich rzeczy poza jeżdżeniem traktorem czy wózkiem widłowym i pracą w gospodarstwie. Pójść na zajęcia z aktorstwa czy jakiś kurs tańca, bo bardzo zależało mi na tym, żebym mogła w końcu zobaczyć, na co ludzie sobie chodzą.

    Bardzo szybko poznałam znajomych na studiach i tam się okazało, że wszyscy gdzieś chodzą, jeżdżą, potrafią jeździć na nartach, na rolkach, pływają, znają języki. Po prostu znają mnóstwo różnych rzeczy, bo w czasie dzieciństwa chodzili na różne spotkania, kursy, szkolenia i zajęcia pozalekcyjne, a ja kompletnie na nic. Chodziłam do sadu i była to po prostu moja jedyna rozrywka.

    Przyznam, że miałam z tego powodu naprawdę ogromny kompleks. Czułam się gorsza, czułam się jakaś taka wybrakowana. Miałam też poczucie, że później z tymi ludźmi będę starała się o pracę na jednym rynku. Czułam więc, że jestem na bardzo przegranej pozycji.

    Ogrom nauki szybko zweryfikował moje plany

    Do tego doszły jeszcze same studia. Bardzo szybko zorientowałam się, że moje życie studenckie nie będzie takie wspaniałe, jak wcześniej sobie wyobrażałam. Myślałam, że będę non stop chodziła ze znajomymi na spotkania i imprezy, a tymczasem miałam po prostu ogrom nauki.

    Do dziś pamiętam moje pierwsze zajęcia, na których dostałam książkę do przeczytania na kolejny tydzień. Kiedy myślałam, że to już jest dużo, przyszłam na kolejne zajęcia i okazało się, że mam następne materiały.

    Do tego dosyć trudno było je zdobyć. Trzeba było pójść do jakiejś biblioteki, wszystko skserować i uczyć się z kserówek czy notatek. Tego było po prostu ogrom. Byłam w szoku, że jest tego tak dużo.

    Przyznam, że byłam przerażona. Nie tylko nie miałam czasu na wszystkie aktywności i życie studenckie, na którym tak bardzo mi zależało, ale też bałam się, że nie zaliczę roku i będę musiała wrócić na wieś. Była to dla mnie wizja absolutnie przerażająca.


    Zaczęłam szukać sposobu, jak nauczyć się uczyć

    Kiedy byłam nastolatką, prenumerowałam czasopismo „Focus”. Był w nim dział psychologia, który zachęcił mnie do tego, żebym poszła właśnie na taki kierunek studiów.

    Stamtąd miałam w głowie przekonanie, że są jakieś sposoby na to, żeby się efektywniej uczyć, lepiej korzystać ze swojego mózgu i że po prostu nie potrafimy z niego tak dobrze korzystać. Nie mam pojęcia, czy był tam jakiś konkretny artykuł na ten temat, czy powielało się to w wielu tekstach. Miałam jednak w głowie przekonanie, że muszę znaleźć rozwiązanie, bo jeśli go nie znajdę, to po prostu nic z tym nie zrobię.

    Rozwiązanie przyszło do mnie bardzo szybko, bo wychodząc raz z uczelni, dostałam do ręki ulotkę z kursem szybkiego czytania.

    Stwierdziłam: wow, mamy to. Dokładnie tego potrzebuję.

    Muszę znaleźć rozwiązanie tej trudnej sytuacji i jeśli nauczę się szybko czytać, wtedy zaoszczędzę naprawdę ogrom czasu i będę mogła chodzić na różne imprezy oraz korzystać z życia studenckiego.

    Pojawił się tylko jeden problem. Kurs był dla mnie po prostu straszliwie drogi. Nie miałam takich pieniędzy, a że nie umiałam prosić rodziców o pieniądze, stwierdziłam, że muszę sobie na niego jakoś zarobić.

    W trakcie studiów było to niemożliwe, więc postanowiłam wybrać się na jakieś prace sezonowe, tak jak zresztą robiłam co roku. Pojechałam w wakacje na rwanie borówek. W tym byłam po prostu najlepsza i można było na tym całkiem dobrze zarobić.


    Kurs szybkiego czytania okazał się niewystarczający

    Zarobiłam na kurs, a drugą część wakacji przeznaczyłam na to, żeby się na niego wybrać i nauczyć szybkiego czytania.

    Bardzo szybko dostałam tam informację, że jeśli chcemy się efektywnie uczyć, to po pierwsze robimy codziennie trening – i przyznam, że przykładałam się do niego naprawdę rewelacyjnie – a po drugie codziennie powinniśmy czytać nawet 500 stron.

    Jak się domyślasz, dosyć szybko przeczytałam wszystkie książki, które miałam w domu. Chodziłam więc do księgarni, gdzie mogłam sobie wziąć książkę i ją przeczytać.

    Wtedy bardzo szybko uświadomiłam sobie, że to, że szybciej czytam, jest fajne, ale niestety niewystarczające. Co z tego, że przeczytałam calusieńki dział psychologia, skoro tak naprawdę bardzo mało pamiętałam z tych książek?

    Przeczytałam tam również książki o pamięci i wtedy miałam takie: „Aha, to, że ja coś przeczytam, jest okej, ale najważniejsze jest to, żebym potrafiła to zapamiętać”.

    Samo czytanie to nie jest nauka

    To był ogromny przełom w moim życiu. Zrozumiałam, że samo czytanie to nie jest nauka, samo przewracanie kartek to nie jest zapamiętywanie. Nawet gdybym czytała coś kilkakrotnie, nadal nie jest to jeszcze to, na czym mi zależy.

    Wtedy postanowiłam, że muszę nauczyć się technik nauki, żeby lepiej wykorzystywać swój mózg i lepiej się uczyć.

    Drugi rok studiów był już dla mnie dużo łaskawszy. Zaczynałam testować różne metody, między innymi mapy myśli, ale takie dobre mapy myśli, a nie grafy, które często widzę rozpisane i nazwane mapami myśli, chociaż nie spełniają najważniejszych zasad dotyczących tego, jak te mapy powinny być robione.

    Na początku moje mapy były okropne, koślawe i wszystko nie działało tak, jak trzeba. Do tego miałam dosyć dużo pracy, bo na wykładzie normalnie zapisywałam notatki, a w domu przepisywałam je na mapę myśli.

    Miałam poczucie, że więcej zapamiętuję, więcej i lepiej rozumiem, ale zajmowało to dużo czasu, a nie o to mi przecież chodziło.

    Dałam sobie tydzień na nauczenie się robienia map myśli ze słuchu. Stwierdziłam, że jeśli po tygodniu mi to nie wyjdzie, po prostu to rzucam i nie będę w ogóle stosowała tej metody. Już po dwóch, trzech dniach widziałam jednak, że idzie mi coraz lepiej. To był moment, kiedy zaczęłam oszczędzać bardzo dużo czasu również dzięki robieniu map.


    Techniki nauki zaczęły przynosić mi efekty

    Wiedziałam jednak, że mapy to za mało. Musiałam nauczyć się również różnych sposobów na zapamiętywanie. Zaczęłam więc po kolei uczyć się różnych technik i sposobów na to, jak lepiej i efektywniej zapamiętywać.

    Przyznam szczerze, że tak naprawdę nie miałam wtedy zielonego pojęcia o technikach, których uczę obecnie. Stosowałam kilka metod i sposobów, a już miałam naprawdę bardzo fajne wyniki.

    Dzięki temu, że uczyłam się coraz lepiej, dostałam stypendium naukowe. To było dla mnie takie wow, bo uświadomiłam sobie, że w ciągu dwóch czy trzech miesięcy zarobiłabym już tym stypendium na kurs szybkiego czytania. Czyli już mi się to zwróciło. Każde kolejne stypendium było jakby naddatkiem, więc dodatkowo zrobiłam na tym inwestycję.

    Wtedy miałam już poczucie, że inwestowanie w siebie to naprawdę najlepsza inwestycja, jaką można zrobić, bo dzięki temu bardzo szybko pomnażam swoje pieniądze.

    Te pieniądze również postanowiłam zainwestować. Zainwestowałam w kursy pamięciowe. Zależało mi na tym, żeby nauczyć się najlepszych metod i sposobów.

    Znowu bardzo szybko mi się to zwróciło. Tak mocno przykładałam się do tego, że dostałam później zaproszenie od prowadzącego te kursy, żebym była trenerką na obozach. Później przez wiele lat prowadziłam takie obozy w trakcie wakacji. I znowu bardzo szybko ta inwestycja mi się zwróciła.


    Najważniejsze było to, że odzyskałam swój czas

    Oczywiście świetne było to, że moja średnia znacznie wzrosła i dostawałam stypendia naukowe. To było naprawdę dobre, ale przede wszystkim odzyskałam swój czas.

    Zauważyłam, że kiedy ktoś na przykład uczył się bardzo długo do jakiegoś egzaminu, ja wiedziałam: okej, zrobię to w takim i takim czasie. Mogłam po prostu zrobić to dużo szybciej.

    Wtedy moje życie towarzyskie naprawdę kwitło. Byłam takim typowo „party animalem”. I nie chcę, żebyś sobie pomyślała, że byłam non stop na imprezach i nadużywałam różnych rzeczy. Absolutnie nie.

    Po prostu kochałam tańczyć, spotykać się z ludźmi i poznawać innych. Zaczęłam angażować się w różnego rodzaju organizacje studenckie i wyjazdy. Korzystałam ze studiów naprawdę niesamowicie. Nie tylko wychodziłam na dyskoteki, imprezy czy domówki, ale też bardzo dużo angażowałam się w rzeczy, na których mi zależało.

    Dawało mi to ogrom satysfakcji, bo jestem osobą ekstrawertyczną. Kocham ludzi, uwielbiam z nimi przebywać, rozmawiać i po prostu z nimi być.

    Dlatego tak bardzo cenię bezpośredni kontakt z ludźmi — energię na szkoleniach, konferencjach i ten moment, gdy widzę u kogoś autentyczny błysk w oku.


    Od technik nauki do prowadzenia pierwszych szkoleń

    To również stało się dzięki temu, że nauczyłam się tych technik. Kiedy zapisałam się do różnych kół naukowych, ktoś widział, jak notuję czy jak czytam w bibliotece. Zaczęłam dostawać pierwsze zaproszenia:

    „Słuchaj, Dorota, Ty tak nietypowo piszesz albo nietypowo czytasz. Czy mogłabyś zrobić szkolenie, warsztat na ten temat, na przykład na Dniach Wyszkolonych w AEGEE, Dniach Mózgu czy różnych innych konferencjach?”.

    Mimo że nie miałam zielonego pojęcia, w jaki sposób prowadzi się szkolenie, stwierdziłam, że spróbuję.

    Doświadczenie tego spróbowania, zobaczenia żywego człowieka, który ma błysk w oku i widzi: „Wow, to działa, to jest fajne”, dało mi tak niesamowitą satysfakcję, że stwierdziłam, że dokładnie to chcę robić w życiu. Chcę uczyć, chcę wykładać, chcę prowadzić konferencje, spotkania i szkolenia.

    Zaczęłam więc inwestować pieniądze, które zarabiałam z jednej strony na stypendium, a z drugiej na korepetycjach. Prowadziłam między innymi korepetycje dla maturzystów, ale też dla osób z farmacji i medycyny. Pomagałam im uczyć się składów leków, anatomii i różnych bardzo trudnych rzeczy.

    Te pieniądze zaczęłam inwestować w kursy trenerskie, które również były dla mnie bardzo drogie. Ale miałam już pieniądze. Stwierdziłam więc, że zainwestuję je znowu w swoje kompetencje, żeby po studiach było mi łatwiej i żebym mogła od razu dostać świetną pracę.


    Studia to czas, żeby poznać siebie i zdobywać kompetencje

    Zbierałam pieniądze i chciałam inwestować je dalej w swoje kompetencje oraz umiejętności, bo w moim mózgu coś się zmieniło.

    Miałam poczucie, że zmieniłam się też tożsamościowo. Teraz biorę odpowiedzialność za siebie, chcę inwestować w swoje umiejętności i widzę, jaki daje to zwrot z inwestycji. Jeśli chcę mieć dobrą pracę i dobrze zarabiać po studiach, to właśnie teraz jest czas, żebym coś w tym kierunku zrobiła.

    Dlatego tak często mówię w moich materiałach: studia to czas na to, żeby poznać siebie. Żeby wiedzieć, co lubisz. Czy lubisz pracować z ludźmi, czy wolisz pracować z danymi? A może dobrze odnajdujesz się pod presją czasu? Zastanów się też, czy wolisz, kiedy ktoś przydziela Ci obowiązki, czy raczej samodzielnie je sobie rozpisujesz. Wolisz działać bardziej kreatywnie czy bardziej analitycznie?

    Masz poznać siebie właśnie w trakcie studiów, ale jest to również czas na to, żeby przygotować się na rynek pracy. Żeby przerabiać kursy i szkolenia, które powodują, że na piątym roku, po studiach, masz już konkretne, jasne umiejętności do działania.


    Dlaczego tak mocno wierzę w techniki nauki?

    Kiedy zobaczyłam, jak te techniki nauki działają – mimo że naprawdę w porównaniu do tego, jak uczę ich teraz, moje ówczesne testowanie i sprawdzanie zajmowało mi mnóstwo czasu. Miałam poczucie, że cały Lublin obwiesiłabym billboardami, żeby powiedzieć ludziom:

    „Hej, nauczcie się, jak się uczyć. To po prostu działa cuda, to jest rewelacyjne”.

    Dzięki temu zyskujesz szansę na stypendium i mnóstwo wolnego czasu na zdobywanie doświadczenia. To Ci się po prostu niesamowicie zwróci.

    Zmieniło się u mnie również coś jeszcze i mam to do dzisiaj. Zawsze kiedy pojawia się jakiś problem, staram się szukać rozwiązań. Nie zastanawiam się zbyt długo nad samym problemem, tylko staram się przekierować uwagę na rozwiązania.

    Jeśli widzę, że czegoś ciężko mi się nauczyć albo coś jest trudne, myślę sobie: „Okej, jak mogę to zrobić lepiej? Jak mogę się tego lepiej nauczyć? Od kogo mogę się tego lepiej nauczyć?”.

    Z przyjemnością wydaję pieniądze na swoje kompetencje, bo widzę, jak one się pięknie pomnażają.

    Przyznam, że sama sobie jestem niesamowicie wdzięczna, że mimo tych kompleksów, a może dzięki nim, mimo tego, że nie miałam pieniędzy i było trudno, postanowiłam znaleźć rozwiązanie. Chciałam wyjść z tego impasu i naprawdę nie spodziewałam się, że efekty będą takie duże.


    Dlaczego tak mało mówi się o tym, jak nauczyć się uczyć?

    Dzisiaj, po tych 20 latach od kiedy zaczęłam studia, chcę Cię zapytać: jak Ci się wydaje, dlaczego tak mało mówi się o tych sposobach nauki?

    Jak Ci się wydaje, dlaczego nie każdy uczy się tego, w jaki sposób lepiej wykorzystywać swój umysł, jak zapamiętywać, jak się koncentrować, jak czytać i jak notować efektywniej?

    Czy po prostu nie mamy tej świadomości? A może jesteśmy przekonani, że każdy ma jakiś swój styl, który musi odkryć? Być może boimy się zainwestować czas w naukę nowej umiejętności, bo obawiamy się, że ta inwestycja nigdy się nie zwróci?

    Jestem bardzo ciekawa Twojego zdania — podziel się nim w komentarzu pod tym wpisem!


    Bezpłatne szkolenie o tym, jak uczyć się szybciej

    Zapraszam Cię bardzo serdecznie do mojego bezpłatnego szkolenia na temat tego, w jaki sposób uczyć się dużo szybciej, dużo łatwiej, bez kucia, zarywania nocy i bez stresu, bo ja naprawdę to przeszłam.

    Cała moja obecna praca powstała właśnie z potrzeby podzielenia się z ludźmi tym, że: „Hej, słuchaj, jakbym mogła, to każdego bym wzięła i potrząsnęła”.

    Masz cudowny mózg, tylko nie uczysz się tego, jak z niego korzystać.

    Często korzystasz z metod, które kompletnie nie działają. Łapiesz się na jakieś aplikacje czy sposoby, które po prostu za nic nie są dla nas dobre. Uczysz się pięknego rozpisywania notatek, ale to wcale nie oznacza, że działa to dobrze na Twoją pamięć.

    Naprawdę z ogromną życzliwością chcę Ci powiedzieć, że masz cudowny umysł. Nauczmy się w końcu z niego korzystać. Sprawdź bezpłatne szkolenie: Jak uczyć się szybciej i zapamiętywać bez stresu.

  • Po co czytać książki, skoro i tak je zapominasz

    Po co czytać książki, skoro i tak je zapominasz

    Czy jeśli czytasz kilka bądź kilkanaście książek w ciągu roku, a później kompletnie nic z nich nie pamiętasz, to oznacza, że ten czas czytania był zupełnie stracony? A może masz czasami takie myśli, że czytanie kryminału, romansu czy po prostu fikcji to zwykła strata czasu?

    Muszę się przyznać, że jeszcze kilka lat temu dokładnie miałam takie podejście. Uważałam, że mogę czytać tylko książki naukowe bądź biznesowe, bo cała reszta to jednak trochę strata czasu. Natomiast kiedy zaczęłam szperać w badaniach i zobaczyłam, jak to naprawdę wygląda, bardzo zmieniłam swoje zdanie.

    Chcę Ci pokazać, w jaki sposób czytanie książek wpływa na mózg.

    Wolisz oglądać niż czytać? Obejrzyj odcinek, w którym opowiadam, jak czytanie książek wpływa na mózg i dlaczego nawet kryminały, romanse czy fantasy mogą przynosić nam korzyści.


    Podczas czytania mózg tworzy symulację wydarzeń

    Wyobraź sobie, że bierzesz udział w eksperymencie. Kładą Cię w rezonansie. Masz tylko leżeć i czytać historię.

    Bohater siedzi w samochodzie, po chwili wychodzi, idzie do domu. Podnosi jakiś przedmiot, zmienia swój plan, spotyka drugiego człowieka, a naukowcy przez cały czas obserwują, co robi Twój mózg.

    I teraz pytanie: czy Twój mózg tylko odczytuje słowa? Nie. Okazuje się, że na bieżąco śledzi między innymi, gdzie znajduje się bohater, co właśnie robi, czego chce i z jakimi przedmiotami wchodzi w interakcję. Kiedy sytuacja w historii się zmienia, mózg aktualizuje jej wewnętrzny model.

    Co więcej, częściowo wykorzystuje przy tym systemy, z których korzystamy również wtedy, gdy sami coś robimy, obserwujemy albo sobie coś wyobrażamy.

    Kiedy czytasz historię, nie tylko odczytujesz słowa, ale tworzysz w głowie symulację tego, co się dzieje.


    Literatura może dać Ci bibliotekę cudzych scenariuszy

    Co Ci to daje? Wyobraź sobie swoje własne życie. Masz tylko jedno dzieciństwo, jedną rodzinę. Żyjesz w jednym miejscu i w jednym czasie. Podejmujesz określoną liczbę decyzji.

    Nigdy nie dowiesz się na własnej skórze, jak to było uciekać z kraju podczas II wojny światowej, wychowywać się w Japonii, być oskarżonym o morderstwo, oddawać życie za swoje dzieci, zakochać się w kimś z innej kasty czy urodzić się jako królewna.

    I bardzo dobrze, nie musimy tego wszystkiego próbować osobiście. Historia może jednak pomóc Ci zbudować mentalny model sytuacji, której realnie nigdy nie przeżyłeś.

    Oczywiście to nie jest prawdziwe doświadczenie. To nie jest nagle coś takiego, że już wiesz, jak to jest przeżyć wojnę. Ale nie jest też niczym. Życie daje Ci jedną biografię. Literatura może dać Ci bibliotekę cudzych scenariuszy.

    I właśnie dlatego kryminał, fantasy czy romans wcale nie muszą być poznawczo pustym czasem, bo książka może być czymś w rodzaju symulatora doświadczeń.

    Podczas czytania próbujemy wejść do głowy innych ludzi

    Zróbmy mini eksperyment. Wyobraź sobie taką scenę. Kobieta wraca wcześniej z pracy. Na stole stoją dwa kieliszki. Jej partner szybko zabiera jeden z nich i mówi: „Przyszedł tylko Tomek z pracy”. Ona patrzy na niego przez chwilę i odpowiada: „Jasne, oczywiście”, po czym idzie do sypialni.

    Stop. Co ona teraz czuje? Czy mu wierzy? Co podejrzewa? Dlaczego odpowiedziała właśnie w taki sposób?

    Zauważ coś ciekawego. Ja nie powiedziałam, że kobieta podejrzewa zdradę, a Twój mózg automatycznie próbował wejść do jej głowy. I właśnie to robimy przez ogromną część czytania fikcji.

    Próbujemy odpowiedzieć sobie: co ona wie, co ona czuje, dlaczego to powiedział, czy kłamie, co zrobi za chwilę? Psychologia nazywa ten proces mentalizowaniem, próbą rozumienia stanów psychicznych innych ludzi.

    Czy to oznacza, że czytanie fikcji nagle powoduje, że lepiej rozumiemy innych? Przez lata wyniki eksperymentów były różne. Dlatego dużo bardziej interesowała mnie duża analiza z 2024 roku. Badacze zebrali 70 eksperymentów dotyczących czytania fikcji i efekt nie był gigantyczny, ale był szczególnie właśnie w dwóch obszarach: empatii i rozumienia stanów psychicznych innych ludzi.

    Oczywiście nie możemy powiedzieć, że jedna powieść czyni z nas osobę, która będzie teraz niesamowicie empatyczna. Pomyślmy jednak o czymś innym.

    Jeśli przez lata wchodzisz do głowy dziecka, staruszki, mordercy, ofiary, osoby, która wychowywała się w przemocowym domu, osoby zakochanej, zdradzonej czy kogoś z zupełnie innej kultury, to bez przerwy wykonujesz takie małe ćwiczenie w swoim mózgu: spróbuj zobaczyć świat z miejsca, w którym Ty nie stoisz.

    Dlatego bardzo podoba mi się metafora, że powieść pozwala na chwilę wynająć czyjś umysł. Zawsze marzyłam o tym, żeby wejść w głowę jakiejś innej osoby i zobaczyć, co ona myśli, co czuje. Wydawało mi się to niezwykle ciekawe. I właśnie to możemy zrobić w trakcie czytania powieści.


    Jak czytanie książek wpływa na koncentrację?

    Czy czytanie ma jeszcze jakiś inny pozytywny wpływ, na przykład na naszą koncentrację? Wyobraźmy sobie dwa wieczory.

    Pierwszy wieczór: bierzesz książkę, na przykład kryminał, i postanawiasz, że będziesz czytać przez pół godziny. Otwierasz ją, zaczynasz czytać, masz jednego bohatera, jedną historię. Musisz pamiętać, kto z kim rozmawiał, jakie były wcześniejsze wątki, o czym czytałeś wczoraj i co działo się kilka stron wcześniej.

    Oczywiście myśli mogą gdzieś w trakcie czytania odlatywać. Cały czas możesz jednak pracować nad tym, żeby znowu ściągać je do książki, zastanawiać się, kto zabił, szukać poszlak i myśleć o tym, co się tam dzieje. Możesz ćwiczyć swoją koncentrację właśnie nad tym, żeby zapanować nad automatycznymi myślami, które pojawiają się w Twojej głowie.

    To naprawdę świetny trening skupienia się na czymś przez dłuższy czas.

    Czytanie książki a scrollowanie social mediów

    Teraz wyobraźmy sobie drugą sytuację. Siadasz wieczorem, też masz pół godziny, odpalasz social media i co? Scrollujesz, scrollujesz, scrollujesz… Film, następny, inny człowiek, inny temat, kot, wojna, przepis, taniec, pies tańczący do Beyoncé.

    W ciągu kilku minut dostajesz dziesiątki zmian bodźca. W obu przypadkach korzystasz oczywiście ze swojej uwagi, ale środowisko wymaga od Ciebie czegoś zupełnie innego.

    Kiedy czytasz książkę, wymagasz od siebie tego, aby cały czas podążać za tym, co się w niej dzieje, i tak naprawdę się nie dekoncentrować. Natomiast kiedy scrollujesz social media, cały czas dostajesz informację: sprawdź, czy następna rzecz będzie jeszcze ciekawsza, jeszcze ciekawsza i jeszcze ciekawsza. Non stop przerzucasz swoją uwagę, co jest bardzo mocno obciążające dla Twojego mózgu.

    Wspominałam o tym między innymi w materiale na temat przeciążenia poznawczego: dlaczego jest tak, że często nic nie robimy, a czujemy się niesamowicie zmęczeni.

    Mamy nawet badania podłużne dzieci pokazujące, że rozwój umiejętności czytania i uwagi jest ze sobą powiązany. Czy to oznacza, że pół godziny książki nagle wyleczy Ci koncentrację? Nie. Ale czytanie na pewno jest jedną z tych czynności, która wymusza na nas to, abyśmy potrafili utrzymać uwagę przez dłuższy czas.

    W świecie, w którym ogromna część technologii walczy o to, abyśmy cały czas oddawali jej swoją uwagę, myślę, że to naprawdę bardzo cenne.


    Podczas czytania mimochodem uczymy się nowych słów

    Przejdźmy do kolejnej korzyści czytania, o której często zapominamy. Dam Ci teraz słowo, którego nie znasz. Załóżmy, że będzie to „Florpen”. Nie próbuj go zapamiętać.

    Wyobraź sobie, że czytasz powieść: „Wyciągnął z szuflady Florpen i podpisał dokument”. Kilka rozdziałów dalej: „Florpen przestał pisać, więc potrząsnął nim kilka razy”. Jeszcze później: „Pożyczyła mu swój Florpen, żeby zanotował adres”.

    I teraz pytanie: co to jest Florpen?

    Prawdopodobnie masz już niezłe podejrzenia, mimo że nigdy nie dostałeś polecenia: naucz się definicji słowa Florpen.

    Oczywiście wymyśliłam to słowo, ale dokładnie taki mechanizm badano. Ludzie czytali normalne teksty i nie mieli wkuwać żadnych nowych słów. Później niespodziewanie sprawdzano, czy nauczyli się znaczenia słów, których wcześniej nie znali.

    Kiedy połączono wyniki wielu takich eksperymentów, okazało się, że część nowego słownictwa rzeczywiście przyswajamy mimochodem podczas zwykłego czytania.

    Nie każde słowo, nie po jednym kontakcie, ale pomnóż to przez rok, 5, 10, 1000 stron. Okazuje się, że często mimochodem naprawdę poznajemy nowe słowa, stwierdzenia czy powiedzenia, o których wcześniej nie mieliśmy pojęcia.


    Czytanie dla przyjemności a nauka do egzaminu

    Bardzo ważna rzecz: jeśli chcesz nauczyć się materiału na egzamin, zapamiętać jak najwięcej informacji, definicji czy dat, których wymaga od Ciebie osoba prowadząca, pamiętaj, że nie powinno to wyglądać tak, że po prostu wielokrotnie to czytasz.

    Musisz koniecznie stworzyć sobie system powtórkowy. Musisz stworzyć cały system nauki, aby dobrze to zapamiętywać, bo czytanie w taki sposób byłoby ogromną stratą czasu.

    Czym innym jest czytanie dla przyjemności, gdzie przy okazji możemy mieć różne fajne korzyści, a zupełnie czym innym jest uczenie się do egzaminu. Tutaj reguły gry są inne.


    Czy czytanie w języku obcym pomaga w nauce?

    A jak to jest z czytaniem w języku obcym? Czy to nam coś daje?

    Przyznam szczerze, że naprawdę pokochałam kryminały. Postanowiłam, że zacznę je czytać w języku angielskim właśnie po to, żeby dodatkowo szlifować język.

    Zauważyłam, że rzeczywiście dużo łatwiej po takim czytaniu jest mi myśleć w języku obcym, używać pewnych sformułowań i widzieć, jak ktoś zaczyna zdanie, jak je kończy, jakie ma odzywki i jak po prostu ludzie w języku obcym się komunikują.

    Często w podręcznikach akademickich nie uczymy się takiego normalnego języka. Później jedziemy na przykład za granicę i zaczynamy mówić w sposób bardzo dla nich nienaturalny. Czytanie rzeczywiście bardzo mocno pomogło mi złapać, o co tam tak naprawdę chodzi.

    Nawet kiedy rozmawiam z moją lektorką, ona też zauważyła różnicę. Mam pewne sformułowania czy idiomy. Jest to dla mnie również świetny sposób, żeby zauważyć pewne słówka i zobaczyć, jak działają w określonym kontekście.

    Samo czytanie w języku obcym nie wystarczy

    Znowu: to nie jest tak, że jeśli będę czytała kryminały w języku obcym, automatycznie ta wiedza zapisze się w moim mózgu i będę już pięknie mówić. Nie, to tak nie działa.

    Żeby dobrze mówić, musisz mówić. Żeby mieć coraz bogatsze słownictwo, dobrze, jeśli masz system powtórkowy.

    Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź bezpłatne szkolenie: [jak uczyć się słówek z języka obcego bez wkuwania (kliknij tutaj)]. Skorzystało z niego już kilkanaście tysięcy osób i mam nadzieję, że wdrożysz ten system u siebie.

    Na pewno czytanie i codzienny kontakt z językiem bardzo mi pomagały w tym, żeby zauważyć naprawdę znaczącą różnicę. Kiedy połączyłam to z elementami, których dowiesz się na szkoleniu, miałam poczucie, że bardzo mocno pomogło mi to uczyć się języka zdecydowanie lepiej.


    Czy czytanie może mieć znaczenie dla mózgu na starość?

    Wyobraź sobie, że masz na przykład 80 lat. Badacze przez 14 lat obserwowali prawie 2000 starszych osób i osoby, które regularnie czytały, rzadziej doświadczały później spadku sprawności poznawczej.

    Mamy też ogromną metaanalizę obejmującą ponad 2 miliony ludzi, w której aktywności poznawcze w czasie wolnym, do których należy między innymi czytanie, wiązały się z mniejszym ryzykiem demencji.

    I tutaj coś bardzo ważnego: czytanie nie jest szczepionką przeciwko demencji. To są oczywiście głównie badania obserwacyjne, ale wpisują się w dużo szerszy obraz.

    Mózgu po prostu warto używać przez całe swoje życie: uczyć się, czytać, rozwiązywać różne problemy. Najlepiej, jeśli uczymy się rzeczy, których nigdy wcześniej nie robiliśmy.

    Jeśli na przykład nie mam zielonego pojęcia o muzyce i nagle zacznę uczyć się grać na gitarze, da mi to bardzo dużo. Więcej niż wtedy, gdy całe życie uczyłam się języków i po prostu zacznę uczyć się kolejnego.

    To daje nam taką rezerwę poznawczą, która na starość naprawdę bardzo nam się przyda.


    Papier, czytnik czy tablet – czy sposób czytania ma znaczenie?

    Czy jest różnica między czytaniem książki na papierze a czytaniem na czytniku czy tablecie?

    W 2026 roku opublikowano bardzo ciekawą metaanalizę obejmującą 56 badań, w których porównywano czytanie na papierze, komputerze, tablecie, czytniku i smartfonie. Ogólnie papier wypadał najlepiej, ale kiedy badacze przyjrzeli się warunkom czytania, wyszło coś dużo ciekawszego.

    Kiedy tekst na ekranie trzeba było scrollować, papier miał wyraźniejszą przewagę. Natomiast kiedy tekst cyfrowy był podzielony na strony i nie trzeba go było przewijać, różnice robiły się bardzo małe i niepewne.

    Nie możemy więc powiedzieć, że ekran sam w sobie jest zły. Problem pojawia się wtedy, kiedy staramy się czytać, a za chwilę pojawia się powiadomienie, wiadomość, reklama, coś musimy przeklikiwać i rzeczywiście bardzo mocno zaburza nam to koncentrację.

    Dlaczego sama korzystam z czytnika e-booków?

    Przyznam szczerze, że cały czas korzystam z czytnika e-booków. Jest to dla mnie niezwykle wygodne. Ma oczywiście swoje minusy, ale ma też tak dużo plusów, że praktycznie kompletnie zrezygnowałam z książek papierowych.

    Mogę podkreślać tekst, który czytam, bardzo łatwo do niego wracać i robić z niego odpowiednie fiszki, jeśli na przykład czytam w języku obcym. Mogę też wracać do badań, które zaznaczę jednym kliknięciem. Jest to dla mnie niezwykle istotne, kiedy pracuję na co dzień z tak ogromną ilością materiałów.

    Wygodne jest również to, że kiedy czytam jakiś tekst i czegoś nie rozumiem, mogę to zaznaczyć i na bieżąco sobie wytłumaczyć. To po prostu bardzo duże udogodnienie.

    Nie wspominając już o tym, że jadąc na wakacje, mogę wziąć jeden mały czytnik, który waży kilkaset gramów, zamiast targać za sobą kilka książek w walizce.

    Oczywiście to moje zdanie. Część osób nawet nie chce słyszeć o czytniku, bo uwielbia dotykać i wąchać papier.


    Czy warto czytać książki fikcyjne?

    Wróćmy do pytania z początku. Czy warto czytać książki fikcyjne? Czy warto czytać powieści, z których za dwa lata nie będziemy pamiętać imienia głównego bohatera?

    Moim zdaniem badania bardzo mocno pokazują, że pytanie jest po prostu źle postawione. Podczas czytania możesz symulować sytuacje, których nigdy nie przeżyjesz, wchodzić w perspektywę myślenia innych ludzi i ćwiczyć swoją koncentrację. Możesz zachęcać się do tego, aby podążać za fabułą, mimochodem rozbudowywać swój język i ćwiczyć pewne konstrukcje językowe, na przykład czytając w języku obcym. Możesz też przez całe życie dokładać kolejną wymagającą aktywność do swojego poznawczego stylu życia.

    Czy to oznacza, że fikcja zastąpi nam książki naukowe? Oczywiście, że nie, bo mają zupełnie inny cel.

    Chyba kiedyś właśnie dokładnie o tym zapominałam. Pytałam siebie trochę: czego ja się nauczę z tego kryminału? A przecież nie każda książka ma być podręcznikiem.

    Czytam teraz dla samej przyjemności tego, że nie zastanawiam się, kto zabił. Przy okazji dowiaduję się wielu rzeczy, o których mogłam nawet nie mieć pojęcia. Na przykład o specyfice danego zawodu albo o tym, jak się mieszka w danym kraju. To taka wartość dodana, która znowu rozbudowuje moją wiedzę.

    Fikcja pozwala nam wchodzić w głowę innych ludzi i pokazuje, że nie wszystko jest takie biało-czarne. Nie zawsze jest tak, że osoba, która jest zła, jest do cna zła. Możemy czasami poznać jej historię i zobaczyć, co doprowadziło do takich, a nie innych decyzji.

    Myślę, że to naprawdę bardzo otwiera nasz umysł.


    Czytaj fikcję dla przyjemności, a książki eksperckie wykorzystuj do nauki

    Jeśli lubisz kryminały, romanse czy fantasy, czytaj je dla przyjemności, bez żadnych wyrzutów sumienia.

    Jeśli natomiast chcesz być ekspertem w swojej dziedzinie, być coraz lepszy w tym, co robisz, lepiej prowadzić firmę, lepiej rozwiązywać problemy swoich klientów i być po prostu lepszą osobą w swojej dziedzinie, oczywiście ucz się i czytaj książki biznesowe oraz eksperckie.

    Pamiętaj jednak, że samo czytanie niestety nie załatwia sprawy. Pisałam o tym również w artykule o tym, dlaczego sama liczba przeczytanych książek nie świadczy o rozwoju.

    Jeśli chcesz naprawdę wyciągnąć z książki jak najwięcej, wprowadzenie systemu powtórkowego i wdrożenie pewnego systemu nauki rzeczywiście Ci w tym pomoże. Dzięki temu książka nie będzie po prostu kolejną pozycją, którą przeczytasz, a po trzech miesiącach okaże się, że tak naprawdę nic z niej nie pamiętasz.

    Jeśli chcesz dowiedzieć się, w jaki sposób budować sobie taki system, jak zapamiętywać i jak się uczyć bez kucia, zarywania nocy i stresu, sprawdź moje bezpłatne szkolenie: Jak uczyć się szybciej i zapamiętywać bez stresu.

  • Przez ten mit uczysz się gorzej

    Przez ten mit uczysz się gorzej

    Jeśli przez lata byłeś przekonany, że wiesz, w jaki sposób się uczyć, bo przecież zrobiłeś sobie test na to, czy jesteś wzrokowcem, słuchowcem czy kinestetykiem, to niestety mam dla Ciebie złą wiadomość. Nie ma żadnych badań, które potwierdzałyby, że takie style uczenia się w ogóle istnieją.

    Nie pisałabym o tym, gdyby nie fakt, że wiara w takie style nauki może nam naprawdę bardzo mocno zaszkodzić.

    Wolisz oglądać niż czytać? Obejrzyj odcinek, w którym wyjaśniam, dlaczego podział na wzrokowców, słuchowców i kinestetyków nie działa i jak może wpływać na sposób, w jaki się uczymy.


    Skąd wzięło się przekonanie o stylach uczenia się?

    Zawsze kiedy mam szkolenie, pytam ludzi, czy wiedzą, w jaki sposób się uczyć. Czy mają swoje strategie, plany i czy wiedzą, jak działa ich własny umysł? Mówią mi oczywiście, że tak. „Robiłam sobie taki quiz, gdzie dowiedziałam się, że jestem na przykład kinestetykiem, wzrokowcem albo słuchowcem”.

    Ja oczywiście również robiłam takie testy. Byłam przekonana, że to rewelacyjny sposób na to, aby dowiedzieć się, jak działa mój własny mózg. Dzięki temu mogłabym efektywnie się uczyć.

    Z biegiem czasu zaczęłam jednak obserwować, co tak naprawdę pomaga moim kursantom. Coraz więcej uczyłam się na temat pamięci i efektywnej nauki. Zauważałam przy tym, że kompletnie nigdzie nie ma nic na temat stylów nauki.

    Zaczęłam szperać i szukać. Nagle okazało się, że takie style po prostu nie istnieją.

    W psychologii bardzo często dochodzi do czegoś takiego, że jakiś badacz mówi sobie: „Sprawdźmy na przykład, jak pomóc dzieciom, które mają problemy z uczeniem się. Zobaczmy, czy moglibyśmy wykorzystywać bardziej wizualne metody albo mówić do nich słuchowo. A może zaangażować bardziej ich dłonie? Być może jakoś im to pomoże”.

    Nagle z takiej hipotezy tworzy się wielkie przekonanie, że każdy ma swój własny styl. Powinniśmy go odkryć. Nauczyciele powinni natomiast dostosowywać sposób mówienia i prezentowania treści właśnie do tego stylu.


    Czy style uczenia się naprawdę istnieją?

    Czy to jest prawda? Jak się okazuje, kompletnie nie. I jest to naprawdę bardzo łatwo sprawdzić.

    Wyobraźmy sobie badanie z udziałem dwóch grup. Jedni mówią: „Jesteśmy wzrokowcami”, drudzy: „Jesteśmy słuchowcami”. Następnie te grupy dzielimy jeszcze na połowę.

    Wzrokowcom dajemy tekst i mówimy: „To Ty sobie czytaj, bo jesteś wzrokowcem i tak wolisz”. Drugiej części wzrokowców dajemy audiobooka.

    To samo robimy ze słuchowcami. Części mówimy: „Masz audiobooka, posłuchaj sobie, bo tak wolisz”, a drugiej części dajemy tekst.

    Wyniki powinny wyglądać następująco: wzrokowcy czytający uczą się świetnie, natomiast wzrokowcy, którzy słuchają, uczą się znacznie gorzej. Podobnie w grupie słuchowców. Osoby, które słuchały, powinny mieć dużo wyższe wyniki, a te, które czytały – niższe.

    Co pokazały badania?

    Czy takie wyniki otrzymano? Oczywiście, że nie. Nie znaleziono praktycznie żadnych różnic między tymi osobami.

    Nawet jeśli były badania, które pokazywały, że wzrokowcy rzeczywiście mieli lepsze wyniki podczas czytania, okazywało się, że osoby uznające się za wzrokowców miały również lepsze wyniki w słuchaniu.

    Takich badań mamy naprawdę sporo. Naukowcy cały czas szukali sposobu, jak to potwierdzić, sprawdzić i zbadać.

    Również możesz to przetestować u siebie. Jeden kawałek książki przeczytaj, drugiego posłuchaj i sprawdź, czy rzeczywiście więcej pamiętasz z jednej bądź drugiej części tylko na podstawie tego, w jaki sposób przetwarzasz te informacje.


    Preferencja a styl uczenia się to dwie różne rzeczy

    Ktoś może powiedzieć: „No dobra, Dorota, ale ja naprawdę nie lubię słuchać. Uwielbiam sobie rysować, zapisywać, robić piękne notatki”.

    Oczywiście, że możesz. To jest pewna preferencja, ale preferencja a styl nauki to kompletnie coś innego.

    Styl nauki zakłada, że jeśli będziesz notować, to dzięki temu będziesz najlepiej zapamiętywać. Preferencja mówi nam tylko o tym, że po prostu bardziej to lubisz i w ten sposób jest Ci przyjemniej. Odczucie przyjemności jest jednak czymś kompletnie innym niż naprawdę zapamiętywanie informacji.

    Wiele osób mówi mi: „Ja jestem na pewno wzrokowcem, bo wiem, gdzie to było w książce. Wiem, że podkreślałam to na żółto, tutaj był taki obrazek, a tam taki wykres”.

    Oczywiście. Tylko że to nie jest dowód na to, że jesteś wzrokowcem. To jest dowód na to, że pamięć potrafi zachowywać informacje przestrzenne i kontekstowe. Możesz pamiętać, gdzie coś było na stronie, a jednocześnie kompletnie nie pamiętać, co to było.

    Ktoś mógłby pomyśleć: «Co w tym złego? Nawet jeśli te style nie istnieją, to w czym to przeszkadza?».


    Dlaczego wiara w style uczenia się może nam szkodzić?

    Właśnie tutaj mam z tym ogromny problem. W Akademii Geniusza + AI cały czas pokazuję ludziom najlepsze techniki nauki na świecie. Są one przeróżne i wymagają stosowania różnych zmysłów, bo im więcej zmysłów będziemy angażować w proces nauki, tym większe jest prawdopodobieństwo, że lepiej coś zrozumiemy, wykorzystamy i zapiszemy w pamięci.

    Bardzo zachęcam więc do tego, żeby z tych zmysłów korzystać.

    Natomiast często przychodzi do mnie osoba i mówi: „Dorota, naprawdę uważam, że te mapy myśli są świetne i sposób, w jaki pokazujesz, jak powinniśmy je robić i dzięki temu pracować nad swoim myśleniem, jest świetny, ale nie będę się tego uczyć, bo jestem słuchowcem”.

    Później jest lekcja na temat tego, w jaki sposób powinniśmy uczyć się języków obcych, jak pracować z własnym głosem i jak uczyć się wymowy. Znowu przychodzi do mnie inna osoba i mówi: „Ja tego nie będę robić, bo jestem kinestetykiem”.

    Mamy kolejne lekcje dotyczące tego, w jaki sposób wykorzystywać swoje ciało do nauki. Jest tam bardzo dużo różnych sposobów na to, jak zapamiętywać na przykład anatomię czy uczyć się różnych procedur. Nagle ktoś znowu mi pisze: „Ale ja jestem wzrokowcem i nie będę się uczyć w taki sposób, bo ta metoda nauki na mnie nie działa”.

    I tutaj widzę ogromny błąd. Rezygnujemy z naprawdę świetnych, przebadanych, bardzo mocnych metod, które pomagają większości ludzi, tylko dlatego, że kiedyś ktoś nam powiedział, że być może nasz styl nauki jest zupełnie inny.


    Pod względem zapamiętywania jesteśmy do siebie bardzo podobni

    Wiem, że każdy z nas chciałby być bardzo wyjątkowy, ale jako trenerka mózgu i trenerka technik nauki, która przeszkoliła tysiące osób, widzę, że tak naprawdę pod względem sposobu zapamiętywania różnimy się bardzo mało.

    Oczywiście mamy pewne preferencje i coś bardziej lubimy. Bardziej różnimy się jednak doświadczeniem, motywacją i zainteresowaniami niż tym, jak mózg przetwarza informacje bądź jak je zapamiętuje.

    Tu jesteśmy niezwykle podobni. Możemy sobie myśleć, że naszym zadaniem jest odkrycie, w jaki sposób mój własny mózg się uczy i jak przetwarza informacje. Wiem, że brzmi to fantastycznie i romantycznie, ale całe szczęście badania pokazują, że naprawdę jesteśmy pod tym względem bardzo do siebie podobni.

    Czy to znaczy, że jeśli czegoś się uczymy, to wszystko jedno, jak będziemy się uczyli i jakimi zmysłami? Czy będziemy odtwarzać coś wzrokiem, czy słuchem? To nie ma żadnego znaczenia?

    Ma. Ma ogromne znaczenie.


    Zmysły dobieramy do tego, czego się uczymy

    Domyślam się, że zdecydowanie wolisz oglądać diagram, niż słuchać o nim przez 15 minut. Dużo lepiej będziesz zapamiętywać na przykład to, w jaki sposób mówić, jeśli będziesz to słyszeć, niż jeśli zobaczysz tylko zapis fonetyczny.

    Dużo lepiej będziemy uczyli się jeździć samochodem, jeśli rzeczywiście wykonamy serię ruchów, niż jeśli będziemy tylko o tym słuchali, czytali bądź nawet oglądali filmy.

    Bardzo ważne jest, aby dostosować to, czego się uczymy, jaki mamy materiał i jaki mamy cel, do tego, jakie zmysły będą wykorzystywane.

    Zawsze będę Cię zachęcała do tego, żeby wykorzystywać jak najwięcej zmysłów. Jednym z tych, które świetnie zapamiętują, jest nasz węch. Możemy go również wykorzystywać w nauce.

    Jeśli uczysz się wymowy, potrzebujesz dźwięku. Przy nauce anatomii obraz będzie genialny. Z kolei jeśli uczysz się jazdy na rowerze, warto po prostu wsiąść na ten rower i to zrobić.

    Ale to wynika z tego, czego się uczysz, a nie z tego, jakim typem człowieka jesteś.


    Nie szukaj swojej szufladki

    Nie szukaj więc swojej szufladki. Im więcej sposobów jesteś w stanie sprawdzić, przetestować i dopasować do materiału, tym lepiej. To będzie Ci pomagało lepiej wykorzystywać swój mózg i naprawdę mieć ogromny fun z nauki.

    Jeśli uczysz innych, warto zrezygnować z powielania tego mitu, bo robi naprawdę bardzo dużo szkody. Mamy później osoby, które na przykład rezygnują z audiobooków, ponieważ są przekonane, że są wzrokowcami.

    Tymczasem w praktyce niemal każdy z nas jest wzrokowcem. To właśnie wzrok jest głównym zmysłem, przez który odbieramy świat. Zupełnie normalne jest więc, że będziemy preferowali ten rodzaj zmysłu.

    Ale to, że przy okazji ćwiczymy słuch, robimy różnego rodzaju eksperymenty, wykorzystujemy nasze ciało, równowagę, zmysły smaku i zapachu oraz korzystamy z całej palety różnych metod i sposobów, jest absolutnie fantastyczne. Do tego bardzo mocno Cię zachęcam.


    Jak lepiej wykorzystywać pamięć i uczyć się skuteczniej?

    Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat tego, jak lepiej wykorzystywać swoją pamięć, jak przestać kuć, zarywać noce i stresować się egzaminami oraz co zrobić, aby rzeczywiście lepiej, szybciej i przyjemniej zapamiętywać, skorzystaj z mojego bezpłatnego szkolenia.

    Jeśli uczysz się języków, sprawdź też metodę, w jaki sposób uczyć się słówek z języka obcego, żeby ich nie wkuwać i nie robić list słówek, które kompletnie nie działają. To bezpłatne szkolenie trwa maksymalnie godzinę. Dowiesz się, jak krok po kroku zrobić odpowiedni system, który Ci w tym pomoże.

  • Czy czytanie książek naprawdę rozwija?

    Czy czytanie książek naprawdę rozwija?

    Czytanie przez godzinę dziennie to zaledwie 4% Twojego czasu, ale te 4% przez 10 lat zaprowadzi Cię na szczyt Twojej dziedziny. Brzmi świetnie, prawda? Niestety, ja się z tym zgodzić nie mogę.

    Może być tak, że czytasz nawet każdego dnia jedną książkę i to wcale nie oznacza, że za rok czy dwa będziesz mieć dużo lepsze kompetencje i umiejętności, będziesz dużo lepiej zarabiać i staniesz się dużo bardziej rozwiniętą osobą.

    Samo skupianie się na liczbie przeczytanych tytułów to jedna z najbardziej zwodniczych miar rozwoju osobistego. Zamiast budować realne kompetencje, często wpadamy w pułapkę kolekcjonowania stron.

    Wolisz oglądać niż czytać? Obejrzyj odcinek, w którym opowiadam, dlaczego samo czytanie książek nie wystarczy, żeby się rozwijać, i co pomaga naprawdę wykorzystywać zdobytą wiedzę.


    Czy liczba przeczytanych książek naprawdę świadczy o rozwoju?

    Pomysł na ten temat powstał, kiedy zaczęłam rozmawiać w pociągu z chłopakiem, który siedział obok mnie. Kiedy dowiedział się, czym się zajmuję, powiedział, że ma genialny pomysł na swój rozwój i postanowił, że będzie czytał minimum jedną książkę miesięcznie, bo chce coś zrobić dla swojego mózgu.

    W mojej głowie od razu pojawił się taki uśmiech, bo zastanawiałam się, co on sobie wyobraża. Co na przykład stanie się w jego mózgu po tych 12 książkach? Dlaczego nie może to być 6 książek albo 24? Jak on w ogóle chce sobie to mierzyć i sprawdzać?

    Bardzo często właśnie zwracamy uwagę na to, ile mamy mieć tych tytułów na koncie. Bierzemy udział w różnych wyzwaniach, że będziemy czytać na przykład książkę miesięcznie czy książkę tygodniowo. Wiele osób bardzo mocno się tym chwali, warto jednak zauważyć, że wcale nie oznacza to, że automatycznie są to osoby, które pod każdym względem są niesamowicie rozwinięte.

    Czytanie wcale nie musi być nauką i nauka wcale nie musi być czytaniem. To jest niezwykle ważne.

    To, że sobie coś czytasz, jest bardzo dobre. Super, świetnie, ale wystarczy prosty test: pomyśl o książce przeczytanej trzy miesiące temu, na którą poświęciłeś około ośmiu godzin. Czy byłbyś w stanie streścić jej kluczowe wnioski w godzinnym wystąpieniu? Dla większości osób jest to zadanie niewykonalne.


    Dlaczego zapominamy to, co przeczytaliśmy?

    Bardzo często wyciągamy z tego zły wniosek: „To po co mam czytać książki, skoro i tak większość tych informacji zapominam?”.

    To zupełnie normalne, że nasz mózg nie będzie zapamiętywał wszystkiego, co w danej książce się pojawia, bo dla niego nie zawsze wszystko jest wystarczająco ważne.

    Jeśli znajdzie się tam informacja, która naprawdę bardzo łączy się z naszym życiem, możemy ją od razu wdrożyć, powiedzieć komuś innemu i coś z nią robimy, wówczas jej zapamiętanie będzie dosyć proste. Tak naprawdę narażamy tę informację na to, aby później pojawiała się kilkakrotnie w naszym życiu.

    Natomiast jeśli są takie informacje, które po prostu przeczytaliśmy i nic więcej się z nimi nie dzieje, to naprawdę nie miejmy pretensji do naszego mózgu, że ich nie zapamiętuje. Niby po co?

    Zawsze musimy dać naszemu mózgowi mocny sygnał, że dana informacja jest wystarczająco ważna, by ją w ogóle zapamiętać. Później najlepiej oczywiście wdrożyć odpowiedni system powtórkowy, aby ta informacja została z nami na zawsze.

    Nie każdą książkę musisz zapamiętać na lata

    Wróćmy tutaj do czytania książek. Jeśli czytasz, bo to lubisz, uwielbiasz jakieś kryminały czy thrillery psychologiczne, tak jak ja, to oczywiście czytaj je dla przyjemności. Wcale nie musi być tak, że każdą taką książkę zapamiętujesz na lata.

    Po prostu czytasz dla czystej przyjemności. W Twoim mózgu też dzieje się bardzo dużo dobrego.

    Natomiast jeśli czytasz po to, aby nabywać pewnych kompetencji i umiejętności, jeśli chcesz być coraz lepszy w swojej dziedzinie, to niestety samo zapoznanie się z książką i jednokrotne jej przeczytanie za dużo nie zmieni.


    Czytanie książek a rozwój osobisty i zdobywanie kompetencji

    Oczywiście może być tak, że czasami czytamy po to, żeby w ogóle dowiedzieć się, czego nie wiemy. Zapewne znasz ten moment, gdy podczas lektury uświadamiasz sobie: „Wow, nawet nie wiedziałam, że mogłabym się na ten temat czegoś więcej nauczyć, o czymś poczytać, czymś takim się zająć”.

    Samo czytanie i zapoznawanie się z różnymi informacjami sprawia więc, że dowiadujemy się, jakich kompetencji nie mamy. Odkrywamy trochę taką nieświadomą wiedzę, która jest dookoła nas. Jest przecież mnóstwo rzeczy, o których nie mamy nawet najmniejszej świadomości.

    Oczywiście samo czytanie ma tutaj ogromne znaczenie. Jednak przekonanie, że jeśli przeczytam 10, 20 czy 50 książek rocznie, nagle stanę się osobą, która ma dużo lepszą komunikację, wyższą inteligencję emocjonalną, lepiej planuje, lepiej prowadzi biznes i po prostu dużo więcej wie, jest zbyt optymistycznym podejściem.

    Nie dlatego, że nasza pamięć jest słaba. Nie dlatego też, że nasz mózg jest jakiś wybrakowany. Nasz mózg jest bardzo mocno selektywny. Zapamiętuje informacje, które są niezwykle ważne, interesujące, wzbudzają emocje i powtarzają się w naszym życiu.


    Samo wielokrotne czytanie również nie wystarczy

    Z powtórką wiąże się bardzo ważna rzecz. Serie eksperymentów pokazywały coś ciekawego. Osoby dostały tekst, a następnie podzielono je na dwie grupy.

    W pierwszej grupie można było kilkakrotnie przeczytać ten tekst. W drugiej osoby mogły przeczytać go jednokrotnie, a następnie po prostu odtwarzały sobie informacje z pamięci.

    Mamy więc grupę, która czyta tekst na przykład cztery razy, oraz grupę, która czyta go raz, a resztę sobie przypomina. Siedzi i myśli: „Okej, to o czym to było? O czym to było?”.

    Intuicja podpowiada, że lepiej poradziła sobie grupa czytająca tekst wielokrotnie. Rzeczywiście tak było, ale tylko wtedy, gdy test wiedzy przeprowadzono godzinę po zakończeniu nauki. Jeśli sprawdzano je po tygodniu, okazywało się, że pierwsza grupa zapamiętywała około 40% informacji. Druga grupa, która przeczytała tekst tylko raz, ale cały czas testowała swoją pamięć, zapamiętała ponad 60% informacji.

    To jest ogromna różnica.

    Tym bardziej że pierwsza grupa była przekonana, że to ona pamięta więcej, naprawdę dużo rozumie i wielokrotne czytanie bardzo pomogło jej zapamiętać informacje.

    Przeczytać, zrozumieć, zapamiętać i wdrożyć

    Dlaczego Ci o tym mówię? Bardzo często jesteśmy przekonani, że jeśli coś kilka razy przeczytamy, to załatwi sprawę.

    Możemy pomyśleć: „Rozumiem, Dorota, że masz rację, że samo czytanie książek niekoniecznie cokolwiek zmieni. Ale jeśli będę czytać kilkakrotnie to samo, wtedy coś się zmieni, prawda?”.

    Nie. Zupełnie czym innym jest przeczytać i zrozumieć. Czym innym przeczytać, zrozumieć i zapamiętać. A jeszcze czym innym jest przeczytać, zrozumieć, zapamiętać i wdrożyć. Zastosować i wiedzieć w ogóle, jak to zrobić.

    Oczywiście nie chcę przez to powiedzieć, że masz nie czytać książek. Absolutnie nie. Ja sama czytam ich bardzo dużo.

    Ważne jest jednak to, żeby uświadomić sobie, że samo czytanie to jeszcze za mało, aby wdrożyć kompetencje i coś zmienić w zachowaniu. To ogromna różnica: coś wiedzieć, a coś stosować.


    Jak przełożyć wiedzę z książek na prawdziwą zmianę?

    Może być tak, że czytasz na przykład 10 książek na temat komunikacji. To wcale nie oznacza, że w sytuacji konfliktowej czy nawet podczas zwykłej rozmowy ze znajomymi nagle jesteś idealną osobą od komunikacji.

    Niestety tak to nie działa. Jesteś już świadomy pewnych rzeczy, możesz zauważać określone błędy i to wszystko jest fantastyczne. Natomiast żeby naprawdę być osobą rewelacyjną w komunikacji, dobrze jest krok po kroku wdrażać nowe nawyki.

    Możesz na przykład wprowadzić nawyk, że w trakcie rozmowy nie mówisz o sobie, nie przerywasz, nie opowiadasz, co Ty zrobiłbyś na miejscu tej osoby, i nie dajesz jej żadnych rad. Bardzo trudna rzecz. Tak naprawdę można byłoby podzielić to na pięć oddzielnych mikronawyczków.

    Wyobraźmy sobie jednak, że rozmawiasz z przyjacielem albo przyjaciółką. Ta osoba mówi Ci o swoim problemie, a Ty zamiast odpowiadać: „Może zrób to, może zrób tamto”, zatrzymujesz się. „Hej, chwilę. To inaczej miało wyglądać”.

    Po prostu wysłuchaj. Zadaj pytanie: „Okej, a czego potrzebujesz w tej sytuacji? Jak Ci się wydaje, co pomogłoby Ci najbardziej?”. Ufasz, że ta osoba zna najlepszą odpowiedź. Możesz też zapytać: „Potrzebujesz ode mnie rady czy wysłuchania?”.

    Chodzi o to, że ćwiczysz to przez miesiąc. Raz nie wyszło, drugi raz nie wyszło. Zastanawiasz się dlaczego. Czy to taki silny nawyk? Może za bardzo poniosły Cię emocje? Bardzo zależało Ci na tym, żeby jakoś siebie w tej rozmowie ujawnić? A może ta osoba w ogóle nie zwracała na Ciebie uwagi i było Ci z tym źle?

    To jest cały czas taka analiza i dopiero wtedy możemy mówić o tym, że coś rzeczywiście zmienia się w naszym życiu.


    Nie licz przeczytanych książek. Zobacz, co z nich wyniosłeś

    Zawsze będę Cię zachęcała do czytania książek, rozwijania się, zmieniania i pracy nad sobą. Niech jednak nigdy nie działa to na zasadzie, że naliczam sobie liczbę książek i właśnie w ten sposób sprawdzam swój rozwój, bo oczywiście łatwo jest to zrobić.

    Zastanówmy się raczej, jak wiele informacji z tych książek pamiętamy i jak bardzo zmieniły nasze życie.

    Czasami lepiej jest czytać jedną książkę przez miesiąc, dwa, trzy, pół roku, nawet rok, ale naprawdę dużo z niej wynieść. Krok po kroku wdrażać to, co jest tam napisane, zastanawiać się nad tym, trochę kontemplować to, co autor napisał i znalazł, oraz sprawdzać, jak możemy zastosować to w naszym życiu.

    To może dać nam więcej niż przekładanie z uporem maniaka kolejnych kartek i poczucie: „Wow, teraz mogę się pochwalić w social mediach, ile książek w tym roku przeczytałam”.

    Prowadząc dziesiątki szkoleń, spotykałam osoby, które czytały niemal każdą książkę pojawiającą się na rynku, na przykład z rozwoju osobistego. W ich życiu nic się nie zmieniało.

    Znam też mnóstwo osób, które czytają jedną książkę w ciągu roku. Czytają na przykład jedną stronę dziennie, zastanawiają się nad tym, co jest tam napisane, powoli to wdrażają, testują i sprawdzają. Tak naprawdę z tą książką rozmawiają.

    I właśnie do tego będę Cię zachęcała.

    Nie tylko konsumuj książki – spróbuj je „strawić”

    Nie chodzi o to, żebyśmy książki po prostu „zjadali” i koncentrowali się tylko na fazie konsumpcji. Zachęcam Cię do zastanowienia się, w jaki sposób mogę tę książkę naprawdę strawić i jak mogę ją wykorzystać.

    To trochę jak porównanie do chodzenia na siłownię. Nie obchodzi mnie, ile razy byłeś na siłowni w tym roku, ale co tam robiłeś, jak wyglądał Twój trening i jak go wykorzystałeś.

    Dokładnie tak samo możesz kolekcjonować spadochrony, ale czy to znaczy, że jesteś już świetnym spadochroniarzem? Niekoniecznie. Być może jeszcze nigdy nawet nie wyskoczyłeś.

    Znam mnóstwo osób, które całe życie się przygotowują i czytają kolejne książki, ale nic za tym kompletnie nie idzie.


    Sama wiedza nie wystarczy, żeby zmienić swoje życie

    Nie chcę też, żebyś kiedykolwiek czuł się oszukany przez te książki: „Tyle czytam, tyle się rozwijam, przechodzę tyle kursów i szkoleń, słucham i słucham, i co? Dalej jestem tam, gdzie byłam”.

    Często takie osoby przychodzą do mnie i mówią: „Dorota, zobacz, po prostu nic się nie zmienia. Ten rozwój osobisty to jakiś bullshit. W ogóle nie ma efektów z tego, co robię”.

    No tak, bo siedzisz i słuchasz. Po prostu się osłuchujesz, a później przychodzisz na kolejne szkolenie i myślisz: „Nuda, bez sensu. Ja już to słyszałam, to już wiem, tamto już wiem”.

    Miałam mnóstwo takich kursantów i osób, które były wręcz przekonane, że zmiana życia polega na tym, że nagle usłyszą coś, czego nigdy wcześniej nie słyszały.

    Ale to nie jest prawda. Absolutnie nie.

    Dobre szkolenie to takie, które potrafi wdrażać kompetencje. Będzie nas zachęcało do wdrażania konkretnych umiejętności, sprawdzania ich i testowania w naszym życiu. Daje nam efekt nie tylko w postaci wiedzy, ale również umiejętności i postaw.


    Wiedza, umiejętności i postawa

    Mogę wiedzieć, że sen jest ważny. Wiem też, jak niezwykle istotne jest kładzenie się o podobnych godzinach, spanie osiem godzin i zadbanie w jakiś sposób o swój sen.

    Całą tę wiedzę mogę mieć, podobnie jak umiejętności, które pozwalają mi wszystko rozplanować. Kupiłam na przykład okulary blokujące niebieskie światło wieczorem. Wiem również, w jaki sposób zadbać o swoją dietę i tak dalej.

    Ale jeśli nie mam postawy, że sen jest niezwykle ważny, że ma wpływ na wszystko, co robię w swoim życiu i że nie jest stratą czasu, jak uważa wiele osób, wówczas cała ta wiedza, a nawet kompetencje, które mogłam sobie wyrobić, nie będą wykorzystywane.


    Rozwój osobisty to nie tylko czytanie książek

    Warto podejść w zupełnie inny sposób do swojego rozwoju osobistego i czytania książek. Postaw bardziej na trawienie niż tylko na konsumpcję.

    Zwracaj uwagę na to, czego chcesz się nauczyć, a nie tylko na to, co chcesz przeczytać. Jakich kompetencji mi brakuje? Czego chciałabym nauczyć się robić? Co chciałabym zmienić w swoim życiu, żeby było mi łatwiej?

    Być może będzie to praca nad swoim umysłem, emocjami, nawykami dotyczącymi organizacji pracy, planowaniem albo komunikacją z innymi osobami.

    Bardzo Cię zachęcam do tego, żeby to wdrażać. Rozwój nie zawsze musi oznaczać czytanie książek. Jeśli wolisz robić kursy albo uczyć się w inny sposób od mentorów czy osób, które Cię inspirują, to fantastycznie. Książka nie jest jedynym sposobem na zdobywanie wiedzy i robienie tego efektywnie.


    Jak lepiej zapamiętywać to, czego się uczymy?

    Jeśli chcesz lepiej korzystać ze swojego mózgu, lepiej zapamiętywać, mieć lepszą koncentrację uwagi i zdecydowanie łatwiej łączyć ze sobą różne informacje, tak aby budować pewien magazyn wiedzy we własnej głowie, skorzystaj z mojego bezpłatnego szkolenia o tym, jak uczyć się trzy razy szybciej i zapamiętywać pięć razy więcej bez kucia, stresu i zarywania nocy.

    Sprawdź również poradnik o tym, w jaki sposób uczyć się słówek z języka obcego, żeby ich nie wkuwać. Samo przekonanie, że będziemy wielokrotnie czytać słówka, one same wejdą nam do głowy, a potem będziemy z nich naturalnie korzystać, niestety również jest mitem.